Nguyễn Thị Minh Đức vốn là phóng viên Đài Truyền thanh - Truyền hình Tiên Yên và hiện là Phó Chủ tịch Thường trực Hội VHNT Tiên Yên. Ngoài thời gian dành cho công việc, chị dành nhiều thời gian cho thơ, say thơ như một “tín đồ”. Thơ Minh Đức tự nhiên, đằm thắm, giàu nữ tính...
- Cơ duyên nào đưa chị đến với thơ, thưa chị Minh Đức?
+ Có lẽ bắt đầu từ chuyện tôi vốn là giáo viên dạy văn. Để chuẩn bị cho một bài giảng, đặc biệt là những bài thơ trong sách giáo khoa, tôi thường đọc rất kỹ, cảm nhận cái đẹp, cái hay của tác phẩm. Tôi còn làm diễn giả ở các buổi ngoại khoá về thơ. Được đồng nghiệp và học sinh khích lệ, tôi thêm phấn khởi tự tin và yêu thơ hơn. Tôi bắt đầu sáng tác từ những ngày đó, nhưng chưa công bố. Cho đến một ngày cuối tháng ba năm 1993, Hội VHNT Quảng Ninh tổ chức Đêm thơ ở Tiên Yên. Được mọi người động viên, tôi đã mạnh dạn đọc liền mạch 2 bài. Tôi nhớ, có một nhà thơ còn nói: “Thơ được đấy, gửi đăng báo đi”. Ừ, thì gửi! Và rồi cứ thế mà tôi làm thơ nhiều hơn. Nhân đây, cũng xin chia sẻ thêm với bạn, người thầy đầu tiên “dạy” tôi làm thơ cũng là thầy dạy ở Trường Cao đẳng Sư phạm: Nhà thơ Trịnh Công Lộc. Thầy đã gieo niềm yêu thơ cho chúng tôi bằng những vần thơ lãng mạn thời sinh viên…
- Đọc thơ chị, tôi thấy, đề tài nông thôn miền núi cứ trở đi trở lại. Phải chăng, thời gian làm phóng viên đài huyện đã giúp chị có nhiều thi liệu, thi tứ đó?
+ Tôi sinh ra và lớn lên ở đó mà. Cảnh vật, con người và đời sống miền núi đã in sâu trong tâm trí tôi. Quả đúng là những năm làm ở Đài truyền thanh huyện, tôi có điều kiện được đến nhiều nơi, gặp nhiều người dân miền núi Tiên Yên cũng như một số huyện miền đông của tỉnh. Đó là điều kiện thuận lợi để tôi tích luỹ thi liệu và tạo được cảm hứng sáng tác...
- Có người nhận xét, thơ chị đằm thắm, nữ tính, giàu cảm xúc. Chị nghĩ sao về nhận định ấy?
+ Vâng, tất nhiên là tôi hạnh phúc khi được khen ngợi! Không biết có đúng thế không nữa, nhưng có lẽ cũng bởi tôi sinh ra một ngày giữa tháng mười, “lên xe hoa” cũng một ngày tháng mười. Mùa thu và tháng mười là nguồn cảm hứng đặc biệt đối với tôi. Tôi yêu ngọn gió heo may và tiết trời se lạnh của những ngày cuối thu đầu đông, yêu những cánh đồng thơm hương mùa gặt, những thửa ruộng bậc thang miền núi đông bắc có dáng mẹ tảo tần mưa nắng. Tôi đến với thơ, yêu thơ và làm thơ như một sự sẻ chia những rung động đó của mình.
Với tôi, thơ là những gì thiêng liêng và tinh tuý nhất của ngôn ngữ. Tôi thích những vần thơ trong sáng thánh thiện, dịu dàng nữ tính và đằm thắm yêu thương của Xuân Quỳnh; cái sâu lắng, triết lý đôi khi có phần trắc ẩn của Đoàn Thị Lam Luyến và nhiều nhà thơ tình khác nữa...
- Với quan niệm “thơ thiêng liêng”, chị nghĩ gì về những cách tân, đổi mới của thơ trẻ hôm nay?
+ Tất nhiên là tôi luôn ủng hộ sự đổi mới cách tân. Nhưng đổi mới như thế nào mới là cái đáng nói. Gần đây, một số người trẻ tuổi, trong đó có cả những tác giả nữ, đã hơi lạm dụng quan niệm “đổi mới”, “phá cách” để “xả” những ngôn ngữ trần trụi, dung tục, thậm chí cả những câu chửi thề khó nghe… Có người còn văng tục một cách có vần điệu làm ô nhiễm cả “Bầu trời thi ca”. Tôi không thích và thường tỏ ra bất bình về điều đó. Tôi thích câu nói của Sóng Hồng: “Thơ là viên kim cương long lanh dưới ánh nắng mặt trời”...
- Vậy với hội viên Hội VHNT Tiên Yên, nơi chị đang sinh hoạt, sự đổi mới trong sáng tác VHNT nói chung diễn ra như thế nào?
+ Không chỉ có thơ mà nhiều loại hình khác cũng đang đổi mới. Cái rõ nét nhất là đổi mới trong nội dung đề tài phản ánh. Các sáng tác đều tập trung phản ánh quá trình nỗ lực không ngừng của nhân dân, hướng đến nâng cấp đô thị nhằm tái thiết lập TX Tiên Yên và những thành quả đổi mới kinh tế, văn hoá xã hội, an ninh quốc phòng, kết quả thực hiện chương trình nông thôn mới trên địa bàn huyện. Các tác phẩm có chất lượng sẽ được lựa chọn, thẩm định để in tập sách VHNT chào mừng kỷ niệm 60 năm tiếp quản Tiên Yên, ra mắt độc giả trước ngày 8-8-2014. Còn về đổi mới trong nghệ thuật thể hiện thì tôi nghĩ không thể đòi hỏi ngay được. Việc tổ chức Hội trại, các hội thảo chuyên đề hàng năm, hàng quý cũng giúp phát hiện nhiều tác giả mới trong sáng tác thơ nói riêng, VHNT nói chung. Tuy nhiên, về chất lượng nghệ thuật cũng còn nhiều hạn chế. Chúng tôi đang có kế hoạch tập huấn để nâng cao nghiệp vụ sáng tác cho hội viên…
- Cảm ơn chị về cuộc trò chuyện này. Chúc chị có thêm những bài thơ hay!
Huỳnh Đăng (Thực hiện)
