Nhiều công ty vi phạm trong sử dụng đất khai thác than

Sở Tài nguyên và Môi trường Quảng Ninh vừa có báo cáo ''về việc kiểm tra một số Dự án thi công chậm tiến độ đề nghị thu hồi và chuyển mục đích sử dụng đất trên địa bàn TP Hạ Long, huyện Vân Đồn''. Trong đó, cho thấy một số doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam (TKV) cố tình vi phạm quy định trong việc sử dụng đất.

Tự ý lấn chiếm đất

Trong những năm gần đây, doanh nghiệp thuộc TKV trên địa bàn TP Hạ Long đã đẩy mạnh đầu tư, áp dụng công nghệ tiên tiến vào thăm dò, khai thác, chế biến đưa sản lượng than năm sau tăng cao hơn năm trước, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của địa phương,tạo công ăn việc làm cho hàng nghìn lao động. Tuy nhiên, bên cạnh những doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh theo đúng luật và quy định của Nhà nước về quản lý đất đai, còn không ít doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo vệ môi trường như đã cam kết, khai thác không đúng theo thiết kế, không đúng nội dung quy định trong hợp đồng thuê đất. Sở Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) cùng các ban, ngành liên quan đã nhiều lần kiểm tra, nhắc nhở, nhưng với những lý do: diện khai thác rộng, nằm phân tán, đang trong quá trình làm thủ tục…các doanh nghiệp sai phạm vẫn “vô tư” khai thác, sản xuất, kinh doanh, mà không tạm dừng khai thác đến khi hoàn tất các thủ tục như kết luận biên bản kiểm tra.

Nhiều công ty vi phạm trong sử dụng đất khai thác than ảnh 1

Một phần diện tích nằm trong khai trường của Xí nghiệp than Tân Lập (Công ty Than Hòn Gai) đã hết thời hạn được thuê, chưa làm thủ tục xin gia hạn, vẫn khai thác.


Theo Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường, các doanh nghiệp chỉ được ký hợp đồng thuê đất để khai thác, sản xuất, hay mở rộng quy mô khai thác khi đã hoàn thiện hồ sơ thiết kế mỏ và báo cáo đánh giá tác động môi trường được các cơ quan chức năng có thẩm quyền phê chuẩn. Nhưng, để tránh “mất thời gian”, các doanh nghiệp vừa lo thủ tục, vừa tranh thủ khai thác. Điển hình là Công ty Than Hà Tu. Từ năm 2004, đoàn kiểm tra liên ngànhkiểm tra quản lý, sử dụng đất đai đối với Công tyđã phát hiện một số vi phạm. Đó là Công ty sử dụng 290.378 m2 đất ở các khu bãi thải và đường ô tô bãi thải Nam Lộ Phong đã hết thời hạn thuê đất, nhưng chưa làm thủ tục xin gia hạn sử dụng đất; khu vực bãi thải Nam Lộ Phong và bãi thải Tây Nam vỉa 16, Công ty sử dụng đổ thải không đúng vị trí thuê đất; diện tích sử dụng ngoài khu vực thuê đất khoảng từ 15 đến 20 ha. Sau khi kiểm tra, đoàn kiểm tra của Sở TN&MT đã có kết luận, yêu cầu Công ty Than Hà Tu lập thủ tục gia hạn các khu vực thuê đất đã hết thời hạn cho thuê; tiến hành ngay các biện pháp đảm bảo tuyệt đối an toàn cho khu vực dân cư Nam Lộ Phong khỏi bị tác động của đất đá, nước, đất thải của quá trình khai thác than…Tiếp đóngày 21-4-2005, đoàn kiểm travề tình hình khai thác, chế biến, vận chuyển và tiêu thụ than của Công ty, phát hiện Công ty chưa làm thủ tục gia hạn thuê đất đối với các diện tích đã hết hạn là 541.037m2; chưa làm thủ tục thuê đất đối với diện tích nằm ngoài hợp đồng thuê đất với diện tích khoảng 113 ha; chưa hoàn chỉnh hồ sơ thiết kế mỏ, chưa lập lại báo cáo đánh giá tác động môi trường phù hợp với hiện trạng và quy hoạch phát triển của Công ty. Thế nhưng, mọi yêu cầu của đoàn kiểm tra, Công ty đều không thực hiện, chỉ đến khi Sở TN &MT có công văn thì Công tymới có công văn trả lời “Báo cáo về việc thực hiện kết luận sau kiểm tra”. Và đến ngày 12-7-2006, Công ty mới có “Báo cáo công tác lập hồ sơ xin thuê đất”. Theo như báo cáo thì “Công ty Than Hà Tu hiện đang trong giai đoạn lập Dự án duy trì và phát triển công suất mỏ, nên chưa có thiết kế kỹ thuật thi công cho toàn bộ mỏ. Dự kiến công tác lập dự án sẽ hoàn thành trong quý IV năm 2006”. Mặc dù chưa có thiết kế kỹ thuật thi công cho toàn bộ mỏ, chưa có quyết định cho thuê đất bổ sung của UBND tỉnh, nhưng Công ty vẫn tiến hành khai thác và đổ thải tràn ra ngoài diện tích được thuê, gây ảnh hưởng đến môi trường xung quanh. Trong vòng 3 năm trở lại đây, ít nhất mỗi năm đoàn kiểm tra liên ngành kiểm tra 1 lần, nhưng không hề có hình thức xử phạt Công ty về những vi phạm trên, có chăng chỉ dừng lại ở mức độ nhắc nhở.

