Trong tiến trình đổi mới tổ chức chính quyền địa phương và hoàn thiện thể chế phát triển, việc tiếp nhận, giải quyết và theo đuổi đến cùng kiến nghị của cử tri không chỉ là yêu cầu về trách nhiệm hành chính, mà còn là thước đo chất lượng hoạt động của cơ quan dân cử. Thực tiễn tại Quảng Ninh thời gian qua cho thấy, các kiến nghị của cử tri đã được đại biểu HĐND các cấp và đại biểu Quốc hội theo sát, chuyển tải đầy đủ đến nghị trường, tạo chuyển biến rõ rệt trong chính sách và tổ chức thực hiện. Qua đó, vai trò đại diện, giám sát và kiến tạo của cơ quan quyền lực nhà nước tiếp tục được khẳng định.
Giải quyết đến cùng kiến nghị của cử tri
Tại các buổi tiếp xúc cử tri trước và sau kỳ họp Quốc hội và HĐND các cấp, những vấn đề được cử tri kiến nghị đều gắn liền với đời sống dân sinh: Con đường dân sinh xuống cấp, hệ thống thoát nước bồi lắng, chậm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bất cập trong bồi thường giải phóng mặt bằng, thiếu chính sách hỗ trợ thuê nhà tạm cư khi di dời... Đó là những câu chuyện tưởng nhỏ lẻ, nhưng lại phản ánh trực tiếp chất lượng quản lý và mức độ xử lý các vấn đề phát sinh của chính quyền các cấp. Trong số đó, có những vấn đề được cử tri kiến nghị nhiều lần, nhưng chưa được giải quyết thỏa đáng bởi nhiều yếu tố khách quan, cho đến nay, vẫn tiếp tục được HĐND các xã, phường, đặc khu tiếp nhận và giải quyết triệt để.
Sau kỳ họp thứ hai HĐND đặc khu Vân Đồn, 83 kiến nghị của cử tri đã được rà soát, xử lý và trả lời đầy đủ trước ngày 17/11/2025. Để hoàn thành khối lượng công việc này trong thời gian ngắn, UBND đặc khu ban hành 4 văn bản chỉ đạo, tổ chức 2 cuộc họp chuyên đề, phân công rõ trách nhiệm cho từng phòng, ban chuyên môn; đồng thời yêu cầu kiểm tra thực địa, làm việc trực tiếp với khu phố, thôn, tổ dân để thống nhất phương án xử lý. Cách làm này thể hiện sự thay đổi trong quá trình giải quyết các vụ việc ở cơ sở, phát sinh trong dân cư, đó là không dừng lại ở việc trả lời bằng văn bản mà phải có lộ trình, có kết quả cụ thể.
Theo đó, nhiều nội dung liên quan trực tiếp đến dân sinh đã được đưa vào kế hoạch đầu tư trung hạn hoặc kế hoạch chỉnh trang đô thị theo chỉ đạo của tỉnh. Những kiến nghị về đường 334, các tuyến đường gom, cống rãnh hư hỏng; các điểm ngập úng kéo dài tại tổ 3, tổ 4 (khu 7); hay những đoạn đường dân sinh hẹp, xuống cấp đều được kiểm tra, lập danh mục hạng mục khắc phục và cân đối nguồn vốn thực hiện. Đặc biệt, một số kiến nghị liên quan đến giá bồi thường giải phóng mặt bằng khi mở rộng đường 334, được đặc biệt quan tâm. Trung tâm Phát triển quỹ đất đã áp dụng giá đất và đơn giá tài sản theo các quyết định mới nhất của tỉnh, bảo đảm quyền lợi người dân.
Ở phường Mông Dương, tuyến đường hơn 600m tại xóm Vườn Gai, khu Đoàn Kết, được xây dựng từ năm 2006, mặt đường chỉ rộng 2-2,5m, thường xuyên ngập úng đã được đưa vào kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2025-2030 sau khi cử tri nhiều lần kiến nghị. Tương tự, hệ thống mương thoát nước tại tổ 4, khu 12 bị bồi lắng, ảnh hưởng tới gần 70 hộ dân. Ông Dương Hùng Mạnh (tổ 4, khu 12, phường Mông Dương) cho biết: Tháng 9/2022, chính quyền địa phương đã cho nạo vét lòng mương. Cuối năm 2023, sau nhiều trận mưa lớn, cùng với thủy triều lên, lòng mương lại bị bồi lắng, không tiêu thoát nước. Nhiều lần nước tràn trên mặt đường gây mất ATGT. Hiện gần 70 hộ dân sống trong khu vực bị ảnh hưởng. Người dân mong chính quyền sớm đầu tư, khắc phục tình trạng trên để nhân dân yên tâm ổn định cuộc sống. Tiếp nhận kiến nghị cử tri, UBND phường Mông Dương đã kiểm tra hiện trạng khu vực. Qua kiểm tra tuyến mương đã bị bồi lắng, ảnh hưởng đến tiêu thoát nước. UBND phường đã rà soát, xây dựng dự toán sơ bộ, báo cáo BTV Đảng ủy phường phê duyệt chủ trương Dự án xây dựng và nạo vét hệ thống thoát nước tổ 4, khu 12.
