Đến với huyện đảo Cô Tô hôm nay, điều cảm nhận đầu tiên của chúng tôi là những thay đổi về hình thái tổ chức sản xuất của bà con nơi đây. Từ một huyện với bộn bề khó khăn so với các địa phương khác trong tỉnh, thì nay Cô Tô đã có những chuyển biến đáng kể, nhất là đối với ngành nghề công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp (CN-TTCN). Toàn huyện hiện có 33 cơ sở sản xuất CN - TTCN chủ yếu là hộ cá thể với số lao động là 72 người.
Năm 2007 và 9 tháng đầu năm 2008, giá trị sản xuất CN-TTCN trên địa bàn huyện đạt hơn 3 tỷ đồng. Trong đó các sản phẩm sản xuất chủ yếu gồm: Nước mắm, muối, vật liệu xây dựng, điện nước...
Những năm trước đây, hầu hết các cơ sở CN-TTCN trên địa bàn huyện được hình thành một cách tự phát, nhỏ lẻ chưa đáp ứng được yêu cầu của địa phương, nhất là các cơ sở sửa chữa cơ khí, chế biến thuỷ sản tại chỗ, đồ dùng sinh hoạt... Vì vậy, nhiều thiết bị máy móc hư hỏng cần sửa chữa phải chuyển vào đất liền, nên chi phí tốn kém và mất nhiều thời gian, ảnh hưởng tới hiệu quả sản xuất; sản lượng thuỷ, hải sản cao nhưng đạt giá trị thấp. Để thúc đẩy CN-TTCN phát triển, khai thác triệt để nguồn tài nguyên và vùng nguyên liệu sẵn có, từ năm 2005 huyện đã chủ động xây dựng các chuyên đề về phát triển kinh tế trọng tâm, trong đó chú trọng phát triển CN-TTCN nhất là công nghiệp chế biến. Theo đó, huyện đã thực hiện tốt chính sách thu hút đầu tư, kêu gọi các nguồn vốn nhàn rỗi trong dân và các doanh nghiệp; có cơ chế chính sách phù hợp, hỗ trợ và tạo điều kiện về mặt bằng sản xuất, các thủ tục thực hiện cơ chế đầu tư... Tích cực phối hợp với các phòng, ban của Sở Công Thương tập huấn, hỗ trợ kinh phí đầu tư nâng cao hiệu quả và quy mô các cơ sở sản xuất công nghiệp trên địa bàn. Năm 2007 và những tháng đầu năm 2008, bằng nguồn kinh phí khuyến công quốc gia, của tỉnh và của địa phương, huyện đã hỗ trợ hàng trăm triệu đồng, đầu tư cơ sở vật chất ban đầu cho 1 cơ sở sản xuất cơ khí và 3 hộ kinh doanh cá thể đầu tư mở rộng xưởng chế biến. Trong đó, có 1 xưởng chế biến nước mắm ở xã Thanh Lân, 2 xưởng sửa chữa cơ khí và sản xuất nước đá ở thị trấn Cô Tô. Hiện tại, các cơ sở này đã đi vào hoạt động và đạt doanh thu hàng tháng nhiều triệu đồng. Trung bình, mỗi cơ sở sản xuất này đã giải quyết công ăn việc làm cho 5 lao động. Điển hình như Cơ sở sản xuất nước mắm Thanh Bê, do tận dụng lợi thế sẵn có từ nguồn nguyên liệu tại địa phương và sự hỗ trợ về kinh phí là 200 triệu đồng, hiện cơ sở đã được mở rộng với quy mô lớn có nhiều thiết bị máy móc, dây chuyền sản xuất mới... Trao đổi với chúng tôi, lãnh đạo Phòng Công Thương huyện cho biết: “Lợi thế lớn nhất đối với Cô Tô là phát triển nuôi trồng thủy, hải sản; với sản lượng khoảng 6.000 tấn. Điều đó cho thấy cần thiết phải đẩy mạnh việc phát triển công nghiệp chế biến trên địa bàn. Đây chính là đòn bẩy và định hướng đúng để kinh tế Cô Tô phát triển. Cùng với đó là sự cần thiết hình thành cơ sở cơ khí đóng mới và sửa chữa tàu thuyền với quy mô lớn. Tuy nhiên, cả 2 vấn đề này đang cần sự quan tâm, vào cuộc của các cấp, các ngành và các doanh nghiệp”.
Mặc dù CN-TTCN huyện Cô Tô phát triển chưa xứng tầm với tiềm năng sẵn có nhưng đã mở ra một hướng đi gắn liền với việc phát triển ngành công nghiệp chế biến. Như vậy, trong một tương lai không xa, nội lực CN-TTCN của Cô Tô sẽ phát huy và vai trò công nghiệp chế biến sẽ trở thành ngành chủ lực.
