Với gần 100 hiện vật quý, thuộc dòng gốm sứ Móng Cái, văn hoá Chăm-pa và các cổ vật khác từ các bộ sưu tập cổ vật tư nhân được đem tới triển lãm, lần đầu tiên khu trưng bày chuyên đề thuộc khối hội nghị, Bảo tàng tỉnh sẽ mở cửa đón khách từ 29-4 và kéo dài trong vòng 2 tháng tới. Đây là một trong các hoạt động chào mừng, hưởng ứng Tuần Du lịch Hạ Long - Quảng Ninh năm nay.
Gốm sứ: Quen mà lạ
Một điểm nhấn trong không gian trưng bày lần này là con rồng được làm từ các mảnh gốm Tuần Châu (thế kỷ 7, 9) và sứ Ba Chẽ (niên đại cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20). Đây là ý tưởng nhằm thể hiện sự phát triển liên tục của dòng sản phẩm gốm, sứ Quảng Ninh vốn có bề dày truyền thống mấy nghìn năm qua. Nằm trong dòng chảy chung của gốm sứ Quảng Ninh, sứ Móng Cái ra đời muộn, vào khoảng đầu thế kỷ 19. Tuy nhiên, các sản phẩm mà dòng sứ này để lại được trưng bày trong chuyên đề “Gốm sứ Móng Cái, Quảng Ninh - Nét riêng truyền thống” vẫn là niềm tự hào của Quảng Ninh với những giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học và thẩm mỹ độc đáo của nó.
Các hiện vật ở đây mang đặc trưng riêng của dòng sứ này có men lam với hai màu xanh - trắng là chủ yếu, gồm các loại bình, chum, choé... Trong đó, có nhiều hiện vật được chế tác theo đôi, còn giữ được cả đôi, rất đẹp. Tiêu biểu là bộ chum cao, trang trí hoa văn hoàn chỉnh thành hệ thống từ nắp, miệng đến cổ, thân và chân, với các trang trí hoa văn hình lá đề, mặt hổ phù, hoa lá. Đây là một trong những hiện vật lớn nhất, đòi hỏi kỹ thuật chế tác tinh xảo nhất, cũng có giá trị nhất. Hay như bộ đôi bình trang trí tùng - hạc rất thanh tao, bộ bình cá, lạ với dáng bình hình cá, miệng là miệng cá há to, rồi bộ bình hoa - điểu với 2 con chim đang hướng vào nhau hót, bộ bình trang trí nhân vật nổi tiếng Lý Thiết Quài.
Đặc biệt, chuyên đề này còn trưng bày điểm chiếc choé nhiều màu, học tập từ cách vẽ màu của người Trung Quốc, rất rực rỡ với hoa văn rồng, phượng, hoa, mây. Rồi chiếc bình men lam, trang trí hình con chim én lạ và độc đáo. Lại có bình dáng chiếc cúp với hai quai, là sản phẩm của sự giao lưu giữa văn hoá Việt với châu Âu vào khoảng những năm 40-50 của thế kỷ 20. Hoa văn trang trí của bình cũng rất tinh xảo với hình ảnh 3 anh em Lưu Bị - Quan Vân Trường - Trương Phi đánh giặc khăn vàng, gương mặt mang nét tính cách riêng của mỗi nhân vật được vẽ rất tinh tế...
Cổ vật: Độc và hiếm
Ông Trần Trọng Hà, Giám đốc Bảo tàng tỉnh cho hay: “Mục tiêu của Triển lãm lần này không chỉ trưng bày những hiện vật khác lạ, độc đáo nhằm làm phong phú, bổ sung các cổ vật ở gian trưng bày cổ vật chính, mà còn cố gắng lấp đầy không gian trưng bày, tạo ra một tuyến tham quan hoàn chỉnh tại Bảo tàng”. Vì vậy, ngoài chuyên đề gốm sứ kể trên, triển lãm còn trưng bày cổ vật về văn hoá Chăm-pa và các cổ vật khác nữa.
Phần trưng bày về văn hoá Chăm-pa sử dụng không gian của phòng Quả trứng. 15 hiện vật tại đây là do thành viên các CLB UNESCO bảo tồn cổ vật của Quảng Ngãi, Hạ Long và nhà sưu tập Nguyễn Ngọc Hạnh (Hà Nội) đóng góp. Có thể đã được nghe, tìm hiểu nhiều về nền văn hoá Chăm-pa, nhưng lần đầu tiên qua triển lãm ở Quảng Ninh, du khách có thể được tận mắt nhìn thấy những hiện vật độc đáo của nền văn hoá này, có những cảm nhận, khám phá riêng cho mình. Trong đó, các hiện vật thuộc hai chất liệu đất nung và đá, gồm phù điêu, mặt nạ, tượng voi, đầu góc bệ tượng nữ thần trang trí cho các đền thờ Chăm-pa, tượng thần 3 đầu, bia của người Chăm cổ, tượng lin-ga, chim thần Garota, đầu rắn Naga, mặt nạ Naga...
Đặc biệt, không gian trưng bày các cổ vật tư nhân trong triển lãm lần này được bố trí theo thiết kế khá lạ. Các hiện vật nằm dọc theo lối đi trên những bậc cầu thang lớn chạy suốt từ tầng 1, qua tầng lửng và lên tới tầng 2 của khối hội nghị. Hiện vật cũng rất phong phú, giá trị. Về chất liệu kim loại có những hũ tiền cổ nhiều giai đoạn, chủ yếu là tiền cổ Việt Nam, gương cổ... Về gốm có một số cổ vật có niên đại trải dài lịch sử suốt các triều đại phong kiến Việt Nam, từ thời Đinh – Lý - Trần - Lê - Nguyễn. Trong đó, có một số tiêu bản đặc biệt rất quý hiếm của gốm sứ như: Bát gốm Tam Thái (đời Đường) thuộc lò Trường Sa (Hồ Nam, Trung Quốc); bát Phật hình bát giác, trang trí cánh sen, vân sóng nước thời Lý; vò gốm đời Đinh với hoa văn chế tác kiểu bàn đập; bình men đen, bình hình chiếc cúp, được trang trí bằng vàng...
“Đây là triển lãm cổ vật đầu tiên của Bảo tàng Quảng Ninh mới. Triển lãm thành công được là nhờ tình cảm, sự giúp đỡ rất vô tư của các nhà sưu tập tư nhân của Quảng Ninh, Quảng Ngãi, Hà Nội. Nhờ vậy, du khách tới Hạ Long đã được thưởng lãm thêm nhiều những di sản quý báu, tiêu biểu của Việt Nam. Đồng thời, các giá trị khoa học của lò sứ cổ xã Nam Sơn (Ba Chẽ) cùng các sản phẩm của nghề chế tác đồ sứ Móng Cái mới được trưng bày với quy mô lớn như vậy...”. - Ông Trần Trọng Hà chia sẻ.
Ngọc Mai
