Những năm gần đây, các địa phương trong tỉnh đã đầu tư, huy động nhiều nguồn lực để xây nhà văn hóa (NVH) tại các thôn, khu, khe, bản, góp phần nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho người dân. Tuy nhiên, hệ thống các NVH hiện còn nhiều bất cập cần sớm được giải quyết, như cơ sở vật chất xuống cấp, hoạt động kém hiệu quả...
Theo thống kê, tính đến thời điểm hiện tại, trên địa bàn tỉnh có 58 NVH cấp xã, đạt tỷ lệ 49,6%; 1.542 NVH cấp thôn, đạt 98,4%. Việc xây dựng NVH đã tạo điều kiện để nhân dân được hưởng thụ và tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, là một trong những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, cũng là một trong những nội dung trọng tâm của phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”. Tuy nhiên, các NVH được xây dựng ở nhiều giai đoạn khác nhau, nằm ở những vùng, miền với đặc điểm địa hình, dân cư, đời sống kinh tế - xã hội khác biệt nhau..., hiện có không ít bất cập cả về đầu tư cũng như quản lý, sử dụng.
NVH bản Lý Nà (xã Quảng Đức, huyện Hải Hà) được xây dựng từ năm 2009, đến nay mái ngói mục nát, đổ sập, tường bị bong tróc, nứt toác. Mùa nắng thì nóng, mùa mưa ẩm thấp, dột nhiều chỗ. Mỗi mùa mưa lũ, người dân trong bản phải thu dọn đồ đạc trong NVH để chuyển đi chỗ khác, các hoạt động hội họp, văn hóa, văn nghệ, thể thao không tổ chức được. Trước thực trạng trên, chính quyền địa phương đã dừng hoạt động của NVH từ cuối năm 2019 để đảm bảo an toàn cho người dân.
Ông Tạ Minh Tuấn, Bí thư Đảng ủy xã Quảng Đức, cho biết: Xã có 12 NVH, tình trạng xuống cấp cũng tương tự. Xã mong muốn tỉnh, huyện hỗ trợ để sửa chữa, nâng cấp NVH, qua đó nâng cao chất lượng hoạt động của NVH.
Thôn Đồng Mộc (xã Đông Ngũ, huyện Tiên Yên) hiện có 128 hộ dân, với trên 600 nhân khẩu. NVH thôn chỉ có diện tích 60m2, nhiều hoạt động diễn ra tại NVH chỉ số ít người dân được ngồi trong hội trường, còn lại phải ngồi ngoài sân. Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao rất khó tổ chức vì sân NVH quá nhỏ.
Những khó khăn nêu trên cũng là các vướng mắc chung tại nhiều địa phương của tỉnh, nhất là đối với các địa phương miền núi, vùng sâu, vùng xa. Một số NVH đã trải qua nhiều năm hoạt động, bị hư hỏng, xuống cấp trầm trọng; một số NVH có địa điểm xây dựng chưa phù hợp, cách xa trung tâm; hằng năm không có kinh phí để duy trì các hoạt động văn hóa, văn nghệ… Trang thiết phục vụ nhu cầu sinh hoạt cộng đồng tại NVH hầu như đã cũ, không được bổ sung, không đáp ứng được các nhiệm vụ tuyên truyền nhiệm vụ chính trị, sự kiện lớn; tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao…
Hiện việc huy động nguồn lực để xây NVH thôn, khu, khe, bản gặp nhiều khó khăn. Để đầu tư xây NVH theo đúng quy định, đáp ứng tiêu chuẩn về nông thôn mới cần nguồn kinh phí không nhỏ; trong khi điều kiện ngân sách của các xã, sức dân có hạn. Mặc dù tiêu chí xây dựng cơ sở vật chất văn hóa trong chương trình xây dựng nông thôn mới được quan tâm, nhưng mỗi năm số NVH lại được xây mới rất ít, chủ yếu là tu bổ, sửa chữa. Đây cũng là vấn đề bức thiết đang diễn ra tại nhiều địa phương hiện nay.
Các cấp chính quyền cần có biện pháp hỗ trợ kinh phí, tăng cường xã hội hóa, huy động nguồn lực từ người dân, doanh nghiệp trong việc duy trì và nâng cao chất lượng hoạt động NVH ở khu dân cư, cũng như nâng cấp tiêu chí nông thôn mới, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng nguyện vọng của cử tri và nhân dân.
Hiểu Trân
