Phát triển các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế ở các địa phương, đặc biệt là tại các địa bàn nông thôn là một yếu tố hết sức quan trọng trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn. Do vậy, càng thấy rõ hơn về nhu cầu và triển vọng của khu - cụm - điểm công nghiệp địa phương. Đây sẽ được coi là “nền móng” gây dựng và quy tụ các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp có hệ thống.
Phóng viên Báo Quảng Ninh đã có cuộc trao đổi với đồng chí Trần Đăng Niên, Giám đốc Sở Công thương về vấn đề này.
PV: Xin đồng chí cho biết tầm quan trọng của khu - cụm - điểm công nghiệp địa phương đối với ngành công nghiệp nói chung và công nghiệp nông thôn trên địa bàn tỉnh nói riêng?
Đồng chí Trần Đăng Niên: Thực tế đã khẳng định, chúng ta không thể kỳ vọng vào sự phát triển mạnh mẽ và bền vững của công nghiệp nông thôn, nếu như các ngành, các cấp, các địa phương không tìm ra chỗ đặt nền móng cho nó. Nói cách khác, là không thể không chú trọng thoả đáng đến việc xây dựng quy hoạch các khu - cụm - điểm công nghiệp. Việc xây dựng mô hình các khu - cụm - điểm công nghiệp địa phương sẽ đem lại hiệu quả kinh tế cao, là cơ sở để phát triển hài hoà với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội. Đây cũng là nơi tập trung các cơ sở sản xuất công nghiệp, dịch vụ công nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn.
Trong tiến trình phát triển kinh tế, sự đóng góp của ngành công nghiệp ngày càng có vị trí quan trọng với tốc độ tăng trưởng bình quân 20%/năm. Riêng 6 tháng đầu năm 2008 dự kiến giá trị tăng thêm củacông nghiệp sẽtăng từ 15% đến 16%. Trong đó, giá trị sản xuất của các doanh nghiệp trong các khu - cụm - điểm công nghiệp góp phần quan trọng vào sự tăng trưởng chung cho toàn ngành. Đồng thời, tạo ra nhiều giá trị kim ngạch xuất khẩu, nộp ngân sách nhà nước, giải quyết việc làm, tạo cầu cho sự phát triển nhiều ngành nghề công nghiệp khác, tạo ra một hệ thống kết cấu hạ tầng mới, hiện đại, có giá trị lâu dài.
Tuy nhiên hiện nay, cả nước nói chung và tỉnh ta nói riêng mới có sự hoàn chỉnh và thống nhất về hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật đối với khu công nghiệp theo tinh thần Nghị định 36 (nay là Nghị định 29-2008/NĐ-CP) của Chính phủ ngày 24-4-1997 về ban hành quy chế khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao. Đối với cụm - điểm công nghiệp chưa có sự quy định thống nhất và hoạt động trên một quy chế nhất định. Vì vậy, một số chức năng, nhiệm vụ của các sở, ban, ngành và các địa phương còn chồng chéo trong việc quản lý các lĩnh vực, ngành nghề nên dẫn tới công tác quản lý nhà nước chưa thông suốt. Hiện tại, có rất nhiều các cụm - điểm công nghiệp ở các địa phương đã được hình thành và phát triển theo nhu cầu tự nhiên, hoạt động kém hiệu quả, phân tán nguồn lực, thậm chí còn phát sinh cạnh tranh nội vùng một cách không cần thiết, không đáp ứng được với sự phát triển sản xuất trong tương lai và sẽ gây ảnh hưởng lớn đến quy hoạch phát triển công nghiệp sau này. Một số cụm - điểm công nghiệp trì trệ do chính quyền địa phương không mặn mà. Ví dụ, cụm công nghiệp Yên Thanh rộng 2 ha nhằm thu gom các hộ sản xuất cơ khí, đóng gạch xỉ từ nội thị để giảm bớt ô nhiễm môi trường đô thị TX Uông Bí. Dự án này đã quy hoạch khá lâu, được UBND tỉnh Quyết định thành lập từ tháng 8-2003, song đến nay vẫn chưa được san lấp mặt bằng. Năm 2001 TP Hạ Long thông báo dành 1% ngân sách để xây dựng quỹ khuyến công hỗ trợ phát triển CN-TTCN và 3,5 ha đất ở phường Cao Xanh cho các cơ sở công nghiệp địa phương có nhu cầu, khá nhiều doanh nghiệp đăng ký vào, nhưng không được duyệt, vì giá đất lên cao, thành phố đã bán hết, và đến nay vẫn chưa xây dựng được quỹ khuyến công.
