Đồng hành cùng dân tộc, Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Quảng Ninh luôn không ngừng đổi mới, để lại những dấu ấn quan trọng, thành tựu to lớn. Góp vào thành tựu chung đó có sự cống hiến trí tuệ, bản lĩnh, tâm huyết, trách nhiệm cao của các thế hệ ĐBQH. Các đại biểu đã tiếp nối truyền thống Vùng mỏ anh hùng, mang trong mình khát vọng đổi mới và tinh thần phục vụ nhân dân lớn lao. Qua đó, xứng đáng với niềm tin của nhân dân, là hiện thân sinh động của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, động lực quan trọng thúc đẩy phát triển đất nước nhanh và bền vững.
Phát huy trí tuệ, trách nhiệm của người đại biểu dân cử
Chứng kiến giai đoạn khó khăn của dân tộc, ký ức về các kỳ họp Quốc hội giai đoạn 1964-1971 vẫn còn hiện rõ trong tâm trí bà Đặng Thị Càng (phường Mạo Khê), nguyên là ĐBQH khoá III, nhiệm kỳ 1964-1971. Nay bà Càng đã 87 tuổi nhưng còn rất minh mẫn, khỏe mạnh.
Nhớ lại một thời tuổi trẻ sôi nổi, bà Càng kể: Khi được bầu là ĐBQH, tôi vừa là đại biểu trẻ nhất trong đoàn của Quảng Ninh, vừa là đội trưởng thuỷ lợi và phân bón, làm bèo hoa dâu của xã. Khi ấy, đất nước vẫn trong thời kỳ chiến tranh ác liệt. Miền Bắc tiến hành công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, miền Nam đẩy mạnh đấu tranh giải phóng, còn giặc Mỹ vẫn đưa máy bay ra bắn phá miền Bắc. Đặc biệt, giai đoạn đó nước ta tiến hành đồng thời 3 cuộc cách mạng: Cách mạng về quan hệ sản xuất, cách mạng kỹ thuật, cách mạng tư tưởng và văn hoá. Tham gia họp Quốc hội, tôi vận dụng những kiến thức về thủy lợi, nông nghiệp của mình để đóng góp ý kiến, với mục đích cao nhất là nâng cao năng suất, tăng sản lượng lương thực cho người dân.
Điều quý giá nhất của bà Càng khi đảm nhận vai trò ĐBQH chính là cơ hội được gặp Bác Hồ. Những lời dạy của Người chính là “kim chỉ nam” để bà Càng cống hiến hết mình cho quê hương, đất nước. Bà Càng kể lại: Chủ tịch Hồ Chí Minh chính là tấm gương vĩ đại nhất cho phong cách gần dân, sát dân, đem lại lợi ích thiết thực cho nhân dân. Tôi nhớ và làm theo tất cả những lời dạy của Bác. Bác bảo: Tất cả vì miền Nam ruột thịt thân yêu của chúng ta. Chúng ta muốn giải phóng miền Nam thì các cô, chú phải gương mẫu trên mọi mặt công tác, sản xuất.
Từ lời dạy của Bác, tôi huy động, kêu gọi bà con tích cực trồng cấy. Thời điểm đó, dù gia đình còn nhiều khó khăn, thiếu thốn, nhưng tôi đều cố gắng khắc phục chỉ với một tâm niệm duy nhất: Phải giúp bà con đủ ăn để chống Mỹ. Từ các quyết sách tại cuộc họp Quốc hội, tôi nhanh chóng truyền đạt lại cho cấp ủy, địa phương, áp dụng kiến thức thủy lợi kết hợp cùng trang bị máy móc, nông cụ, phân bón, thuốc trừ sâu... Nhờ vậy, sản xuất nông nghiệp từng bước thoát khỏi tình trạng manh mún, nhỏ lẻ, sản lượng lương thực liên tục tăng, bà con càng thêm tin tưởng, hăng hái tham gia.