Những kết quả này không chỉ khẳng định sự vào cuộc của chính quyền mà còn phản ánh hoạt động giám sát của HĐND và vai trò đôn đốc của các tổ đại biểu. Tại nhiều phiên họp, đại biểu HĐND yêu cầu cơ quan chuyên môn báo cáo rõ tiến độ, mốc thời gian thực hiện, tránh tình trạng trả lời chung chung. Việc công khai nội dung trả lời kiến nghị trên các nền tảng thông tin đại chúng cũng được nhấn mạnh nhằm tăng tính minh bạch, khách quan, không né tránh.
Trong lĩnh vực đất đai, vấn đề thường phát sinh khiếu nại kéo dài, sự vào cuộc của cơ quan dân cử càng thể hiện rõ nét. Tại phường Cao Xanh, Dự án Khu dân cư đô thị mới đảo Sa Tô được phê duyệt tại Quyết định số 4517/QĐ-UBND ngày 5/12/2007, do Công ty CP Xây dựng công trình 507 làm chủ đầu tư, với kế hoạch hoàn thành trong năm 2009, nhưng vướng mắc về giải phóng mặt bằng, điều chỉnh quy hoạch và xác định lại giá thu tiền sử dụng đất theo kiến nghị của Thanh tra Chính phủ, cũng như thủ tục gia hạn thời gian giao đất và bàn giao hạ tầng kỹ thuật khiến việc cấp giấy chứng nhận cho các hộ dân bị chậm nhiều năm. Sau khi UBND tỉnh ban hành quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư và yêu cầu hoàn thiện nghĩa vụ tài chính, dưới sự giám sát của HĐND và sự phối hợp của phường, đến tháng 12/2025, toàn bộ 65 hộ dân thuộc dự án đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Tương tự, tại Dự án Khu đô thị mới Cao Xanh – Hà Khánh A mở rộng, còn 67 ô đất chưa được cấp giấy chứng nhận do phải thực hiện nghĩa vụ tài chính bổ sung theo kết luận thanh tra. Tháng 1/2026, UBND tỉnh phê duyệt phương án thu bổ sung hơn 9,3 tỷ đồng. Sau khi chủ đầu tư và các hộ dân hoàn thành nghĩa vụ tài chính, 27 hộ dân đã được trao giấy chứng nhận vào ngày 7/2/2026; các trường hợp còn lại đang tiếp tục hoàn thiện thủ tục. Quá trình này cho thấy, khi đại biểu HĐND theo sát, yêu cầu làm rõ trách nhiệm chủ đầu tư, đồng thời tổ chức đối thoại công khai với người dân, những vướng mắc kéo dài nhiều năm có thể được tháo gỡ.
Thực tế, không phải mọi kiến nghị đều có thể giải quyết ngay. Nhiều nội dung liên quan đến quy hoạch, cơ chế chính sách hoặc phụ thuộc nguồn lực phải cần thời gian. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra là phải giải thích rõ, thông tin kịp thời cho cử tri. Việc gắn trách nhiệm người đứng đầu cơ quan, đơn vị với kết quả giải quyết kiến nghị đã và đang được nhấn mạnh nhằm hạn chế tình trạng tồn đọng, né tránh.
Chuyển tải đến nghị trường và hoàn thiện chính sách
Một trong những kiến nghị nổi bật của cử tri Quảng Ninh thời gian qua liên quan đến chính sách hỗ trợ thuê nhà tạm cư đối với các hộ dân phải di dời khi thực hiện dự án phát triển. Thực tế cho thấy, sau khi nhận đất tái định cư, người dân cần nhiều tháng để hoàn tất thủ tục cấp giấy chứng nhận, xin phép xây dựng và hoàn thiện nhà ở. Trong khoảng thời gian đó, không ít hộ phải tự lo chỗ ở tạm, chi phí sinh hoạt tăng cao, đời sống bị đảo lộn. Cử tri Lý Bá Phong (phường Hoành Bồ) chia sẻ: Chúng tôi tha thiết đề nghị các vị đại biểu Quốc hội kiến nghị với Quốc hội, Chính phủ và các bộ ngành liên quan xem xét phục hồi hoặc bổ sung chính sách hỗ trợ tiền thuê nhà cho các hộ phải di chuyển chỗ ở, nhằm giảm bớt khó khăn, bảo đảm đời sống ổn định cho nhân dân.
