Hội Văn nghệ dân gian Quảng Ninh vừa cho ra đời cuốn sách “Văn hoá dân gian làng Vạn Ninh” của tác giả Nguyễn Quang Vinh. Cuốn sách do NXB Văn hoá dân tộc ấn hành cuối năm 2015. Đây là một trong rất ít cuốn sách chuyên khảo về văn hoá dân gian của một xã ở phạm vi tỉnh Quảng Ninh, cũng như trong cả nước.
Tác giả cuốn sách “Văn hoá dân gian làng Vạn Ninh” từng là một sĩ quan biên phòng, ông đã có những năm tháng công tác gắn bó với một vùng biên cương Đông Bắc nên có điều kiện hiểu sâu sắc về quá trình hình thành, phát triển về phong tục tập quán của nhân dân biên giới nói chung và nhân dân làng Vạn Ninh nói riêng. Bởi vậy, tập sách ngồn ngộn những tư liệu văn hoá được người viết trải nghiệm, tìm tòi tích luỹ trong nhiều năm mới có được.
Sách “Văn hoá dân gian làng Vạn Ninh” đã nêu bật những đặc trưng văn hoá dân gian ở một xã (đơn vị hành chính thời phong kiến gọi là làng Vạn Ninh), văn hoá dân gian đã gắn với lịch sử, văn hoá tâm linh, về ngữ văn dân gian, nghệ thuật trình diễn dân gian, lễ hội truyền thống, nghề truyền thống, tri thức dân gian, nghệ nhân dân gian. Cuốn sách cũng nêu khá rõ nét về phong tục tập quán cộng đồng dân cư, một làng có tới 42 dòng họ cùng cư trú, lưu giữ bảo tồn và phát huy 3 loại hình văn hoá phi vật thể (gồm hát nhà tơ - hát múa cửa đình, hát giao duyên và hát đúm). Cả 5 thôn của xã Vạn Ninh đều có CLB văn nghệ dân gian theo thế mạnh của mỗi thôn. Vạn Ninh là xã có tới 7 Nghệ nhân dân gian Việt Nam, chiếm gần 20% tổng số nghệ nhân trong toàn tỉnh. Cuốn sách cũng đề cập đến 5 nhóm giải pháp cơ bản để bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá làng Vạn Ninh.
Nói về lý do chọn Vạn Ninh là điểm khảo sát để viết sách, tác giả Nguyễn Quang Vinh cho biết: “Ít có nơi đâu được như Vạn Ninh là một vùng văn hoá đặc sắc, một tiềm năng khá toàn diện về kinh tế, văn hoá và du lịch… Và hình như, những giá trị ấy còn đang bỏ ngỏ, chưa được khai thác. Tôi nhận thấy cần ghi lại, khẳng định và để tự hào về văn hoá người Việt ở một vùng biên cương cho thế hệ hôm nay và mai sau”.
Cuốn sách “Văn hoá dân gian làng Vạn Ninh” đưa người đọc về một vùng biên cương Đông Bắc Tổ quốc, một xã trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, có bến cảng cổ, có địa danh Thoi Giếng với nhiều dấu ấn lịch sử, có cầu Voi Vắt. Đặc biệt tại đây nơi duy nhất có đình thờ Lý Thường Kiệt, vị tướng thời Lý thế kỷ thứ XI, một điểm văn hoá tâm linh, điểm tham quan du lịch đặc sắc. Cuốn sách còn khá dày dặn với hàng trăm bài ca dao dân ca, những câu hát cửa đình, hát chèo đường, hát đối được sưu tầm, trong đó có nhiều bài rất hay. Đấy là còn chưa kể đến những truyền thuyết, cổ tích, tục ngữ và nhiều trò chơi dân gian đã được tác giả sưu tầm.
Có lẽ cũng vì ôm đồm muốn tải cho hết những tư liệu có được mà bố cục các chương mục trong sách chưa thật chặt chẽ, gây khó khăn cho việc tiếp cận của độc giả. Điều này cũng đã được chính tác giả thừa nhận: “Sách còn nhiều hạn chế do thời gian, do hiểu biết về “nghề”. Tôi đã cố gắng rất nhiều để sưu tầm, nghiên cứu, ghi lại. Tuy nhiên, với Vạn Ninh, còn nhiều điều tôi chưa vươn tới được”.
Nói gì thì nói những cố gắng đó của tác giả cuốn sách cũng đáng được người đọc ghi nhận, nể trọng. Nó còn có ích ở chỗ tính đến thời điểm này, đây là tập sách duy nhất giới thiệu toàn diện về một trong 186 phường, xã, thị trấn ở Quảng Ninh. Thiết nghĩ, tập sách rất có giá trị phục vụ cho phát triển kinh tế, văn hoá xã hội, du lịch, giáo dục truyền thống lịch sử, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc, đồng thời phục vụ cho công tác xây dựng nông thôn mới.
Huỳnh Đăng
