Vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng trong công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo (KNTC), nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, tổ chức thực thi ở cơ sở; từ đó giúp nhiều vụ việc được xử lý kịp thời, thấu tình đạt lý.
Trách nhiệm, minh bạch và hiệu quả
Quảng Ninh nhiều năm qua có những cách làm hiệu quả trong công tác tiếp công dân, giải quyết KNTC, từ đó bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích của người dân. Bên cạnh thường xuyên ban hành các văn bản chỉ đạo; các ngành, địa phương duy trì thực hiện nền nếp công tác tiếp công dân, trong đó nêu cao trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy theo đúng Quy định số 11-Qđi/TW ngày 18/2/2019 của Bộ Chính trị "Về trách nhiệm của người đứng đầu cấp uỷ trong việc tiếp công dân, đối thoại trực tiếp với nhân dân và xử lý những phản ánh, kiến nghị của dân”; đồng thời thực hiện tốt Chỉ thị số 41-CT/TU ngày 15/2/2024 của BTV Tỉnh ủy “Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo trong tình hình mới”…
Nhờ đó, công tác tiếp dân không chỉ là hoạt động hành chính hình thức, mà trở thành một nhiệm vụ chính trị thường xuyên, được quán triệt tới từng cấp, từng cá nhân phụ trách. Từ ngày 30/6/2025 trở về trước, lịch tiếp dân được duy trì nghiêm: Bí thư đảng ủy, chủ tịch UBND cấp xã định kỳ vào thứ năm hằng tuần; cấp huyện tiếp dân vào ngày 1 và 15 hằng tháng; lãnh đạo tỉnh tiếp dân định kỳ vào ngày 15 hằng tháng. Điều này tạo sự ổn định và dự báo cho công dân khi cần được gặp, trình bày vụ việc.
Tính từ tháng 8/2024 đến hết tháng 6/2025, Chủ tịch UBND tỉnh thực hiện 223 lượt tiếp công dân với 220 vụ việc (28 đoàn đông người); chủ tịch UBND cấp huyện, cấp xã thực hiện 1.978 lượt với 2.163 vụ việc (43 đoàn đông người).
Cơ chế phối hợp, tổ chức giúp việc và tư vấn giải quyết vụ việc được thiết lập chặt chẽ. Hội đồng Tiếp công dân tỉnh, tổ giúp việc cho Chủ tịch UBND tỉnh trong các vụ án hành chính, cùng các hội đồng tư vấn giải quyết KNTC đã góp phần nâng cao chuyên môn, chất lượng thẩm định giải quyết vụ việc.
Các sở, ngành, địa phương thực hiện truy vết, xử lý “từ sớm, từ xa, từ cơ sở”, tăng cường tiếp xúc, đối thoại, kiểm tra toàn diện để đánh giá cả khía cạnh pháp lý và thực tế; đặt mình vào vị trí người dân để lựa chọn giải pháp vừa đúng luật vừa phù hợp với hoàn cảnh địa phương, đảm bảo khả năng triển khai. Quy trình xử lý được làm rõ hơn; kết luận sau buổi tiếp dân của người đứng đầu được bám sát triển khai, góp phần biến những lời hứa thành công việc cụ thể.
Trong năm 2024 và 3 tháng đầu năm 2025, các cơ quan hành chính tỉnh đã đón 7.875 lượt công dân với 4.586 vụ việc, tiếp nhận và xử lý 11.456 đơn thư; trong đó có 546 vụ khiếu nại, 22 vụ tố cáo thuộc thẩm quyền, đã giải quyết 494 vụ khiếu nại và 18 vụ tố cáo; có 7 cá nhân bị kiến nghị xử lý sau khi kết luận tố cáo.
Một điểm sáng riêng có của Quảng Ninh là kênh giao ban giữa thường trực cấp ủy với đội ngũ bí thư chi bộ/trưởng thôn (bản, khu phố) và trưởng ban công tác mặt trận thôn (bản, khu phố). Điều này giúp trao đổi 2 chiều, phát hiện sớm vấn đề, tháo gỡ tại chỗ những vướng mắc, đồng thời tạo điều kiện để thông tin từ người dân nhanh chóng được đưa lên cơ quan có thẩm quyền. Bên cạnh đó, việc đưa nội dung tiếp công dân, giải quyết KNTC vào các tiêu chí đánh giá trách nhiệm của người đứng đầu, cùng hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát đã góp phần chấn chỉnh những nơi còn lơ là, nâng cao ý thức trách nhiệm, giảm tình trạng xao lãng giờ tiếp dân hoặc bỏ lịch tiếp dân để họp hành không liên quan.
Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về tiếp dân, giải quyết KNTC được tăng cường; MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội tham gia giám sát, phản biện, tạo áp lực minh bạch và dân chủ trong giải quyết đơn thư. Những nỗ lực này đã cho thấy hiệu quả khi nhiều vụ việc phức tạp được xử lý dứt điểm, số lượng vụ việc kéo dài giảm dần, đặc biệt trong các lĩnh vực dễ phát sinh mâu thuẫn như quản lý đất đai, quy hoạch, đầu tư, bồi thường, giải phóng mặt bằng.