Dù trong bất kỳ giai đoạn nào của đất nước, trở thành ĐBQH luôn là niềm vinh dự, tự hào, thể hiện sự tín nhiệm của nhân dân khi được thay mặt cử tri cả nước thực hiện quyền lực nhà nước, tham gia lập pháp và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Đây là trách nhiệm cao cả, đại diện cho tiếng nói, nguyện vọng của người dân, đồng thời đòi hỏi sự tận tâm, trung thành với Tổ quốc. Vì vậy, đối với ông Phùn Hợp Sềnh, người dân tộc Dao ở xã Quảng Đức, việc được bầu là ĐBQH khóa VIII, nhiệm kỳ 1987-1992 là điều vô cùng vinh dự không chỉ với cá nhân ông, mà còn với cả gia đình, thôn bản. Trưởng thành từ công an viên, cán bộ văn phòng UBND, Phó Chủ tịch kiêm Trưởng Công an xã, sau đó vào ngành Công an. Giai đoạn 1984-1987 ông Sềnh là Chủ tịch UBND xã, năm 1988 làm Bí thư Đảng ủy xã rồi nghỉ hưu. Trong thời gian công tác, ông được bầu là ĐBQH khóa VIII.
Ông Sềnh chia sẻ: Khi được bầu làm ĐBQH, cả tôi và gia đình đều rất vui mừng, vinh dự, tự hào. Gia đình tôi khi ấy còn khó khăn lắm, cả nhà chỉ có một chiếc xe đạp làm phương tiện đi lại. Với vai trò là Chủ tịch UBND xã, xe đạp là vật dụng cực kỳ cần thiết vì xã vùng biên giới rất rộng, người lại thưa, nếu không có xe đạp thì việc đi lại rất vất vả. Nhưng do phải đi họp Quốc hội thường xuyên nên tôi đã bán chiếc xe đạp đó. Bù lại, những kiến thức và kinh nghiệm từ nghị trường đã cho tôi sự hiểu biết, niềm tin và tinh thần trách nhiệm mà không của cải nào mua được.
Quảng Đức là xã biên giới của huyện Hải Hà cũ, đường biên tiếp giáp Trung Quốc, trên 90% dân số là người dân tộc Dao, cơ sở vật chất hạ tầng, đời sống người dân cực kỳ khó khăn. Ông Sềnh luôn trăn trở, mong muốn giúp cho bà con thoát nghèo, vươn lên làm giàu bằng chính đôi bàn tay của mình. Những suy nghĩ ấy khiến ông có thêm động lực học hỏi không ngừng nghỉ kiến thức, kinh nghiệm từ nghị trường, rồi áp dụng những chủ trương, chính sách được Quốc hội thông qua vào thực tiễn ở địa phương. Ông hiểu rằng nếu chỉ vận động bà con bằng lời nói thì không thể thuyết phục được, nên mạnh dạn gom hết của cải, vay vốn từ các chương trình hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số phát triển kinh tế, rồi chuyển hướng trồng chè, mở rộng chăn nuôi trâu, bò, lợn, gà. Nhờ đó gia đình ông bớt vất vả hơn, đồng thời hỗ trợ, giúp đỡ bà con để cùng thoát nghèo. Sau này, khi thị trường có sự thay đổi, ông chuyển sang trồng rừng và vận động nhân dân cùng trồng rừng, từng bước làm giàu.
Đến bây giờ, dù đã nghỉ hưu nhưng ông Sềnh vẫn là người hiểu được đời sống của đồng bào mình hơn bất cứ ai ở địa phương. Ông gần gũi với từng hộ còn khó khăn, sẵn sàng san sẻ khi người dân cần giúp đỡ. Lúc nào cũng thấy ông bận rộn, khi thì dự hòa giải, khi xuống hộ dân vận động trồng rừng, nuôi trâu bò, làm kinh tế từ cỏ voi. Ông Sềnh bảo: Phải giúp bà con cái ăn, cái mặc, thì mới nói được chuyện giữ rừng, giữ bản, giữ bình yên.
Nói tiếng nói của nhân dân
Đất nước bước qua những giai đoạn gian khó, dần phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao. Song hành cùng sự phát triển ấy, người ĐBQH vẫn là “chiếc cầu nối đặc biệt” gắn kết ý Đảng - lòng dân. Đặc biệt, tinh thần trách nhiệm, quyết tâm đặt lợi ích của nhân dân lên hàng đầu luôn luôn thường trực. Ông Phạm Lễ Chi (phường Hạ Long), Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh khóa XII, nhiệm kỳ 2007-2011, là một người như vậy. Bên cạnh những ĐBQH kiêm nhiệm ở các vị trí lãnh đạo, ông Chi là ĐBQH chuyên trách duy nhất của tỉnh trong khóa XII, vì vậy mọi vấn đề, nguyện vọng của nhân dân trong tỉnh đều được ông nắm bắt và quan tâm sát sao.
