Trong phiên họp toàn thể ngày 31/10 tại kỳ họp lần thứ 6, Quốc hội khóa XIV tiếp tục tiến hành chất vấn các bộ trưởng. Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh đã có chất vấn Bộ trưởng Bộ KH-ĐT Nguyễn Chí Dũng liên quan đến trình tự, thủ tục triển khai dự án ODA.
Trước đó, Bộ trưởng Bộ KH-ĐT trả lời Đại biểu Nguyễn Thị Kim Thúy (TP Đà Nẵng) về nội dung: Có ý kiến của doanh nghiệp cho rằng có đến 90% dự án ODA của các cơ quan nhà nước mất trung bình 6 tháng để phê duyệt. Còn của các tổ chức ngoài Nhà nước mất trung bình là từ 12-16 tháng, nếu mỗi dự án có kinh phí trung bình là 1-2 triệu đôla, chỉ với 100 dự án thì nhà nước đã mất khoảng 50-100 triệu đô la/năm vì thủ tục, Bộ trưởng bình luận như thế nào về ý kiến này…
Ngay sau khi Bộ trưởng Dương Chí Dũng trả lời nội dung trên, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh Đỗ Thị Lan đã đăng đàn tranh luận. Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh khẳng định: Qua trả lời của Bộ trưởng về câu chất vấn của Đại biểu Nguyễn Thị KimThúy, tôi thấy Bộ trưởng trả lời chưa được thỏa đáng. Bộ trưởng nói thời gian chuẩn bị cho việc đầu tư các dự án theo nguồn vốn ODA từ 2-3 năm, như vậy thì càng kỹ và càng có hiệu quả. Tuy nhiên, tôi thấy việc giám sát của Quốc hội cũng đã chỉ rõ những hạn chế cần phải khắc phục và cũng đã có nghị quyết để đưa ra những nội dung cần phải khắc phục trong thời gian tới. Về thực trạng trong việc đầu tư của dự án ODA, đúng là thời gian kéo dài từ 2 - 3 năm nhưng lý do ở đây là: Thứ nhất, hệ thống pháp luật chưa được đầy đủ, chưa phù hợp với thông lệ quốc tế. Thứ hai, năng lực thực hiện các điều kiện ràng buộc của các đơn vị tư vấn theo yêu cầu của nhà tài trợ còn hạn chế. Thứ ba, việc cung cấp các thông tin, công khai minh bạch các thông tin về vốn ODA. Thứ tư, sự phối hợp giữa các bộ, giữa Bộ KH-ĐT, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước cũng như các bộ, ngành có liên quan thì trong nội dung này, để phê duyệt các dự án ODA, nguồn vốn vay ODA rất phức tạp, bất cập và kéo dài thời gian.
Do vậy, Nghị quyết của Quốc hội sau giám sát cũng đã đưa ra các nội dung cần phải khắc phục các hạn chế này để đẩy nhanh việc huy động cũng như quản lý và sử dụng nguồn vốn ODA trong thời gian tới. Tuy nhiên, hôm nay Bộ trưởng trả lời như vậy tôi thấy cũng chưa yên tâm. Do vậy, tôi muốn tranh luận lại với Bộ trưởng về nội này.
Trả lời những nội dung tranh luận của Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh, Bộ trưởng Bộ KH-ĐT Nguyễn Chí Dũng chỉ rõ: Về các ý kiến này, như lúc nãy tôi đã báo cáo Quốc hội, quy trình và thủ tục của chúng ta là như vậy. Tuy nhiên, tôi cũng đồng ý là vừa qua Quốc hội đã có một Nghị quyết giám sát để khắc phục những bất cập xung quanh việc thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA trong thời gian tới. Hiện nay đang triển khai thực hiện.
Về 4 lý do mà Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh đưa ra, Bộ trưởng Bộ KH-ĐT khẳng định:
Thứ nhất, hệ thống pháp luật đã gần được hoàn thiện và được sửa đổi theo hướng hết sức chặt chẽ và thuận lợi cho cả khâu triển khai thực hiện. Tuy nhiên, còn vấn đề gì nữa, bởi vì trong quá trình làm là đã lấy ý kiến tất cả các bộ, ngành và các địa phương liên quan, đã tổng kết rút kinh nghiệm rất nhiều lần và đã hoàn thiện rất nhiều. Mới đây nhất, ngày 1/10/2018 đã ban hành Nghị định 132 để sửa tổng thể về vấn đề này. Nếu còn vấn đề gì nữa thì đại biểu cho thêm ý kiến về hệ thống pháp luật chưa đầy đủ hay là chưa phù hợp thông lệ quốc tế thì hãy cho chúng tôi biết.
Thứ hai, về đơn vị tư vấn thì đúng là cũng có vấn đề vì chất lượng lập dự án là phụ thuộc vào vấn đề của tư vấn. Trong khi đó thì tư vấn vừa là chất lượng một số đơn vị chưa tốt, tiếp theo là còn thể hiện những ý chí của nhà tài trợ hoặc là của các nhà thầu vào đây. Các cơ quan cũng phải xem xét hết sức thận trọng.
Về vấn đề công khai, minh bạch thông tin, Bộ trưởng Bộ KH-ĐT khẳng định đã có phương án công khai hơn trong thời gian tới. Vấn đề xử lý phối hợp giữa các bộ, ngành, tôi cho đây là vấn đề quan trọng nhất. Đây không phải vấn đề về thể chế mà là vấn đề chúng ta xử lý. Vừa rồi tôi đã báo cáo vẫn đang còn chậm, thiếu thống nhất, đôi khi còn chung chung. Vấn đề này thuộc trách nhiệm của các cơ quan chuẩn bị hồ sơ, chủ đầu tư và các cơ quan xem xét, xử lý tham gia. Liên quan đến ODA không phải chỉ có Bộ Kế hoạch và Đầu tư, bên cạnh đó còn có Bộ Tài chính, Ngân hàng nhà nước và các cơ quan liên quan khác. Vấn đề này, chúng tôi cùng với các bộ sẽ cố gắng để làm sao nhanh hơn, thuận lợi hơn, minh bạch hơn nhưng vẫn đảm bảo thận trọng theo quy trình pháp luật quy định...
Nguyễn Thị Mai (Văn phòng Đoàn ĐBQH tỉnh)