PV: Để thống nhất và thể chế hoá công tác quản lý khu - cụm - điểm công nghiệp địa phương, tỉnh ta đã có những giải pháp gì, thưa đồng chí?
Đồng chí Trần Đăng Niên: Trong thời gian qua, nhiều giải pháp đã được đề ra và có những tác động tích cực đến việc phát triển công nghiệp khu vực nông thôn, góp phần đưa sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp tách khỏi nếp vườn, bờ ao. Hiện nay, ngoài 4 khu công nghiệp (KCN) là: Cái Lân, Đông Mai, Việt Hưng và Hải Yên với diện tích mỗi khu từ 150 đến 300 ha thì còn có 11 cụm công nghiệp (CCN) có quy mô từ 2 đến hơn 50 ha, trong đó có 4 cụm đang trong giai đoạn xây dựng cơ bản là Quảng Thành (Hải Hà), Chạp Khê (Uông Bí), Hà An và Yên Giang (Yên Hưng). Một số CCN đi vào hoạt động có hiệu quả cao như Kim Sen (Đông Triều) thu hút 28 dự án đầu tư sản xuất hàng gốm sứ mỹ nghệ, cơ khí, đồ gỗ xuất khẩu... có triển vọng mở rộng 100 ha. Để phát huy vai trò các khu - cụm - điểm công nghiệp địa phương, tỉnh ta đã chỉ đạo các ngành, ban liên quan và chính quyền địa phương sở tại kết hợp tốt việc lấp đầy diện tích các khu - cụm - điểm trên cơ sở nâng cao chất lượng các dự án đầu tư, bằng cách chọn lọc và khuyến khích thu hút các dự án có sức cạnh tranh, tạonhiều sản phẩm có giá trị kỹ thuật cao và phát triển bền vững, như chế biến thực phẩm, vật liệu xây dựng, cơ khí, điện tử… Thường xuyên hoàn thiện chính sách và cơ chế để thu hút và phát triển các ngành dịch vụ tại các khu-cụm-điểm chọn lọc các nhà cung ứng dịch vụ khi tham gia vào khu vực này. Tăng cường và hoàn thiện công tác quản lý khu-cụm-điểm theo cơ chế “một cửa”. Đặc biệt, tỉnh đang khẩn trương xây dựng quy hoạch phát triển cụm - điểm công nghiệp đến 2010 và định hướng đến năm 2020 trên cơ sở đó sẽ hoàn thiện hệ thống quy chế quản lý đối với các khu - cụm - điểm công nghiệp địa phương nhằm tháo gỡ, giải quyết những vướng mắc và tình trạng chồng chéo như hiện nay. Theo dự kiến, tỉnh sẽ tiếp tục thành lập xây dựng trên 10 khu công nghiệp, 11 cụm công nghiệp với tổng diện tích gần 8.400 đến 11.000 ha phân bố tại 9 địa phương là: Hạ Long, Móng Cái, Uông Bí, Yên Hưng, Đông Triều, Tiên Yên, Cẩm Phả, Hoành Bồ, Hải Hà. Tiêu chí đặt ra với các phương án là phát triển đồng bộ của các ngành, lĩnh vực khác có tính khả thi cao; dự báo giá trị sản xuất công nghiệp đạt 233.691 tỷ đồng, tăng trưởng bình quân 21,4%, nhu cầu lao động khoảng 99.091 người.
- Xin cảm ơn đồng chí!
