Ngày 18-2-2013, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân đã ký các Quyết định (số 334/QĐ-TTg) và (số 322/QĐ-TTg) phê duyệt Đề án mở rộng và phát triển Khu di tích (KDT) lịch sử và danh thắng Yên Tử và Quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị KDT lịch sử Chiến thắng Bạch Đằng, tỉnh Quảng Ninh.
Theo đó, Đề án mở rộng và phát triển KDT lịch sử và danh thắng Yên Tử nhằm mục tiêu xây dựng Yên Tử thành một trung tâm Phật giáo - Thiền phái Trúc Lâm Việt Nam; là trung tâm du lịch văn hoá, lịch sử cấp quốc gia, là điểm du lịch quan trọng trên tuyến Hà Nội - Hạ Long. Tổng diện tích tự nhiên KDT là 9.252ha gồm vùng bảo vệ đặc biệt và vùng bảo vệ cảnh quan (vùng đệm). Trong đó, vùng bảo vệ đặc biệt gồm khu vực bảo vệ I có diện tích 213,5ha (gồm các điểm di tích chính dọc trục Bắc Nam như chùa Giải Oan, Hòn Ngọc, vườn Tháp, khu tháp Tổ, chùa Hoa Yên, chùa Vân Tiêu, chùa Bảo Sái, am Thiền Định, chùa Một Mái, khu mộ tháp, am Lò Rèn, tượng An Kỳ Sinh, bia Phật, chùa Đồng, đường hành hương; các điểm phế tích trên tuyến Đông Tây như am Diêm, am Dược, am Hoa, am Ngoạ Vân; các điểm thắng cảnh gắn với di tích như: Thác Ngự Dội, thác Vàng, thác Bạc, cổng trời, đường Tùng, rừng trúc, đỉnh núi Yên Tử; các di tích từ Dốc Đỏ vào bến xe Giải Oan như: Chùa Trình, chùa Suối Tắm, chùa Cầm Thực, chùa Lân (Thiền viện Trúc Lâm))... Khu vực bảo vệ II diện tích 708ha (gồm các tuyến đường hành hương nối vào các điểm di tích, vùng rừng tự nhiên xung quanh di tích). Vùng bảo vệ riêng biệt 1.825,5ha gồm vùng cảnh quan xung quanh các điểm di tích, các khu vực ven tuyến đường từ Dốc Đỏ đến bến xe Giải Oan, thôn Năm Mẫu, khe Sú. Vùng đệm (6.548ha) bao gồm toàn bộ khu rừng quốc gia Yên Tử bao quanh các điểm di tích (còn lại) và các khu vực cảnh quan có liên quan. Khu vực này được xác định trên cơ sở cảnh quan không gian vùng di tích Yên Tử có sự kết nối với KDT lịch sử nhà Trần ở Đông Triều.
KDT Yên Tử được phân thành 5 khu chức năng: Khu vực di tích, công trình dịch vụ, công trình hạ tầng xã hội, công trình quản lý, các khu nhà ở. Việc triển khai Đề án theo 3 giai đoạn từ năm 2013-2025.
Quy mô quy hoạch tổng thể KDT Chiến thắng Bạch Đằng là 380ha, bao gồm 11 điểm di tích đình, đền, miếu, bãi cọc…và khu vực bảo vệ, dịch vụ du lịch, phát huy giá trị di tích bao quanh. Trong đó, khu vực bảo vệ I là 79,74ha, với di tích cần bảo tồn giá trị nguyên gốc, tu bổ phần công trình bị hư hỏng, phục hồi trên cơ sở đầy đủ cứ liệu khoa học; cần mở rộng khu vực bảo vệ I với các di chỉ khảo cổ học hiện nay, tiến hành khoanh vùng, cắm mốc giới để bảo tồn tại chỗ một cách hiệu quả nhất; đồng thời trưng bày nhằm phục vụ nghiên cứu khoa học và giới thiệu cho khách tham quan. Khu vực II (114,78ha) là khu vực bảo vệ cảnh quan di tích, có thể xây dựng một số công trình tín ngưỡng tôn giáo nhỏ, không lấn át cảnh quan và phục vụ cho phát huy giá trị di tích; các khu vực có dấu hiệu khảo cổ cần được bảo vệ nguyên trạng, nghiêm cấm chuyển đổi mục đích sang đất xây dựng để không làm xáo trộn tầng văn hoá, phục vụ việc khai quật khảo cổ, làm rõ vị trí, quy mô của trận địa Bạch Đằng lịch sử. Khu vực phục vụ du lịch, hỗ trợ phát huy giá trị di tích 167,75ha gồm khu công viên khảo cổ, công trình công cộng, khu văn hoá lễ hội, cây xanh… Thời gian thực hiện quy hoạch từ 2012-2025.
Nguồn vốn để thực hiện các quy hoạch nói trên là từ ngân sách trung ương, địa phương, vốn khai thác từ các hoạt động du lịch và vốn huy động đóng góp của tổ chức, đơn vị, cá nhân hợp pháp khác. Như vậy, cùng với quy hoạch KDT lịch sử nhà Trần tại Đông Triều được phê duyệt theo Quyết định số 307/QĐ-TTg ngày 7-2-2013 thì cả 3 quy hoạch KDT trọng điểm của Quảng Ninh trình lên Thủ tướng Chính phủ đều đã được phê duyệt, là hành lang pháp lý quan trọng trong việc quản lý, bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị các KDT.
Phan Hằng
