Là huyện miền núi nằm ở trung tâm của vùng Đông Bắc tỉnh Quảng Ninh, huyện Tiên Yên có 13 dân tộc anh em cùng sinh sống. Với bề dày lịch sử, nhiều phong cảnh thiên nhiên, Tiên Yên luôn có nét riêng, đa dạng, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Trong tiến trình hội nhập, vấn đề bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hoá là một nhiệm vụ hết sức quan trọng của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân huyện Tiên Yên.
Nhận thức được tầm quan trọng của các di tích lịch sử - văn hoá trong công tác giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, góp phần tuyên truyền, cổ vũ động viên, giáo dục lòng yêu nước, tự hào về truyền thống đấu tranh cách mạng của các dân tộc trên địa bàn, huyện Tiên Yên đã chủ động xây dựng Đề án “Bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hoá huyện Tiên Yên giai đoạn 2011-2015, tầm nhìn 2020”.
Trong đó, đặc biệt quan tâm đến vấn đề bảo tồn và phát huy giá trị các di tích trên địa bàn huyện; chú trọng tuyên truyền, giáo dục ý thức bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hoá nói chung, bản sắc văn hoá dân tộc nói riêng trong mọi tầng lớp nhân dân.
Huyện đã thành lập Chi hội văn nghệ dân gian với nhiệm vụ bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc góp phần giữ gìn, phát huy và kế thừa những tinh hoa văn hóa của các dân tộc trên địa bàn huyện, phục vụ các hoạt động văn hóa, văn nghệ dân gian tại địa phương.
Cùng với đó, huyện tập trung chỉ đạo thành lập các câu lạc bộ (CLB) nghệ thuật dân gian của các dân tộc thiểu số. Hiện huyện có 9 CLB dân ca dân tộc thiểu số mang bản sắc văn hoá dân tộc với sự quy tụ của các nghệ nhân, những người tâm huyết với văn hoá dân tộc và lãnh đạo xã tham gia.
Các CLB được quan tâm đầu tư hỗ trợ về nhạc cụ, trang phục biểu diễn, đồng thời mời nghệ nhân mở lớp bồi dưỡng để nâng cao chất lượng hoạt động của các CLB. Đến nay, các CLB thường xuyên được duy trì và hoạt động hiệu quả trong các buổi sinh hoạt văn hoá văn nghệ thôn, xã, các lễ hội truyền thống và tham gia một số chương trình của huyện, tỉnh tổ chức.
Đặc biệt, ngành Giáo dục - Đào tạo huyện với phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” đã có nhiều cố gắng khôi phục các trò chơi dân gian, đồng dao, dân ca, tổ chức tham quan học tập tại các di tích lịch sử nhằm giáo dục truyền thống uống nước nhớ nguồn đưa vào các hoạt động ngoại khoá của trường học.
Trường PTDT nội trú THCS&THPT Tiên Yên còn thành lập được CLB Nghệ thuật dân gian với số lượng từ 20-30 thành viên. Bên cạnh bảo tồn các loại hình nghệ thuật dân gian, huyện quan tâm sưu tầm trang phục truyền thống, trang phục sử dụng trong một số nghi lễ của đồng bào dân tộc thiểu số như: Dao, Tày, Sán Chỉ, Sán Dìu...
Ông Tạ Vĩnh Thắng, Trưởng Phòng Văn hóa - Thông tin, Giám đốc Trung tâm Truyền thông và Văn hóa huyện Tiên Yên cho biết: Hằng năm, Phòng Văn hóa - Thông tin, Trung tâm Truyền thông và Văn hóa huyện đều tổ chức nhiều hoạt động văn hóa văn nghệ, thể thao, lễ hội, hội thảo, hội thi… thiết thực, đặc sắc nhằm bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hoá huyện Tiên Yên.
Nổi bật là Hội thảo khoa học nhận diện và phát huy giá trị di tích lịch sử Khe Tù; quy hoạch và tu bổ, tôn tạo di tích chùa Linh Quang; lễ hội đua thuyền truyền thống xã Đồng Rui; Hội thi người giới thiệu hay nhất về Tiên Yên; lễ hội văn hóa, thể thao dân tộc Sán Dìu; chợ phiên vùng cao Hà Lâu...
Thời gian tới, bám sát chủ trương của huyện về xây dựng Tiên Yên trở thành trung tâm văn hóa, là nơi kết nối sắc màu các dân tộc vùng Đông Bắc, huyện sẽ tiếp tục tổ chức tốt các hoạt động văn hóa văn nghệ, thể thao quần chúng, gắn với nhiệm vụ chính trị của địa phương. Tập trung phát triển các môn thể thao thành tích cao, có thế mạnh của huyện, thể thao dân tộc, trò chơi dân gian.
Đặc biệt, huyện cũng tiếp tục nghiên cứu, khôi phục và phát triển di sản văn hóa phi vật thể, văn nghệ truyền thống đặc trưng phục vụ phát triển du lịch. Như: Hát then và đàn tính của dân tộc Tày, hát soóng cọ của dân tộc Sán Chỉ, hát đối của dân tộc Dao Thanh Y, Dao Thanh Phán...
Quỳnh Hương
