Chiều 3/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội tiến hành thảo luận ở tổ đối với các nội dung: Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư; Dự án Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang. Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh tham gia thảo luận tại tổ số 14 cùng Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp.
Phát biểu đề dẫn phiên thảo luận, đại biểu Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh, Tổ trưởng tổ thảo luận cho rằng, đối với Luật Hải quan, cần tập trung vào yêu cầu tiếp tục cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số, quản lý hoạt động thương mại điện tử, phân cấp, phân quyền và hoàn thiện tổ chức bộ máy hải quan phù hợp với mô hình mới. Đồng chí đề nghị các đại biểu quan tâm góp ý về thương mại điện tử và thủ tục hải quan.
Về Luật Đầu tư, đại biểu đề nghị nghiên cứu kỹ tính khả thi của các quy định sửa đổi, đồng thời đặc biệt quan tâm việc bổ sung N2O vào danh mục hàng hóa cần kiểm soát chặt chẽ. Theo đại biểu, N2O có giá trị sử dụng trong công nghiệp, y tế nhưng đang bị lợi dụng để sử dụng trái phép, gây những hệ lụy xã hội nghiêm trọng. Đại biểu cho biết, thực tế tại Quảng Ninh, lực lượng chức năng từng phát hiện, bắt giữ số lượng lớn bình N2O nhập lậu qua biên giới. Do đó, Luật cần có quy định quản lý chặt chẽ, vừa bảo đảm phục vụ y tế, công nghiệp, vừa ngăn chặn việc lợi dụng chất này cho mục đích bất hợp pháp.
Đối với Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù phục vụ Hội nghị APEC 2027, đại biểu nhấn mạnh đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, đòi hỏi sớm hoàn thiện cơ sở pháp lý để triển khai, thi công, thanh quyết toán các dự án, đồng thời bảo đảm nguyên tắc không hợp pháp hóa sai phạm, không để xảy ra vụ lợi. Các quy định cần làm rõ những vấn đề liên quan đến giao đất, cho thuê đất, đấu giá, đất lấn biển, các dự án BT, xác định giá đất, quản lý khoáng sản, đất, cát phục vụ công trình... nhằm vừa tháo gỡ vướng mắc, vừa bảo đảm chặt chẽ, đúng pháp luật. Đại biểu cho rằng, việc hoàn thiện cơ chế, chính sách không chỉ bảo đảm tiến độ các công trình phục vụ APEC 2027 mà còn góp phần chuẩn bị cơ sở vật chất khang trang, hiện đại, qua đó thể hiện hình ảnh Việt Nam thân thiện, hòa bình, phát triển và có trách nhiệm với cộng đồng quốc tế.
Phát biểu thảo luận về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, đại biểu Vũ Ngọc Lâm, Phó Giám đốc Sở Tài chính, ĐBQH tỉnh đề nghị xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ, kết nối, chia sẻ và bảo đảm an toàn thông tin; đồng thời rà soát kỹ các nội dung phân cấp, phân quyền cho Chính phủ để tránh chồng chéo hoặc tạo khoảng trống pháp lý khi triển khai.
Đối với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, đại biểu đồng tình với việc bổ sung quy định quản lý khí N2O và cắt giảm một số ngành, nghề kinh doanh có điều kiện. Tuy nhiên, cần đánh giá kỹ tác động đối với những ngành, nghề đặc thù như kinh doanh nước sạch, thiết bị bay không người lái, vận tải, nhất là các lĩnh vực liên quan đến an ninh, quốc phòng. Việc cắt giảm điều kiện kinh doanh cần đi kèm phương án quản lý, kiểm soát thay thế phù hợp.
Đại biểu cũng đề nghị sửa ngay quy định tại khoản 10 Điều 24 Luật Đầu tư liên quan đến các dự án có yêu cầu giao khu vực biển. Theo đại biểu, quy định hiện hành có thể khiến hộ gia đình, cá nhân hoạt động nuôi trồng thủy sản trên biển cũng phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư như nhà đầu tư, gây vướng mắc trong thực tiễn. Vì vậy, cần nghiên cứu loại trừ đối tượng hộ gia đình, cá nhân khỏi thủ tục này.
Về Nghị quyết cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án phục vụ APEC 2027, đại biểu cũng đề nghị làm rõ nguyên tắc không hợp pháp hóa sai phạm, tránh cách diễn đạt có thể dẫn đến cách hiểu rằng những sai phạm không mang tính vụ lợi thì có thể được hợp pháp hóa. Đồng thời, đối với các dự án chưa hoàn thiện thủ tục đầu tư, cần xác định rõ dự án đã thực hiện đến bước nào, không để việc cho phép triển khai dẫn đến đảo ngược trình tự thủ tục.
