Trong câu chuyện “Dế mèn phiêu lưu ký” của cố nhà văn Tô Hoài, nhân vật mà tôi nhớ nhất lại không phải “chàng” Dế Mèn mà lại là “cậu” Dế Choắt. Cho dù sau này, khi trưởng thành, Dế Mèn không còn kiêu căng, tự phụ, xốc nổi, ngộ nhận như lúc mới lớn nữa nhưng chỉ vì cái thói ấy ở thời trẻ mà khiến “cậu” Dế Choắt “tiêu đời”.
Ai đã đọc truyện, hẳn còn nhớ tình tiết này. Không chỉ lúc nhỏ, mà cả khi lớn rồi, cùng con gái đọc lại “Dế mèn phiêu lưu ký” đến cái đoạn Dế Mèn nổi máu yêng hùng trêu chị Cốc và hậu quả là Dế Choắt chịu trận tôi vẫn thấy cay mắt. Con gái tôi lúc mới chuẩn bị đi học, được mẹ đọc cho nghe thì tự phân tích thế này: Là tại Dế Choắt làm nhà không ra gì mẹ nhỉ, chứ cứ đào hang sâu như Dế Mèn thì làm sao mà chị Cốc mổ được. Lúc đó, nghe con nói thế, tôi nhớ tới câu tục ngữ “Ăn xổi, ở thì”. Cũng định giải thích cho con hiểu rằng, trong trường hợp này, không phải lỗi do “cậu” Dế Choắt “ở thì”… nhưng rồi cuối cùng lại thôi. Tôi tin rằng, lớn hơn một chút con sẽ hiểu hơn về bài học cuộc sống từ câu chuyện này, đâu chỉ là lỗi “ đào tổ nông thì cho chết” như lời Dế Mèn kẻ cả, trịch thượng dạy Dế Choắt.
Mà kể cũng lạ, ông bà ta nghĩ ra cái cụm từ “ăn xổi” quả là hay. Ở nghĩa đen, những món như cà muối xổi, dưa muối xổi chẳng phải cực kỳ đưa cơm sao. Nhất là những ngày hè như thế này, có bát canh cua mùng tơi, rau đay và một bát cà muối xổi chấm mắm tôm Ngọc Vừng thì còn gì bằng nữa. Thế nhưng, hiểu ở một nghĩa khác, cái từ “ăn xổi” thật đáng phê phán làm sao. Như mới đây thôi, một tàu du lịch chở khách tham quan Vịnh Hạ Long không chỉ có hiện tượng “chặt, chém” khách mà trong hoá đơn tính tiền còn không tử tế với khách khi… tính tiền sai cả triệu đồng mà lại làm ngơ. Hơn thế nữa, có loại hải sản là con thưng được nhà tàu đổi thành tên mỹ miều cho giá trị cao như trong hoá đơn tính tiền với khách. Và, thật tai hại thay khi chúng ta đang sống trong thời đại của công nghệ thông tin, toàn bộ câu chuyện này cũng như tờ hoá đơn tính tiền của nhóm khách 6 người với tổng chi phí bữa ăn lên tới gần 10 triệu đồng được cộng đồng mạng chia sẻ lan rộng. Vẫn biết, đây là câu chuyện “con sâu làm rầu nồi canh”… song, ai cũng hiểu, sự ảnh hưởng và những tác động không tốt chỉ từ một trường hợp là những thiệt hại khó mà đong đếm được. Trong trường hợp này, đúng là “ăn xổi”. Thật may, cơ quan chức năng kịp thời làm rõ để xử lý và đã nhận được hoan nghênh từ dư luận. Nhưng dẫu thế nào thì cũng xin đừng để có thêm sự “ăn xổi” như câu chuyện ở trên bởi lại một mùa cao điểm của du lịch Hạ Long đã bắt đầu rồi đó.
Bắc Cung