Cùng tháo gỡ nỗi lo của dân
Thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (tỉnh - xã) đặt ra yêu cầu đảm bảo không gián đoạn công tác tiếp dân, giải quyết KNTC, Quảng Ninh đã chủ động ban hành hướng dẫn, quy định để từng bước thích ứng. Từ cuối tháng 6/2025, UBND tỉnh yêu cầu bố trí điểm tiếp dân thuận lợi, kết nối với phòng họp trụ sở tỉnh để Chủ tịch UBND tỉnh theo dõi và chỉ đạo; nhấn mạnh thái độ lắng nghe, tận tình hướng dẫn công dân, tiếp nhận, phân loại và xử lý đơn thư kịp thời, đúng quy định. Tiếp đó, ngày 28/8/2025, UBND tỉnh ban hành Chỉ thị số 08/CT-UBND, nhằm nâng cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu và đội ngũ cán bộ, công chức trong công tác này.
Thực tế triển khai cho thấy, các xã, phường, đặc khu đã chủ động bố trí lịch tiếp công dân theo quy định. Chủ tịch UBND cấp xã thực hiện tiếp công dân định kỳ vào ngày 1 và 15 hằng tháng, đồng thời linh hoạt thêm 2 ngày mỗi tháng theo đặc thù địa bàn để phục vụ nhu cầu thực tế. Đội ngũ cán bộ làm công tác tiếp dân, giải quyết KNTC được kiện toàn, chú trọng lựa chọn người có phẩm chất chính trị vững vàng, đạo đức công vụ tốt, năng lực chuyên môn và am hiểu pháp luật. Thanh tra tỉnh tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ để nâng cao kỹ năng xử lý vụ việc tại cơ sở.
Để giải quyết các vụ việc phức tạp kéo dài, tỉnh và địa phương thành lập các tổ công tác liên ngành, có chuyên gia pháp luật, kinh tế, xã hội tham gia thẩm định và đề xuất phương án. Sự tham gia của chuyên gia giúp đánh giá đầy đủ tác động pháp lý - kinh tế - xã hội, từ đó đưa ra phương án khả thi, bảo đảm quyền lợi người dân và phù hợp chính sách pháp luật. Đồng thời chính quyền địa phương tăng cường đối thoại trực tiếp, công khai tiến độ và kết quả giải quyết để người dân nắm, giám sát quá trình xử lý.
Thanh tra, kiểm tra trách nhiệm người đứng đầu ở cơ sở được đẩy mạnh. Từ tháng 8/2024 đến hết tháng 7/2025, tỉnh tổ chức 5 cuộc thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật về tiếp công dân và giải quyết KNTC. Kết quả kiểm tra đã nhắc nhở, chấn chỉnh và yêu cầu những nơi chưa thực hiện đúng quy định phải nghiêm túc khắc phục; đồng thời tỉnh đưa kết quả thực hiện công tác tiếp dân, giải quyết KNTC vào tiêu chí đánh giá, xếp loại hằng năm của công chức, tạo sức ép trách nhiệm liên tục.
Các địa phương chú trọng nâng cấp trụ sở tiếp dân, cải thiện điều kiện vật chất để người dân cảm thấy an toàn, tiện nghi và được đón tiếp lịch sự. Trên nền tảng chuyển đổi số, Quảng Ninh đang đẩy mạnh xây dựng hệ thống quản lý dữ liệu KNTC tập trung, liên thông từ tỉnh xuống xã; ứng dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ tự động phân loại, tóm tắt đơn thư, gợi ý văn bản pháp lý liên quan và cảnh báo những vụ có dấu hiệu phức tạp hoặc đông người.
Trong tháng 7 và 8/2025, các cơ quan hành chính các cấp của tỉnh đã tiếp 953 lượt công dân với 811 vụ việc (12 đoàn đông người); KNTC thuộc thẩm quyền 161 vụ (48 vụ chuyển từ kỳ trước), đã giải quyết 25 vụ, còn lại đang xác minh. Khoảng 90% các vụ KNTC liên quan đến công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư. Các xã, phường, đặc khu của tỉnh đang đẩy nhanh tiến độ thực hiện Chiến dịch làm giàu, làm sạch cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai trên địa bàn. Điều này cũng tạo thuận lợi hơn cho công tác giải quyết KNTC sau này.
Theo đồng chí Lê Văn Ánh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, quan điểm xuyên suốt của tỉnh là tiếp tục quán triệt chủ trương của Đảng, chấp hành nghiêm pháp luật về tiếp công dân và giải quyết KNTC, xem đây là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên của các cấp chính quyền, nhất là người đứng đầu. Những vụ việc đủ điều kiện xác minh phải được giải quyết nghiêm túc, khách quan, công tâm và kịp thời ngay từ cơ sở; tôn trọng, lắng nghe và bảo đảm nguyện vọng chính đáng của người dân. Mục tiêu lâu dài là xây dựng chính quyền 2 cấp “kiến tạo - phục vụ”, hành động hiệu quả, gần dân, dân chủ, liêm chính, minh bạch, từ đó củng cố vững chắc niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước.
