Di tích lịch sử và danh thắng Yên Tử trải dài từ chùa Trình lên đến chùa Đồng, với tổng chiều dài gần 18km. Dọc tuyến đường hành hương này đều có các điểm hàng quán phục vụ du khách về chiêm bái và lễ phật. Mặc dù trong những năm gần đây TP Uông Bí đã quan tâm đầu tư và tăng cường quản lý, song hiện vẫn còn không ít hàng quán, dịch vụ chưa đáp ứng được các tiêu chí về cảnh quan thẩm mỹ, cũng như chưa tương xứng với tầm vóc của di tích.
Thực tế tại hội xuân Yên Tử vừa qua, du khách đến Yên Tử vẫn còn thấy tình trạng hàng quán làm bằng tôn sắt ọp ẹp và gỉ cũ tại khu vực chùa Trình. Tương tự vậy, tại các khu vực chùa Suối Tắm, Cầm Thực, cổng chùa Lân cũng có không ít hàng quán làm bằng tre, gỗ tạm bợ. Đặc biệt, khu vực bến xe cổng chùa Lân đang có 2 hộ dân lấn chiếm đất để dựng quán bán hàng và làm nhà ở. Điều này không chỉ gây mất mĩ quan di tích mà còn gây tắc nghẽn giao thông. Tuy nhiên, đáng lo ngại hơn cả là khu vực từ chùa Giải Oan lên chùa Hoa Yên, trung tâm của di tích, còn có nhiều hàng quán nhỏ, hẹp bán đồ lưu niệm và nước giải khát được dựng bằng vật liệu dễ bắt lửa. Hay như ở đoạn An Kỳ Sinh, nếu ngày thường chỉ có 4 ô quán của Trung tâm Quản lý di tích lịch sử và danh thắng Yên Tử, Đại đội 6 thông tin Yên Tử được làm tương đối kiên cố thì đến mùa lễ hội, Đại đội 6 Yên Tử lại cho hàng chục hộ dân thuê đất để kinh doanh, gây nên sự chật chội, tạm bợ và khó quản lý. Đáng nói, đây cũng là điểm ùn tắc giao thông nhức nhối tại các mùa lễ hội Yên Tử.
Có thể nói chính những hạn chế trong quy hoạch điểm kinh doanh dịch vụ tại di tích Yên Tử đã phần nào làm xấu đi hình ảnh của di tích. Chị Đồng Thị Tiến, một phật tử ở Hải Dương thường xuyên đến tham quan, vãn cảnh các điểm chùa Yên Tử cho biết: “Yên Tử đẹp, linh thiêng nhưng riêng hệ thống dịch vụ, hàng quán ở đây thì còn nhiều điều phải bàn. Vì vậy, Yên Tử vẫn chưa vượt qua khỏi tình trạng chung về công tác quản lý dịch vụ thiếu hiệu quả và đồng bộ như trong các điểm di tích hành hương hiện nay trong cả nước, kể cả các điểm hành hương nổi tiếng, mang tầm khu vực và quốc tế như chùa Hương, Côn Sơn Kiếp Bạc, Bái Đính…”.
Tìm hiểu được biết, hệ thống kinh doanh dịch vụ tại di tích Yên Tử còn nhiều điểm nhỏ lẻ, manh mún như nêu trên có phần xuất phát từ vướng mắc trong việc chờ phê duyệt Đề án mở rộng và phát triển khu di tích Yên Tử. Đây chính là điểm mấu chốt khiến cho các quy hoạch cụ thể, chi tiết tại đây của TP Uông Bí đều khó triển khai. Anh Nguyễn Trung Hải, Giám đốc Trung tâm Quản lý di tích và danh thắng Yên Tử cho biết: “Tôi được biết đề án này đã được các đơn vị chức năng hoàn thiện từ lâu. Vậy mà đến thời điểm hiện nay không hiểu mắc ở đâu mà vẫn chưa được T.Ư phê duyệt. Trong khi đó, đây được coi là quy hoạch tổng thể của toàn vùng, là cơ sở để triển khai các quy hoạch phụ thuộc. Nói thật từ cái khó này nên rất nhiều công việc chúng tôi muốn làm và có thể làm tốt được thì lại không thể triển khai”.
Được biết để giải quyết những vướng mắc này, thời gian qua TP Uông Bí đã từng bước nâng cao công tác quản lý và tổ chức sắp xếp lại các điểm hàng quán bán hàng tại đây. Trong đó có việc huy động Công ty CP Phát triển Tùng Lâm, đơn vị doanh nghiệp tham gia hoạt động tại di tích xây dựng chợ Xuân Yên Tử. Hiện nay thành phố đã tạo điều kiện cho đơn vị này tiếp tục xúc tiến xây dựng một số dịch vụ phục vụ nhu cầu ăn, nghỉ của du khách tại bến xe Giải Oan, đảm bảo mĩ quan, độ bền vững và phù hợp với cảnh quan di tích. Mới đây thành phố cũng đã tiến hành khảo sát lại toàn bộ hệ thống dịch vụ hiện có để làm căn cứ cải tạo, làm mới, đáp ứng nhu cầu của du khách và nâng cao hình ảnh di tích. Theo đó, thành phố sẽ kiên quyết di dời toàn bộ hàng quán có vị trí không hợp lý, tháo dỡ những hàng quán tạm bợ, điểm ki ốt gây nguy cơ mất an toàn giao thông và thay vào đó là các điểm bán hàng đảm bảo tiêu chí về thiết kế, diện tích, khang trang, đồng bộ…
Có thể thấy thực tế hệ thống kinh doanh dịch vụ đã và đang trở thành một phần của di tích Yên Tử, góp phần không nhỏ xây dựng nên “thương hiệu”, hình ảnh của di tích. Bởi vậy đã đến lúc TP Uông Bí nên có những giải pháp hợp lý để khắc phục tình trạng còn không ít điểm hàng quán tạm bợ như hiện nay.
Thanh Bình
