Giám sát giải quyết kiến nghị của cử tri: Kinh nghiệm từ Quảng Ninh

17/10/2026 22:28

Trong bối cảnh không gian phát triển và mô hình quản trị mới của Quảng Ninh hiện nay, yêu cầu đối với HĐND thành phố ngày càng cao, nhất là trong hoạt động tiếp xúc cử tri, tiếp nhận và tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri càng có ý nghĩa quan trọng, nhằm đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của cử tri. Vì vậy, giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri phải được thực hiện thực chất, chủ động, liên tục và gắn với trách nhiệm cụ thể.

Hội nghị giám sát kết quả giải quết kiến nghị cử tri gửi đến các kỳ họp của HĐND thành phố
(tháng 6/2026).

Hoạt động giám sát kiến nghị cử tri hiện nay được thực hiện trong khuôn khổ pháp lý mới, nhất là Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND, có hiệu lực từ ngày 1/3/2026 và Nghị quyết số 114/2025/UBTVQH15 ngày 24/12/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Đây là cơ sở quan trọng để chuyển hoạt động giám sát kiến nghị cử tri từ “theo dõi, đôn đốc” sang quy trình có trách nhiệm, có kết luận và theo dõi việc thực hiện.

Từ thực tiễn hoạt động của HĐND thành phố Quảng Ninh cho thấy một số kinh nghiệm, đó là việc tiếp nhận, phân loại và tổng hợp kiến nghị là khâu nền tảng. Cần theo dõi kiến nghị theo một quy trình thống nhất: Tiếp nhận tại hội nghị tiếp xúc cử tri, tổng hợp, phân loại, chuyển cơ quan có thẩm quyền, trả lời, tổ chức thực hiện, giám sát kết quả và thông tin lại với cử tri.

Các kiến nghị được rà soát, đối chiếu với những nội dung đã phát sinh ở các kỳ họp trước; tách riêng kiến nghị đã được trả lời, nhưng cử tri tiếp tục kiến nghị, đồng thời ưu tiên những vấn đề thiết thực, tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân. Cụ thể như tại Kỳ họp thứ 6 năm 2026, từ 58 kiến nghị của 6 tổ đại biểu, qua phân loại, sàng lọc còn 15 kiến nghị được tổng hợp chuyển UBND thành phố chỉ đạo cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết.

Đối với những kiến nghị kéo dài, chưa có kết quả, Thường trực HĐND thành phố chỉ đạo ban hành nghị quyết về kết quả giám sát trình thông qua tại kỳ họp HĐND thành phố. Như tại Kỳ họp thứ 6, HĐND thành phố ban hành Nghị quyết số 37/NQ-HĐND ngày 9/7/2026, xác định 16 nội dung kiến nghị, gồm 10 kiến nghị từ các kỳ họp trước và 6 kiến nghị tại Kỳ họp thứ 34 (kỳ họp thường lệ cuối năm 2025), cần tiếp tục theo dõi, giám sát.

Bên cạnh đó, phải đa dạng hóa hình thức giám sát, lựa chọn hình thức giám sát phù hợp với từng vấn đề. Trong thực tiễn, Thường trực HĐND thành phố đã kết hợp nhiều hình thức: Phân công các ban, các tổ đại biểu giám sát; xem xét báo cáo của UBND thành phố; tổ chức phiên giải trình, khảo sát thực tế, giám sát chuyên đề; chất vấn tại kỳ họp; tái giám sát và ban hành nghị quyết về kết quả giám sát.

Kết quả giải quyết được phân thành 3 nhóm: kiến nghị đã giải quyết xong; kiến nghị đã được giải trình, thông tin, trả lời nhưng chưa thể giải quyết do vướng mắc cơ chế, chính sách, pháp luật hoặc nguồn lực; kiến nghị đang giải quyết theo lộ trình, cần tiếp tục theo dõi, đôn đốc.

Thực tế trên địa bàn thành phố không có kiến nghị thuộc nhóm “chưa giải quyết”. Đối với kiến nghị phức tạp, kéo dài, liên quan nhiều cơ quan, các ban, các tổ đại biểu chủ động khảo sát thực tế, làm việc với địa phương và cơ quan chuyên môn; lựa chọn nội dung để chất vấn, giải trình hoặc giám sát chuyên đề. Những nội dung chậm thực hiện được đưa vào tái giám sát, yêu cầu báo cáo và cam kết thời gian, lộ trình giải quyết.

Cùng với đó, cần gắn giám sát với chất vấn, giải trình và ban hành nghị quyết để tăng tính ràng buộc trách nhiệm. Khi kiến nghị chậm giải quyết, HĐND thành phố không dừng ở việc ghi nhận trong báo cáo, mà lựa chọn nội dung để chất vấn, yêu cầu làm rõ trách nhiệm, lộ trình khắc phục và ban hành nghị quyết. Điển hình là vấn đề ngập lụt tại các khu vực đô thị. Nội dung này đã được chất vấn tại Kỳ họp thứ 34 (kỳ họp thường lệ cuối năm 2025) và ban hành Nghị quyết số 333/NQ-HĐND ngày 16/12/2025.

