Vừa qua, Xưởng phim Hải Phòng và Công ty CP Việt Nam Tinh hoa đã tổ chức buổi tuyển chọn, gặp gỡ giao lưu với các ứng viên tham gia khoá đào tạo phim cổ trang tại TP Uông Bí. Dự kiến ngày 27-8, lớp học sẽ được khai giảng và sau hai tháng nữa, phim “Phật hoàng Trần Nhân Tông” sẽ được khởi quay.
Nhân dịp này, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với NSND Đặng Xuân Hải, Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam, một trong những thành viên Ban Cố vấn của bộ phim này...
- Thưa NSND Đặng Xuân Hải, với cương vị là Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam, ông có thể cho biết vài nét đánh giá về phim cổ trang ở Việt Nam hiện nay?
+ Có thể nói dòng phim cổ trang ở Việt Nam hiện nay đang rất mỏng và yếu. Điều đó thể hiện ở mấy nét sau đây: Một là cơ sở vật chất tạo dựng phim cổ trang (ví dụ như trường quay chẳng hạn) chưa có; hai là, nhân lực làm phim, kể cả kíp sáng tác, biên kịch đạo diễn, hoá trang v.v.. cũng còn rất mỏng; ba là, đội ngũ diễn viên phim cổ trang còn rất thiếu vắng. Trong khi đó, nếu nói về đề tài thì các vương triều phong kiến ở nước ta có rất nhiều chuyện có thể khai thác. Từ chuyện triều chính, chuyện hậu cung, chuyện đánh giặc giữ nước, chuyện sản xuất nông nghiệp v.v.. Chỉ riêng về triều đại nhà Trần, từ khi Trần Nhân Tông lên Yên Tử cũng có rất nhiều thứ để viết. Thế mà suốt một thời gian dài, điện ảnh của chúng ta còn bỏ lỡ “mảnh đất màu mỡ” này. Bạn cứ để ý mà xem, chừng dăm, bảy năm mới thấy có một phim được đưa ra. Rõ nhất là quãng thời gian kỷ niệm Nghìn năm Thăng Long Hà Nội. Nhưng sau đó, nói thực là các bộ phim cổ trang đều không tạo được dấu ấn đáng kể. Vì thế, tôi rất tâm đắc và rất muốn động viên những tổ chức, cá nhân nào đi sâu vào sản xuất phim cổ trang…
- Như ông nói, phải chăng yếu kém lớn nhất hiện nay để sản xuất dòng phim cổ trang nằm ở cơ sở vật chất?
+ Đúng là khó khăn lớn nhất vẫn là cơ sở vật chất. Công ty CP Việt Nam Tinh hoa và Xưởng phim Hải Phòng là những đơn vị đứng ra thực hiện dự án làm phim này, giải quyết khó khăn này. Nhưng tôi biết còn có một nhà đầu tư đã bỏ ra số tiền rất lớn, hiện họ chưa công bố danh tính, nhưng những người làm điện ảnh rất biết ơn họ. Tôi nghĩ, người đầu tư xây dựng phim trường này phải có một tình yêu sâu sắc với dòng phim cổ trang Việt Nam thì mới bỏ ra số tiền lớn đến như vậy. Anh biết đấy, từ đạo cụ, phục trang, phim trường v.v.. tất cả đều phải sản xuất mới hết cả. Cung điện, nhà cửa thì được dựng lại rất kiên cố, hoành tráng, đẹp đẽ nữa. Rất tốn kém...
Tôi tin tưởng rằng, điện ảnh Việt Nam nếu có được những Mạnh Thường Quân như thế, chắc chắn sẽ rất phát triển. Mừng là trong những năm vừa qua, Việt Nam Tinh hoa đã có những bước chuẩn bị hết sức cơ bản, từ kịch bản, phục trang đạo cụ và đến bây giờ là tuyển chọn, đào tạo diễn viên…
- Ông đánh giá như thế nào về tiềm năng của Trường quay phim cổ trang Yên Tử đặt tại Bãi Nẫu, xã Thượng Yên Công của TP Uông Bí, nơi sẽ giải quyết khó khăn về cơ sở vật chất cho phim?
+ Tôi có thể nói ngay rằng, tôi tin khi xây dựng xong, Phim trường cổ trang Yên Tử sẽ hoạt động một cách có hiệu quả. Nói như thế là bởi vì tôi biết những người đầu tư vào dự án này vốn rất tâm huyết với dòng phim cổ trang. Và chắc chắn họ sẽ còn khai thác phim trường này trong nhiều bộ phim khác nữa. Những thế hệ sau của xưởng phim này cũng sẽ tận dụng khai thác “mảnh đất màu mỡ” mà cha ông họ đã tạo dựng. Trên hết, theo tôi, cái mà nhà đầu tư nghĩ đến trước tiên chưa phải là lợi nhuận. Bởi vì một lẽ, những bộ phim ban đầu được quay ở đây, không thể thu hồi vốn được ngay...