Đất hết thời hạn cho thuê vẫnkhai thác

Tình trạng một số doanh nghiệp, đất đã hết thời hạn được thuênhưng không làm thủ tục xin gia hạn, vẫn tiếp tục khai thác diễn ra khá phổ biến, như Công ty Than Hòn Gai. Xí nghiệp Than Tân Lập (Công ty Than Hòn Gai), có khai trường sản xuất nằm chủ yếu trên địa bàn phường Hà Phong và một phần thuộc phường Quang Hanh (TX Cẩm Phả). Theo Quyết định 1352 ngày 5-5-1998 của UBND tỉnh, ngày 30-6-2000, XN đã ký hợp đồng số 68 thuê với tổng diện tích 185.718 m2 tại phường Hà Phong. Ngày 8-8-2002, XN ký hợp đồng số 86 với tổng diện tích thuê là 155.211m2 tại phường Hà Phong và Quang Hanh. Tuy nhiên trong quá trình khai thác, sản xuất, XN đã khai thác trên diện tích 3,65 ha đã hết thời hạn được thuê, nhưng không làm thủ tục xin gia hạn. Giải thích về việc trên, XN đưa ra lý do là diện khai thác của XN không còn khả năng mở rộng tại chỗ,đơn vị đang chuyển dần từ khai thác hầm lò sang khai thác lộ thiên, đang trong quá trình mở rộng khai trường (ở địa phương khác) và đang trong quá trình hoàn tất thủ tục xin gia hạn. Có mặt tại khai trường 110, cũng là phần diện tích đất đã hết hạn sử dụng theo hợp đồng thuê đất, chúng tôi vẫn thấy các phương tiện máy xúc, máy gạt đang bóc đất, đá chuẩn bị cho việc khai thác lộ thiên. Tình trạng sai phạm trên còn xảy ra ởXí nghiệp Giáp Khẩu cũng thuộc Công ty Than Hòn Gai. Dù đã có quyết định cho thuê đất với diện tích là 14,48 ha, nhưng không hiểu vì lý do gì XN chưa ký hợp đồng thuê đất với Nhà nước theo quy định tuy vẫn thực hiện nộp thuế đất. Sai phạm này đã kéo dài nhiều năm, mặc dù đã được các ban, ngành chức năng nhắc nhở, thậm chí xử phạt (hành chính), nhưng Công ty vẫn làm ngơ.

Cơ quan chức năng nói gì?

Trao đổi với chúng tôi về tình trạng trên, một đồng chí lãnh đạo Sở TN &MT cho biết, việc kiểm tra đối với các dự án, cũng như các doanh nghiệp khai thác than trên địa bàn tỉnh diễn ra thường kỳ. Đối với các dự án đầu tư không thuộc TKV thì việc các sở, ban, ngành chức năng có kiến nghị đình chỉ, hay thu hồi giấy phép kinh doanh xem ra có vẻ “nhẹ nhàng” hơn; còn với một số doanh nghiệp thuộc TKV thìrất khó. Sở TN &MT thẩm quyền xử phạt cao nhất là hành chính. Đa số các doanh nghiệp khai thác, chế biến than tuân thủ đúng luật pháp, quy định, nhưng vẫn còn một số doanh nghiệp vi phạm Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường, thậm chí vi phạm nhiều năm nhưng không hề sửa chữa khắc phục. Những năm gần đây, UBND tỉnhđã có nhiều công văn chỉ đạo các sở ban, ngành chức năng tăng cường công tác thanh, kiểm tra, giám sát đối với các doanh nghiệp khai thác, chế biến, kinh doanh than và yêu cầu các đơn vị trên thực hiện nghiêm các quy định theo Luật Đất đai và Luật Bảo vệ môi trường. Nhưng xem ra vẫn còn chưa đủ mạnh đối với một số doanh nghiệp. Nhằm lập lại trật tự trong quản lý, khai thác khoáng sản trên địa bàn cần có hình thức xử lý kiên quyết những sai phạm.

Cùng chuyên mục