Góp ý đối với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh đồng tình với việc cắt giảm các ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, song đề nghị kiểm soát hoạt động thay vì quản lý quá chặt điều kiện đối với thiết bị. Đối với thiết bị bay không người lái, thiết bị phát tín hiệu ưu tiên..., cần tập trung quản lý bằng quy định về tiêu chuẩn hoạt động, cấp phép, phạm vi và khu vực sử dụng. Đại biểu cũng đề nghị bổ sung điều kiện đối với dịch vụ cung cấp dịch vụ thị thực; đồng tình với việc kiểm soát, cấm sử dụng khí N2O cho con người qua đường hô hấp ngoài mục đích y tế, đồng thời tiếp tục rà soát các hình thức sử dụng khác có thể gây nguy hại.
Về Luật Hải quan, đại biểu đề nghị rà soát kỹ các quy định về phân cấp, phân quyền, tránh chồng chéo, khoảng trống pháp lý; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, kết nối dữ liệu giữa hải quan với các nền tảng thương mại điện tử, doanh nghiệp logistics và cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Đại biểu đặc biệt đề nghị hoàn thiện cơ chế giám sát tuyến đường vận chuyển bằng công nghệ định vị, GPS, phù hợp với mô hình cửa khẩu thông minh, qua đó vừa nâng cao hiệu quả quản lý, vừa giảm thời gian thông quan và chi phí cho doanh nghiệp. Đại biểu cũng đề nghị rà soát quy định về trách nhiệm xử lý, tiêu hủy hàng hóa gây ô nhiễm, tránh dồn trách nhiệm và chi phí không phù hợp cho chủ phương tiện, chủ kho bãi trong trường hợp không phải chủ sở hữu hàng hóa.
Cùng góp ý vào dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, đại biểu Lê Trọng Hòa, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh, ĐBQH tỉnh đề nghị xây dựng nền hải quan hiện đại, quản trị bằng dữ liệu số, lấy quản lý rủi ro làm phương thức chủ đạo; vừa tạo thuận lợi thương mại, giảm thời gian, chi phí logistics, vừa bảo đảm kiểm soát buôn lậu, gian lận thương mại, trốn thuế và hàng hóa nguy hiểm. Đại biểu tập trung 3 nội dung: hoàn thiện cơ chế miễn kiểm tra thực tế hàng hóa phục vụ quốc phòng, an ninh đi đôi với hậu kiểm, lưu trữ dữ liệu và xác định rõ trách nhiệm; xây dựng cơ chế quản lý riêng đối với thương mại điện tử xuyên biên giới, tăng cường định danh điện tử, chia sẻ dữ liệu và kết nối thông tin thanh toán.
Đại biểu đề nghị mở rộng thẩm quyền xử lý của các lực lượng chức năng, trong đó có Bộ đội Biên phòng, khi phát hiện buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới trong địa bàn hoạt động hải quan, thay vì chỉ thông báo cho cơ quan hải quan. Điều này nhằm bảo đảm xử lý kịp thời, đúng chức năng, nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống buôn lậu và tội phạm ma túy.
Phát biểu thảo luận, đối với cơ chế đặc thù phục vụ APEC 2027, đại biểu Trần Thị Kim Nhung, đại biểu hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đề nghị làm rõ phạm vi, danh mục dự án và từng hạng mục được áp dụng cơ chế đặc thù, tránh tình trạng dự án chỉ có một phần phục vụ APEC nhưng toàn bộ dự án được hưởng cơ chế khác luật. Đồng thời, cần có cơ chế bổ sung danh mục dự án và cơ quan chịu trách nhiệm theo dõi, kiểm soát chất lượng, bảo đảm thực hiện đúng nhiệm vụ chính trị nhưng không tạo nguy cơ sai phạm.
Về Luật Hải quan, đại biểu đánh giá cao việc bổ sung quy định quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử, song đề nghị quy định rõ hơn trách nhiệm của các chủ thể, tăng tính cụ thể của khung pháp lý và bảo đảm thống nhất với Luật Thương mại điện tử. Đại biểu cũng đề nghị chuyên nghiệp hóa hoạt động đại lý thủ tục hải quan, công khai tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, tăng hậu kiểm, bảo đảm cạnh tranh bình đẳng và hạn chế nguy cơ lợi dụng cơ chế để phát sinh tiêu cực.
Đối với Luật Đầu tư, đại biểu nhất trí việc cắt giảm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính, nhưng cho rằng cần đánh giá đầy đủ tác động thực tế trước khi luật hóa, nhất là những lĩnh vực liên quan đến an ninh, an toàn như nước sạch. Việc cải cách phải vừa tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, vừa bảo đảm vai trò quản lý nhà nước và yêu cầu an ninh, an toàn, bao gồm cả an ninh truyền thống và phi truyền thống.