- Như ông đã nói ở trên, đội ngũ diễn viên phim cổ trang đang rất mỏng. Vậy thì việc đào tạo diễn viên tại chỗ, trước mắt là cho phim “Phật hoàng Trần Nhân Tông” sẽ được tiến hành thế nào, thưa ông?
+ Xin nói thẳng là hiện nay, làm phim cổ trang, chúng ta vẫn phải dựa vào diễn viên sân khấu, bởi dàn diễn viên điện ảnh ở mảng này còn hơi mỏng. Sân khấu có nhiều diễn viên tài năng đã thành danh, nhưng cần phải dung hoà hai lối diễn, bởi diễn viên sân khấu thường có lối diễn xuất mang tính cách điệu, trong khi diễn viên điện ảnh lại diễn một các dung dị, gần với đời thường hơn. Chúng tôi hy vọng lớp diễn viên sân khấu sẽ là những người truyền lửa, truyền kinh nghiệm nghề nghiệp cho lớp diễn viên trẻ có mặt trong khoá đào tạo này, giúp họ tiếp cận những vai diễn phim cổ trang. Đây cũng là cơ hội rất tốt cho những người yêu điện ảnh, thích đóng phim cổ trang được đào tạo, tiếp xúc, thể nghiệm để làm diễn viên…
- Còn về ngôn ngữ xưng hô giao tiếp giữa các nhân vật trong phim cổ trang “Phật hoàng Trần Nhân Tông” thì sao, thưa ông?
+ Về ngôn từ xưng hô giao tiếp, đây là trách nhiệm của các nhà sử học. Họ sẽ điều chỉnh lại lời thoại cho phù hợp, như vai vua xưng hô thế nào, vai quan lại, thường dân thì thế nào, cung nữ phải ăn nói làm sao v.v.. Tất cả đều phải chuốt đi chuốt lại cho kỹ lưỡng trước khi đóng. Tôi tin là sẽ có độ khớp nhất định…
- Những bộ phim cổ trang, mà nói cụ thể ở đây là phim “Phật hoàng Trần Nhân Tông”, theo ông sẽ có ý nghĩa như thế nào trong việc giúp người dân địa phương, du khách v.v.. hiểu hơn về lịch sử dân tộc?
+ Đây là trách nhiệm của đội ngũ hoạ sĩ làm phim, từ hoạ sĩ dựng cảnh, hoạ sĩ phục trang đến hoạ sĩ đạo cụ. Họ phải nghiên cứu rất kỹ văn hoá của triều đại đó. Mỗi ký hiệu văn hoá đều phải được thể hiện ở trong bộ phim. Phải đi vào nghiên cứu hoa văn trên cuốn thư, sắc phong của nhà Trần để tìm ra đặc trưng đó và đưa vào phim, từ các nếp nhà đến những vật dụng sinh hoạt v.v.. Hiện những dụng cụ gia dụng tôi tin là còn, nhưng chỉ trong dân thôi, còn dụng cụ của hoàng tộc thì có lẽ còn ít. Làm thế nào để khi xem phim về thời nào, khán giả sẽ định hình được triều đại đó qua những ký hiệu văn hoá. Nếu đội ngũ làm phim làm tốt điều này thì khán giả sẽ thừa nhận thôi…
- Và như thế, Phim trường cổ trang Yên Tử sẽ gắn kết được du lịch tâm linh với du lịch phim trường. Ông nghĩ sao về vấn đề này?
+ Bản thân Yên Tử đã là điểm du lịch tâm linh. Người ta đến Yên Tử vì ngưỡng mộ triều Trần, đến với Phật hoàng Trần Nhân Tông. Gần đó lại là trường quay phim cổ trang tái hiện nét văn hoá, cách ăn, cách ở, lối sống, sinh hoạt, kiến trúc v.v.. thời Trần thì sẽ là một sự bổ trợ, tương hỗ rất có ý nghĩa. Toàn bộ những ký hiệu văn hoá của thời đại này sẽ được giới thiệu với du khách hết sức tự nhiên. Sau này, những đoạn phim, những đoạn ảnh giới thiệu phim được trích ra sẽ là công cụ hữu dụng để quảng bá du lịch rất hấp dẫn. Tôi tin rằng trong tương lai, trường quay phim cổ trang Yên Tử sẽ là điểm đến rất lý thú của du khách...
- Cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này!
Huỳnh Đăng (Thực hiện)
