Mỗi mùa trao tặng danh hiệu lại xảy ra những chuyện ồn ào, giữa người được - người không. Danh hiệu không làm người nghệ sĩ giàu thêm về tiền bạc, mà là sự ghi nhận những đóng góp của họ cho nền nghệ thuật nước nhà. Lễ trao tặng danh hiệu NSND - NSƯT lần thứ 8 đã khép lại, 479 nghệ sĩ được vinh danh, có niềm tự hào, còn những băn khoăn và cả câu chuyện buồn.
Lùm xùm sau tấm huy chương
Những tấm huy chương không đo hết tài năng của người nghệ sĩ, nhưng nó đang là “quy định cứng” giúp các nghệ sĩ được vinh danh bằng danh hiệu. Mùa xét tặng danh hiệu nào cũng có tranh cãi, nhưng đợt thứ 8 này, nghệ sĩ - dư luận tranh cãi nhiều hơn vì tấm huy chương.
Theo Nghị định 89 năm 2014 của Chính phủ quy định về xét tặng danh hiệu NSND và NSƯT, NSƯT muốn được xét tặng danh hiệu NSND phải có ít nhất 2 huy chương vàng, còn nghệ sĩ muốn được xét tặng danh hiệu NSƯT phải có ít nhất 2 huy chương vàng quốc gia, hoặc 1 huy chương vàng và 2 huy chương bạc…
Thực tế cho thấy, nếu lấy tiêu chuẩn về huy chương làm điều kiện bắt buộc trong xét tặng danh hiệu, rất nhiều nghệ sĩ bị thiệt thòi vì không đủ số huy chương, dù họ có nhiều năm cống hiến và tài năng thực sự. Những nghệ sĩ bị đánh trượt danh hiệu NSND đợt này vì thiếu huy chương vàng có NSƯT Chí Trung, Minh Hằng, Út Bạch Lan, hai tên tuổi của làng quan họ Thúy Cải, Quý Tráng… Không ít người đã bức xúc lên tiếng, khiến câu chuyện danh hiệu càng trở nên ồn ào. NSƯT Chí Trung cho rằng danh hiệu là món quà mà Nhà nước trao tặng, nên cũng cần linh hoạt và món quà ấy chỉ có ý nghĩa khi trao đúng lúc, đúng chỗ, để người nghệ sĩ thăng hoa sáng tạo.
Trong khi rất nhiều nghệ sĩ bị loại hồ sơ vì không đạt đủ số huy chương, đợt xét tặng danh hiệu lần thứ 8 có một trường hợp đặc biệt là nghệ sĩ Hoài Linh. Danh hài được “đặc cách” phong tặng danh hiệu NSƯT và không xét đến tiêu chí huy chương. Điều này khiến nhiều nghệ sĩ cho rằng việc xét tặng có chuyện thiếu công bằng, khi “nâng” người này, “đánh trượt” người kia.
Giải thích về điều này, ông Phùng Huy Cẩn - Vụ trưởng Vụ Thi đua khen thưởng (Bộ VHTTDL) - cho biết: “Hoài Linh là trường hợp đặc biệt, là nghệ sĩ hải ngoại đầu tiên được phong tặng danh hiệu NSƯT. Hoài Linh được xét NSƯT bởi anh là công dân VN, có nhiều cống hiến trong đời sống nghệ thuật nước nhà. Hoài Linh cũng là công dân VN ở nước ngoài. Nhà nước có những chính sách và hình thức khen thưởng để khuyến khích người VN ở nước ngoài có đủ tài năng, phẩm chất đạo đức, có lòng yêu nước về cống hiến cho nghệ thuật và xây dựng đất nước. Mong trong tương lai sẽ có nhiều Hoài Linh như thế nữa”.
Sống phải xin, chết mới được truy tặng
Trong buổi lễ trao tặng danh hiệu NSND, NSƯT lần thứ 8 diễn ra sáng 10.1, NSND Minh Châu đã rơi nước mắt khi người từng là bạn diễn của mình - cố nghệ sĩ Anh Dũng được truy tặng NSND.
“Cách đây chừng 10 năm, vợ chồng nghệ sĩ Anh Dũng - Phương Thanh làm đơn xin xét tặng danh hiệu NSND. Cả 2 đều đủ tiêu chuẩn, nhưng hồ sơ đến vòng cuối cùng thì hỏng vì những lý do riêng. Không biết run rủi thế nào, vợ chồng nghệ sĩ tài hoa đều được truy tặng khi họ đã mãi mãi đi xa. Chúng tôi vẫn ước ao nếu danh hiệu được trao cho họ lúc còn sống thì ý nghĩa nhường nào. Nhưng thôi có còn hơn không, còn là niềm an ủi” - NSND Minh Châu xúc động chia sẻ.
Cũng giống như NSND Anh Dũng, cố nghệ sĩ La Thị Cẩm Vân - có nhiều cống hiến trong công tác biên đạo múa ở Nhà hát Nghệ thuật Truyền thống Cung đình Huế cũng được truy tặng NSND trong đợt này. Trong khi đó, những tháng trước, NSND Kim Cương đã miệt mài làm hồ sơ để xin xét tặng danh hiệu NSND cho “viên ngọc quý” của làng cải lương - NSƯT Út Bạch Lan, khi thấy bà đã ở tuổi “gần đất xa trời”. Nhưng mọi cố gắng đều không có kết quả, khi hồ sơ bị đánh trượt vì lý do thiếu huy chương, nghệ sĩ ngậm ngùi: “Có thể chờ một vé vớt, đó là đến khi lìa đời như một vài đồng nghiệp thì sẽ được truy tặng danh hiệu”.
Theo ĐẶNG CHUNG/Lao Động
