Phường Phong Cốc (TX Quảng Yên) có nhiều dòng họ hiếu học, trong đó dòng họ Phạm và dòng họ Lê là tiêu biểu hơn cả.
Theo các thành viên trong Hội đồng gia tộc họ Phạm kể, ông Tổ của họ vốn là từ Hà Nội di cư xuống Làng Cốc (gồm các xã Phong Cốc, Phong Hải) sinh sống từ 21 đời nay. Hiện cả dòng họ có khoảng 450 nhân đinh (con trai tuổi từ 18 đến 70). “Năm 1996, khi Trung ương có chủ trương thành lập Hội Khuyến học, lúc đó Quảng Ninh chưa thành lập được Hội thì dòng họ chúng tôi đã bắt tay vào làm khuyến học rồi. Cả gia tộc thống nhất lập Quỹ gọi là Quỹ khuyến học tài năng. Đối tượng được khen thưởng là con, cháu trong dòng họ có kết quả cao trong học tập như thi đỗ đại học, đạt danh hiệu học sinh giỏi các cấp, có trình độ học vấn cao, nghèo vượt khó... Quỹ được xây dựng chủ yếu bằng việc huy động con, cháu trong dòng họ đóng góp hàng năm” - Ông Phạm Văn Thiểm, Trưởng Ban khuyến học dòng họ Phạm cho biết. Phong trào khuyến học của dòng họ Phạm cũng từ đó mà phát triển. Từ khi lập Quỹ đến nay, dòng họ đã tổ chức tuyên dương khen thưởng được 4 thành viên đạt học vị thạc sĩ, 127 thành viên đỗ đại học, cao đẳng, tốt nghiệp đại học. Hiện nay Ban Khuyến học của dòng họ Phạm đã phát triển và được chia thành 3 chi hội với 260 hội viên. Quỹ được duy trì ổn định ở mức trên 60 triệu đồng.
Còn ông Lê Công Ngẫm, Phó Chủ tịch Hội đồng gia tộc họ Lê, cho biết, dòng họ của ông có gốc gác ở làng Đồng Lầm, phủ Hoài Đức, thành Thăng Long. Năm 1434, ông Tổ dòng họ di cư xuống khai hoang, mở đất ở khu Làng Cốc này. Dòng họ Lê ở Phong Cốc có truyền thống hiếu học suốt hơn 20 đời nay. Từ đời thứ nhất đến đời thứ 15, dòng họ có 67 cụ có học vị Quốc tử giám sinh, Hiệu sinh và rất nhiều cụ làm quan cho triều Lê, triều Nguyễn. Hiện nay dòng họ có 1 thiếu tướng, 4 đại tá, 1 phó giáo sư, 2 phó tiến sĩ khoa học và khoảng 300 cử nhân. Phát huy truyền thống đó, năm 2000, Hội đồng gia tộc đã quyết định thành lập Ban khuyến học và Quỹ khuyến học. Quỹ Khuyến học của dòng họ được duy trì thường xuyên ở mức 50 triệu đồng. Cứ vào ngày mồng 3 tháng Chạp hoặc mồng 4 tháng Giêng hàng năm, Hội đồng gia tộc họ Lê lại tổ chức tuyên dương con cháu thành đạt, học giỏi, nghèo vượt khó, tàn tật… Ông Lê Viết Thường, Phó Ban Khuyến học dòng họ Lê nói: “Lễ khen thưởng được tổ chức đúng vào ngày giỗ Tổ vừa là để nhắc nhở con, cháu nhớ đến truyền thống của gia tộc, vừa là dịp để báo công với tổ tiên, họ hàng tăng thêm động lực thi đua cố gắng, nỗ lực học tập làm giàu cho bản thân, gia đình và xã hội”.
Đồng chí Tô Thị Thu, Chủ tịch UBND phường Phong Cốc cho biết: “Làng Cốc xưa vốn được mệnh danh là đất Tổ của các dòng họ hay còn được gọi là nơi Thập Cửu Tiên Công. Hiện trên địa bàn xã vẫn còn 10 nhà thờ Tổ của 10 dòng họ. Dòng họ Phạm, họ Lê là 2 trong 10 dòng họ đó có phong trào khuyến học, khuyến tài rất sôi nổi. Ngay từ năm 1994, Đảng uỷ, chính quyền phường (khi đó là xã Phong Cốc) đã có Nghị quyết và kế hoạch đầu tư phát triển các trường học, trong đó chú trọng công tác khuyến học, khuyến tài. Đến nay, 10 dòng họ ở Phong Cốc đều là dòng họ hiếu học. Trong đó, 4 dòng họ đạt danh hiệu dòng họ cấp tỉnh; 3 dòng họ đạt danh hiệu cấp huyện, 3 dòng họ đạt danh hiệu cấp xã”.
Minh Hà