Kể lại những kỷ niệm trong quãng thời gian đảm nhận vị trí ĐBQH, ông Chi không giấu được ánh mắt hạnh phúc: Quốc hội khóa XII cũng là khóa đặc biệt khi thông qua nghị quyết về việc rút ngắn một năm nhiệm kỳ. Đó là khoảng thời gian vô cùng đáng nhớ khi Đoàn ĐBQH tỉnh đã tìm hiểu tận sâu mọi ngóc ngách đời sống của người dân, lắng nghe tiếng nói của nhân dân. Chính vì hiểu dân, tin dân, nên những nguyện vọng của nhân dân luôn được phản ánh, giải quyết thấu đáo, theo đúng quy định của pháp luật. Sự trách nhiệm, hiểu biết, cùng bản lĩnh của các ĐBQH đã khiến người dân đặt trọn niềm tin vào các quyết sách của Đảng và Nhà nước.
Nhớ lại thời gian đầu làm ĐBQH, ông Chi kể: Trong quá trình tiếp xúc cử tri, có một vụ việc về Trạm thu phí Đông Triều tồn tại 10 năm trên QL18 (thuộc địa phận xã Kim Sơn, huyện Đông Triều cũ, nay là phường Mạo Khê) gây khó khăn cho người dân sống xung quanh. Hằng ngày, người dân đi qua trạm phải trả phí nên kiến nghị liên tục, đơn vị đã áp dụng các phiếu dành riêng cho người dân sinh sống quanh khu vực này không phải trả phí. Tuy nhiên, việc di chuyển của người dân cũng liên tục gặp khó khăn. Sau khi tiếp nhận kiến nghị của cử tri, tôi cùng các thành viên trong Đoàn ĐBQH tỉnh đã quyết tâm tìm hiểu để tháo gỡ khó khăn cho người dân. Bám sát các văn bản pháp luật, cùng việc lấy ý kiến của các bộ, ngành, sau 2 tháng tìm hiểu chúng tôi đã đưa vấn đề này ra chất vấn trong phiên họp chất vấn tại hội trường của Quốc hội với những lập luận thấu tình đạt lý. Và rồi sau đó chỉ 4 tiếng, trạm thu phí này đã phải ngừng hoạt động.
Vụ việc được giải quyết không chỉ thỏa lòng mong ước và những nguyện vọng chính đáng của người dân, mà còn tăng thêm niềm tin của nhân dân vào vai trò của ĐBQH. Đặc biệt, từ những vụ việc trên, để mỗi ý kiến đóng góp có sức nặng, chúng tôi xác định phải bắt nguồn từ thực tiễn. Tiếng nói của cử tri chính là hơi thở của cuộc sống và nhiệm vụ của chúng tôi là mang "hơi thở" ấy vào nghị trường để mỗi điều luật được ban hành thực sự vì nhân dân.
Nhờ sự quyết liệt ấy, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh đã liên tục có những đóng góp tích cực, hiệu quả trong các kỳ họp Quốc hội. Kết thúc khoá XII, Quốc hội thông qua nhiều luật, nghị quyết có chứa quy phạm pháp luật. Các dự án luật được ban hành có chất lượng cao, cụ thể, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất, tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, xử lý tốt một số vấn đề nhạy cảm; bám sát, phản ánh đầy đủ hơn thực tiễn kinh tế - xã hội. Nhiều văn bản sau khi ban hành có thể triển khai thực hiện ngay, mà ít phải chờ hướng dẫn thi hành, nên sớm đi vào cuộc sống, đáp ứng kịp thời yêu cầu quản lý và điều hành kinh tế - xã hội của đất nước.
Gần 80 năm đồng hành cùng Quốc hội Việt Nam, với 106 đại biểu ưu tú của Vùng mỏ từ khóa I đến nay, trong đó có nhiều đại biểu là lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh luôn khẳng định là tập thể đoàn kết, bản lĩnh, trí tuệ và kinh nghiệm. Luôn tích cực, chủ động, sáng tạo mang tiếng nói của nhân dân đến nghị trường, phản ánh sinh động thực tiễn của địa phương vào nhiều đạo luật quan trọng. Hoạt động của đoàn luôn bám sát thực tiễn, phản ánh trung thực ý chí, nguyện vọng của nhân dân.
