Có mặt ở Vạn Ninh (TP Móng Cái) vào những ngày trung tuần tháng Giêng năm Giáp Ngọ, chúng tôi được hoà mình vào không khí lễ hội thật nô nức...
Đình Vạn Ninh toạ lạc ở thôn Trung, được xây dựng từ thế kỷ thứ XV nhưng mới được khởi công tôn tạo lại từ năm 2005 và khánh thành vào năm 2008. Hơn năm thế kỷ qua, đình Vạn Ninh đã trở thành nơi sinh hoạt văn hoá tinh thần của nhân dân địa phương, một trong những “cột mốc văn hoá” quan trọng nơi địa đầu Tổ quốc. Đặc biệt, đình Vạn Ninh còn là nơi được xem là một trong những cái nôi sinh thành, nuôi dưỡng và lưu giữ nghệ thuật hát nhà tơ - hát, múa cửa đình ở Quảng Ninh. Hàng năm cứ đến ngày mùng mười tháng Giêng là nhân dân lại náo nức khai hội đình làng.
Mới sáng tinh mơ, từ các ngõ xóm, bà con đã í ới gọi nhau ra đình. Vạn Ninh hôm nay dường như ai cũng vui hơn khi quê hương mở hội. Người già, người trẻ ai cũng quần áo mới xênh xang. Mấy cô gái xem ra cũng đẹp hơn với những bộ áo dài đủ màu sắc. Các cụ cao tuổi thì vận áo tứ thân để chuẩn bị múa hương, múa đèn lễ thần và hát nhà tơ.
Vừa đến cổng đình, chúng tôi đã gặp những tốp thanh niên trai tráng mặc trang phục của lính tráng ngày xưa, các cụ ông thì mặc áo quan viên chuẩn bị cho đám rước. Họ nhanh chóng xếp thành hàng dài, khuôn mặt ai cũng hớn hở mặc cho thời tiết giá lạnh. Đi đầu là đoàn rước cờ xí rợp trời. Theo sau là 8 thanh niên khiêng kiệu, 2 người cầm lọng che đi hai bên. Kế đó là đội rước chiêng, trống, mâm lễ. Bà con trong làng đi sau cùng. Tất cả cùng tiến ra cánh đồng làng nơi có một gò cao để rước thần về đình…
Cả 5 thôn của xã Vạn Ninh, mỗi thôn tổ chức một đám rước như thế. Tất cả các đám rước đều có chung một đích đến là đình Vạn Ninh. Tôi hoà vào dòng người của đám rước thôn Nam, thôn đông nhất. Khi đoàn rước chuẩn bị đến cửa đình, một cụ ông tấm tắc khen: “-Sao không tổ chức thi rước nhỉ? Nếu thi có lẽ thôn Nam sẽ đoạt giải nhất chứ chẳng chơi”. Quả là đám rước thôn Nam năm nay đông vui hơn thật. Bà Lê Thị Lộc, một thành viên trong đám rước thôn Nam, bảo: Năm nay ngoài lực lượng thanh niên, bộ đội thì chị em phụ nữ trong thôn cũng tham gia đám rước nhiều hơn. Trang phục của chị em cũng phong phú hơn bởi Chi hội phụ nữ thôn vừa được tài trợ vài chục bộ áo dài. Đấy là chưa kể các chị em trong câu lạc bộ hát dân ca còn có thêm trang phục hát nhà tơ do Hội VNDG hỗ trợ nữa. Một chị phải cố gắng lắm mới len chân được ra đến cổng đình. Chị nói trong tiếc nuối: “Hội vừa mở, các đám rước mới bắt đầu thì tôi có việc phải về Hải Dương, không đừng được. Thật là tiếc!”.
Vì năm nay các đám rước có số lượng người quá đông nên dù chỉ có 5 thôn nhưng Ban Tổ chức đã phải chia ra làm 2 đợt. Ngày đầu 3 đoàn, còn 2 đoàn sẽ rước vào hôm sau. Hội làng Vạn Ninh năm nay đông vui, rôm rả hơn mọi năm còn vì một nhẽ, ấy là vì nhiều bà con đi làm ăn xa, nhất là bà con Việt kiều, trở về đông. “-Nói đâu xa, chỉ riêng làng tôi đã có đến năm, sáu “kiều” rồi. Con em trong làng đi làm ăn các nơi trong nước cũng hỗ trợ thêm nữa. Chúng tôi không có tiền thì góp công góp sức vào…” - Bà Lê Thị Lộc hồ hởi khoe. Cũng theo lời bà Lộc, bà con Việt kiều nhớ quê, không về quê dịp lễ hội còn gửi tiền về thuê quay phim không khí hội làng để gửi sang. Với họ, hội làng là hồn quê, là một phần máu thịt, dù xa mấy cũng không dễ gì quên được.
Sau lễ rước linh đình và lễ tế thần trang nghiêm là phần hội sôi nổi với nhiều hoạt động phong phú: Hát nhà tơ - hát, múa cửa đình, hát đối, các trò chơi bịt mắt bắt vịt, cờ tướng, kéo co… Đặc sắc nhất vẫn là màn múa hát nhà tơ của các đội văn nghệ “cây nhà lá vườn”. Cụ bà Hoàng Thị Thảo năm nay đã 78 tuổi rồi nhưng vẫn còn đi hát hăng hái lắm. Cụ ra đình từ rất sớm hoà vào dòng người đi hội; chỉ chờ lễ rước thần xong là sẽ bắt đầu cuộc hát. Còn bà Bùi Thị Xứng nhà ở thôn Nam, khá xa trung tâm xã, thì bảo, bà “vội về ăn bát cơm để một giờ chiều quay lại đình hát tiếp”…
Từ khi phục dựng đình làng, dân Vạn Ninh ai cũng vui hơn. Vui nhất là các bà, các cô vì giờ đây có chỗ để tha hồ mà hát.
Huỳnh Đăng
