Ngày 22/10, tiếp tục phiên thảo luận tổ tại Kỳ họp thứ 10, đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh đã tham gia góp ý đối với 2 dự án luật: Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (sửa đổi), Luật Viên chức (sửa đổi).
Phát biểu đề dẫn phiên thảo luận, đồng chí Vũ Đại Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh, Tổ trưởng tổ thảo luận nhấn mạnh, đây là hai dự án luật có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động sâu sắc đến hoạt động quản lý nhà nước trong các lĩnh vực hàng không, quản lý viên chức và các đơn vị sự nghiệp công lập.
Về dự án Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (sửa đổi), đồng chí cho biết luật được ban hành từ năm 2006 và đã trải qua sáu lần sửa đổi, gần nhất vào năm 2024. Tuy nhiên, trước yêu cầu mới về quản lý, phát triển ngành hàng không dân dụng, bảo đảm an ninh, an toàn hàng không và tăng cường năng lực quản lý nhà nước đối với vùng trời Việt Nam, Chính phủ đã trình Quốc hội dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều, khoản quan trọng. Đồng chí Vũ Đại Thắng đề nghị các đại biểu tập trung góp ý cho các vấn đề còn nhạy cảm như quản lý giá dịch vụ hàng không, xã hội hóa đầu tư cảng hàng không, an toàn dữ liệu, an ninh mạng trong điều hành bay, và việc ứng dụng, phát triển nhiên liệu sạch trong ngành hàng không. Đồng chí cũng lưu ý việc thể chế hóa các chính sách huy động nguồn lực xã hội để phát triển hạ tầng hàng không hiện đại, song hành giữa mục tiêu phát triển kinh tế và bảo đảm quốc phòng – an ninh vùng trời.
Đối với dự thảo Luật Viên chức (sửa đổi), đồng chí khẳng định đây là một dự luật có ý nghĩa lớn, nhất là trong bối cảnh cả nước đang triển khai mô hình chính quyền hai cấp ở các địa phương và sắp xếp, tổ chức lại hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập trên tất cả các lĩnh vực: khoa học – công nghệ, giáo dục, y tế, văn hóa... Việc sửa đổi lần này nhằm làm rõ hơn các khái niệm về viên chức quản lý, chế độ hợp đồng theo vị trí việc làm, quy định cụ thể quyền, trách nhiệm và những việc viên chức được làm hoặc không được làm.
Đồng chí đề nghị các đại biểu đóng góp ý kiến về tính khả thi của cơ chế hợp đồng đối với viên chức, nhất là trong các vị trí quản lý; đồng thời làm rõ mối quan hệ giữa viên chức và cán bộ, công chức, xem xét khả năng chuyển đổi, liên thông giữa hai khối trong thực tiễn. Mục tiêu là xây dựng đội ngũ viên chức có năng lực, tâm huyết, yên tâm công tác, coi việc phục vụ nhân dân và Nhà nước là trách nhiệm, chứ không chỉ dựa trên cơ chế đãi ngộ tài chính.
Đối với Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (sửa đổi), đại biểu Trần Thị Kim Nhung, Ủy viên Thường trực Ủy ban Pháp luật của Quốc hội, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh cho rằng đây là dự án luật thay thế, được chuẩn bị công phu, cầu thị và kỹ lưỡng. Đại biểu đồng tình với việc bổ sung quy định về đầu tư công trình tại cảng hàng không, cho phép xã hội hóa đầu tư trên đất quốc phòng, an ninh – phù hợp với chủ trương phát triển kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cần làm rõ khái niệm “cơ quan có thẩm quyền” và “cấp có thẩm quyền” để thống nhất khi áp dụng; đồng thời lưu ý quy định hồi tố phải có căn cứ chính trị rõ ràng nhằm tránh hiểu nhầm là hợp thức hóa sai phạm. Về chính sách giá, phí hàng không, đại biểu đề nghị quy định rõ thẩm quyền quyết định tỷ lệ “phí được giữ lại” và nhấn mạnh cần có dự thảo văn bản hướng dẫn chi tiết kèm theo luật để đảm bảo khả thi khi thực hiện. Đại biểu cũng cho rằng không nên quy định tỷ lệ hỗ trợ lương 80% cho nhà chức trách hàng không ngay trong luật, mà nên giao Chính phủ quy định để linh hoạt hơn.
Đối với Luật Viên chức (sửa đổi), đại biểu cơ bản nhất trí với dự thảo nhưng bày tỏ lo ngại về tính khả thi của quy định yêu cầu đến 1/7/2027 phải hoàn thành việc xây dựng và bố trí vị trí việc làm cho toàn bộ viên chức, nhất là trong lĩnh vực giáo dục và y tế. Đại biểu đề nghị Chính phủ cần cam kết tiến độ và báo cáo Quốc hội nếu chậm triển khai.
Đại biểu cũng đề xuất không quy định quá chi tiết về đơn vị sự nghiệp công lập trong luật mà giao Chính phủ hướng dẫn cụ thể, đồng thời đánh giá cao chủ trương cho phép viên chức được ký hợp đồng làm thêm ngoài đơn vị công tác để tăng thu nhập và trải nghiệm thực tế. Tuy nhiên, cần quy định rõ để tránh xung đột lợi ích. Ngoài ra, cần làm rõ thêm thẩm quyền tuyển dụng viên chức, bảo đảm thống nhất với Luật Nhà giáo vừa được Quốc hội thông qua.