Trong công tác lập pháp và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh đã đóng góp nhiều ý kiến xác đáng, góp phần hoàn thiện các dự án luật, nghị quyết. Hoạt động giám sát được triển khai nghiêm túc, có trọng tâm, trọng điểm, theo dõi đến cùng việc thực hiện kiến nghị, thể hiện rõ trí tuệ, trách nhiệm và sự dấn thân vì lợi ích chung. Công tác dân nguyện, tiếp xúc cử tri và tiếp công dân ngày càng đi vào thực chất; nhiều kiến nghị chính đáng được giải quyết kịp thời, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhân dân, củng cố niềm tin vào sự công minh của pháp luật và vai trò đại diện của Quốc hội.
Tại các kỳ họp, với tinh thần chủ động, tích cực và hiệu quả, các thành viên trong Đoàn ĐBQH tỉnh đã có nhiều đổi mới trong cách thức tham gia, tổ chức thảo luận các nội dung, nhất là việc tổ chức lấy ý kiến tham gia vào các dự án luật trình tại Quốc hội. Các bài phát biểu có chiều sâu, trọng tâm, trọng điểm, được Chủ tọa kỳ họp, các ĐBQH, các đoàn ĐBQH và cử tri đồng tình, đánh giá cao.
Các kỳ họp Quốc hội đều nhận được sự quan tâm không chỉ của nhân dân mà của các nguyên ĐBQH. Hầu hết các nguyên ĐBQH đều nhấn mạnh đến vai trò gần dân hơn để nghe được tiếng nói, tâm tư, tình cảm của dân phản ánh lên Quốc hội. Ông Phùn Hợp Sềnh, nguyên ĐBQH khóa VIII, chia sẻ: ĐBQH là đại biểu của nhân dân, nên phải thường xuyên sinh hoạt, tiếp xúc với nhân dân để tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng của nhân dân. Thông qua các buổi sinh hoạt, hay các buổi đi thăm cơ sở, thăm bản làng, ĐBQH phải nói chuyện để dân hiểu được chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước mà thực hiện. Đồng thời, bản thân người ĐBQH cũng phải thực sự gương mẫu, phải là người đi đầu để nhân dân làm theo.
Gửi gắm đến những đại biểu trẻ tuổi, bà Nguyễn Thị Lê, nguyên ĐBQH khóa IX, chia sẻ: Các ĐBQH đang được thừa hưởng một di sản vô cùng quý báu, đó là truyền thống yêu nước, tinh thần phụng sự nhân dân, bản lĩnh chính trị và trí tuệ lập pháp của các thế hệ đi trước. Các ĐBQH, nhất là ĐBQH trẻ tuổi cũng đang đứng trước những thách thức hoàn toàn mới là chuyển đổi số, kinh tế số, xã hội số, đặt ra những vấn đề pháp lý chưa từng có tiền lệ; tình trạng già hóa dân số, biến đổi khí hậu, bất bình đẳng xã hội đòi hỏi tư duy chính sách dài hạn, bền vững; hội nhập quốc tế sâu rộng yêu cầu hệ thống pháp luật vừa phù hợp thông lệ quốc tế, vừa giữ vững lợi ích quốc gia. Chính vì vậy, trong bối cảnh ấy, ĐBQH cần có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, trung thành với lợi ích tối cao của Tổ quốc và nhân dân. Có năng lực chuyên môn và tư duy đổi mới, dám tiếp cận vấn đề mới, dám tranh luận đến cùng vì chính sách đúng, vì lợi ích chung. Có tinh thần lắng nghe và gần dân, bởi mọi quyết sách của Quốc hội chỉ thực sự có giá trị khi xuất phát từ cuộc sống và quay trở lại phục vụ cuộc sống.
Đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới, hội nhập sâu rộng với những yêu cầu và thách thức ngày càng cao. Niềm tin, kỳ vọng là không khí chung cảm nhận được trong từng "nhịp thở" của đời sống xã hội của đất nước trong thời gian qua. Điều này càng đặt ra đòi hỏi lớn hơn bao giờ hết về năng lực, phẩm chất của đội ngũ đại biểu dân cử. Những kinh nghiệm, truyền thống của Vùng mỏ anh hùng sẽ là động lực để các thế hệ ĐBQH tiếp tục phát huy vai trò của mình, xứng đáng là “cầu nối đặc biệt” gắn kết ý Đảng - lòng dân.