Ý kiến này không chỉ phản ánh khó khăn của các hộ dân tại những dự án cụ thể mà còn đặt ra yêu cầu rà soát, hoàn thiện chính sách ở tầm vĩ mô. Trên cơ sở tổng hợp kiến nghị của cử tri, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh đã đưa nội dung này vào báo cáo gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan có thẩm quyền; đồng thời tham gia thảo luận khi xem xét các nội dung liên quan đến đất đai, bồi thường, tái định cư. Việc kiến nghị không dừng ở phát biểu tại nghị trường mà tiếp tục được theo dõi trong quá trình các bộ, ngành trả lời, hướng dẫn thực hiện.
Song song với hoạt động của đại biểu Quốc hội, HĐND tỉnh trong nhiệm kỳ 2021-2026 đã thể hiện rõ vai trò quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương. 35 kỳ họp được tổ chức, 440 nghị quyết được ban hành, tăng 100 nghị quyết so với nhiệm kỳ trước. Nhiều nghị quyết tập trung vào lĩnh vực ngân sách và đầu tư công, trực tiếp tháo gỡ những điểm nghẽn mà cử tri phản ánh trong thời gian dài.
Đồng chí Vũ Văn Diện, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, khẳng định: Việc HĐND tỉnh ban hành kịp thời các nghị quyết về ngân sách, đầu tư công là căn cứ quan trọng để khắc phục khó khăn, đảm bảo sử dụng hiệu quả nguồn vốn, tạo điều kiện giải quyết những vấn đề dân sinh cấp bách.
Quán triệt quan điểm “Dân là gốc - thước đo cao nhất của mọi chính sách”, HĐND tỉnh đã cụ thể hóa nhiều chủ trương lớn của Tỉnh ủy thành cơ chế, chính sách cụ thể. Đáng chú ý là các nghị quyết của HĐND tỉnh để triển khai Nghị quyết số 06-NQ/TU ngày 17/5/2021 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh “Về phát triển bền vững kinh tế - xã hội gắn với bảo đảm vững chắc quốc phòng - an ninh ở các xã, thôn, bản vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030”. Những quyết sách này không chỉ tạo chuyển biến về hạ tầng mà còn tác động trực tiếp đến chất lượng đời sống người dân.
Tháng 10/2025, HĐND tỉnh tiếp tục ban hành nghị quyết bổ sung 2.300 tỷ đồng từ ngân sách để nâng cao chất lượng đô thị, khu dân cư hiện hữu. Từ nghị quyết này, nhiều tuyến đường xuống cấp ở các khu dân cư đã được cải tạo, hệ thống thoát nước được đầu tư đồng bộ, điện chiếu sáng được lắp đặt, diện mạo đô thị, nông thôn được khang trang. Cử tri Chu Ngọc Sơn (phường Bãi Cháy) chia sẻ: Nhiều mong mỏi của người dân về hạ tầng khu dân cư đã được giải quyết sau khi HĐND tỉnh ban hành nghị quyết và bố trí nguồn lực thực hiện. Việc lắng nghe và cụ thể hóa kiến nghị thành chính sách đã tạo chuyển biến rõ rệt trong đời sống dân cư.
Không chỉ ban hành nghị quyết, công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị cử tri được thực hiện nghiêm túc, theo dõi sát sao, đôn đốc kịp thời. Tỷ lệ kiến nghị cử tri được giải quyết từ đầu nhiệm kỳ đến nay đạt trên 80%, trong đó nhiều nội dung tồn tại hàng chục năm đã được xử lý dứt điểm. Cử tri Lâm Thị Thanh Hải (phường Hà Tu) đánh giá: Việc nhiều kiến nghị kéo dài được giải quyết đã thể hiện rõ trách nhiệm của đại biểu dân cử và sự quyết liệt của chính quyền trong thực thi công vụ.
Điều đáng chú ý là phương thức hoạt động của cơ quan dân cử ngày càng đi vào chiều sâu. Hoạt động chất vấn, giải trình không chỉ diễn ra tại kỳ họp mà còn được tổ chức chuyên đề; việc giám sát được thực hiện theo chuyên đề, có tái giám sát; kết quả giải quyết kiến nghị được công khai, tạo áp lực trách nhiệm đối với cơ quan thực thi. Đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND không chỉ nêu vấn đề mà còn theo đến cùng tiến độ thực hiện, yêu cầu báo cáo định kỳ, trực tiếp kiểm tra tại cơ sở. Những vấn đề vượt thẩm quyền địa phương được tổng hợp, báo cáo, kiến nghị ở cấp Trung ương; ngược lại, các chủ trương, chính sách lớn của Quốc hội sau khi ban hành được HĐND tỉnh cụ thể hóa thành nghị quyết, tạo cơ sở pháp lý để triển khai đồng bộ. Nhờ đó, nhiều vấn đề phức tạp đã tìm được hướng tháo gỡ, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân. Đó cũng là nền tảng để củng cố niềm tin của cử tri, khi tiếng nói của cử tri được lắng nghe và phản hồi đến cùng, tạo sự đồng thuận xã hội và tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong giai đoạn phát triển mới.