Bổ sung vào nội dung luật này, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh, bày tỏ sự đồng tình cao với dự thảo luật khi đã có nhiều điểm mới, hướng tới phát huy năng lực, tài năng của viên chức và khắc phục tình trạng thừa – thiếu cục bộ trong các lĩnh vực công.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ khái niệm “người có tài năng” trong tuyển dụng, hợp đồng để bảo đảm việc sử dụng đúng đối tượng, khuyến khích nhân tài cống hiến trong khu vực công. Điều 6 và Điều 12 cần có quy định linh hoạt về chế độ tiền lương, tiền thưởng, gắn với chất lượng và kết quả đầu ra của công việc, đảm bảo minh bạch và công bằng. Về nghĩa vụ của viên chức, đại biểu đề nghị bổ sung cụm từ “vì dân tộc” trong quy định về trung thành với Đảng, Nhà nước, nhằm thể hiện đầy đủ trách nhiệm, bản sắc văn hóa và truyền thống dân tộc. Ngoài ra, cần mở rộng phạm vi bảo vệ bí mật của tổ chức và cá nhân, không chỉ giới hạn trong bí mật nhà nước.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung quy định về chế độ nghỉ phép năm, cơ chế quy đổi hoặc hưởng quyền lợi nếu không nghỉ, nhằm bảo đảm quyền lợi viên chức. Với Điều 13 về quyền ký hợp đồng, đại biểu nhất trí phát huy tài năng, năng khiếu của viên chức, song cần giới hạn thời gian, phạm vi công việc và điều kiện sức khỏe để tránh ảnh hưởng nhiệm vụ chính, đồng thời ngăn ngừa xung đột lợi ích khi viên chức góp vốn, tham gia doanh nghiệp liên quan lĩnh vực mình đang công tác.
Đối với thẩm quyền tuyển dụng (Điều 18), đại biểu cho rằng hiện quy định còn vênh với Luật Nhà giáo, cần làm rõ giữa thẩm quyền của Sở Giáo dục và Đào tạo và UBND cấp xã, tránh chồng chéo, bảo đảm quản lý thống nhất. Ngoài ra cần rà soát lại quy định về xử lý kỷ luật viên chức, vì thời hiệu tăng lên đến 5 – 15 năm có thể gây khó khăn trong sử dụng và quản lý nhân sự. Đồng thời, cần có hướng dẫn cụ thể về miễn, giảm trách nhiệm để đảm bảo tính thống nhất và khả thi khi áp dụng.
Cho ý kiến đối với Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (sửa đổi), Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh đặc biệt quan tâm đến quy định về khai thác kinh tế không gian tầm thấp. Đồng chí cho rằng, đây là xu hướng tất yếu, có tiềm năng lớn phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, cứu trợ, sản xuất nông nghiệp... nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ tội phạm lợi dụng UAV để vận chuyển ma túy, do thám, vi phạm an ninh. Vì vậy, cần quy định nguyên tắc rõ ràng trong luật và giao Chính phủ quy định chi tiết, đảm bảo vừa tạo thuận lợi phát triển, vừa tăng cường quản lý, tránh chồng chéo với Luật Phòng không nhân dân.
Đối với nội dung hồi tố các dự án đầu tư trong lĩnh vực hàng không, đồng chí cho rằng thực tế đã có các trường hợp như Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn được đầu tư theo hình thức hợp tác công – tư. Do đó, cần có cơ chế chuyển tiếp phù hợp, đồng thời báo cáo cấp có thẩm quyền để đảm bảo đúng quy trình pháp lý, tránh hiểu sai là hợp thức hóa các dự án trước đây. Phó Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý đến tác động của giá vé hàng không đối với du lịch nội địa, đề nghị các cơ quan nghiên cứu giải pháp liên kết chuỗi giá trị giữa vận tải, dịch vụ và du lịch, bảo đảm phát triển bền vững và hài hòa lợi ích các bên. Đồng chí đồng thời nêu vấn đề cần rà soát quy hoạch các cảng hàng không, bảo đảm đồng bộ với Luật Quy hoạch, tránh trùng lặp, ảnh hưởng tần suất bay và hiệu quả khai thác giữa các sân bay lớn như Nội Bài và Gia Bình.
Về Luật Viên chức (sửa đổi), Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh đánh giá cao tinh thần đổi mới, mở rộng cơ chế cho viên chức nhưng bày tỏ lo ngại về quy định cho phép viên chức góp vốn hoặc ký hợp đồng với đơn vị sự nghiệp khác. Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, điều này có thể gây cạnh tranh không lành mạnh và khó kiểm soát xung đột lợi ích, nhất là trong các lĩnh vực như y tế, giáo dục, truyền thông, nơi viên chức đang công tác tại đơn vị công lập nhưng lại tham gia hoạt động ở cơ sở ngoài công lập cùng lĩnh vực. Đồng thời, nghiên cứu kỹ và quy định chặt chẽ hơn để đảm bảo nguyên tắc minh bạch, công bằng, đồng thời giữ vững tính công vụ và đạo đức nghề nghiệp của viên chức.