Tuy nhiên, tại Kỳ họp thứ 6 năm 2026, vấn đề tiếp tục được tái giám sát đưa ra chất vấn, đồng thời ban hành Nghị quyết số 39/NQ-HĐND ngày 9/7/2026 về chất vấn và trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ 6, HĐND khóa XV, nhiệm kỳ 2026-2031. Kết quả thực hiện tiếp tục được báo cáo tại kỳ họp sau (kỳ họp thường lệ cuối năm 2026).

HĐND thành phố cũng duy trì 2 hội nghị giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri mỗi năm, giữa 2 kỳ họp và trước các đợt tiếp xúc cử tri, để thống nhất kết quả với UBND và Ủy ban MTTQ thành phố, làm cơ sở để đại biểu thông tin với cử tri. Trong nhiệm kỳ 2021-2026, HĐND thành phố đã ban hành 10 nghị quyết về kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri.

Thực tế cũng chứng minh, giám sát qua báo cáo là cần thiết nhưng chưa đủ. Đối với kiến nghị dân sinh, cần khảo sát thực tế, làm việc trực tiếp với người dân, khu dân cư, cơ quan chuyên môn và chính quyền cơ sở để kiểm chứng kết quả. Ngay cả những kiến nghị được xác định là “đã giải quyết” cũng cần kiểm chứng khi có tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân. Nếu cử tri tiếp tục kiến nghị, cần xem xét lại để xác định rõ nguyên nhân và thông tin trở lại một cách thuyết phục.

HĐND thành phố xác định thông tin kết quả giải quyết kiến nghị là một bộ phận của hoạt động giám sát. Sau các hội nghị giám sát, phiên giải trình đều ban hành thông báo kết luận; kết quả được thông tin qua báo chí và các phương tiện truyền thông. Đồng thời, duy trì chuyên mục “Đại biểu dân cử với cử tri” trên kênh truyền hình thành phố với thời lượng 15 phút, 2 số/tháng; chuyên mục “Đại biểu với cử tri” trên báo in Quảng Ninh hằng tuần. Đồng thời đẩy mạnh các hình thức thông tin đa phương tiện, như E-Magazine, Infographic và các nền tảng YouTube, Zalo, TikTok.

Trong những năm qua, tỷ lệ giải quyết xong kiến nghị cử tri trên địa bàn đạt 60-80%; nhiều kiến nghị kéo dài được giải quyết dứt điểm, góp phần tạo sự đồng thuận, tin tưởng của cử tri và nhân dân.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, vẫn còn một số hạn chế: Một số kiến nghị chưa được giải quyết dứt điểm, còn kéo dài; việc đánh giá mức độ hoàn thành của một số nội dung còn khác nhau; còn thiếu chế tài xử lý đối với đơn vị, cá nhân chậm thực hiện; việc gửi một số báo cáo có lúc còn chậm. Đặc biệt, nhiều kiến nghị liên quan đến nguồn lực đầu tư, quy hoạch, đất đai, bồi thường giải phóng mặt bằng, cơ chế chính sách hoặc thẩm quyền nhiều cấp. Vì vậy, cần phân biệt rõ giữa “chưa giải quyết do có lý do chính đáng và có lộ trình” với “chậm giải quyết do thiếu trách nhiệm, né tránh, đùn đẩy”.

Để thực hiện tốt hoạt động giám sát kiến nghị cử tri trong thời gian tới, đề nghị các cơ quan trung ương quan tâm, hoàn thiện quy trình giám sát, nâng cao vai trò của cấp ủy, chính quyền trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo. Cần thống nhất quy trình giám sát thống nhất từ tiếp nhận, tổng hợp, phân loại, chuyển kiến nghị, theo dõi trả lời, đánh giá chất lượng trả lời, khảo sát, giám sát, kết luận hoặc ban hành nghị quyết, đôn đốc sau giám sát và thông tin lại cử tri; từng khâu phải xác định rõ đầu mối, thời hạn và kết quả.

Đồng chí Nghiêm Xuân Cường, Phó Chủ tịch HĐND thành phố làm việc tại phường Phong Cốc về công tác chuyển đổi số.

Đồng thời, tăng cường khảo sát tại cơ sở, coi trọng hậu giám sát và tái giám sát; những kiến nghị quá hạn phải được nhắc nhở, đôn đốc, yêu cầu báo cáo hoặc tổ chức tái giám sát phù hợp. Cần phát huy vai trò của tổ đại biểu và đại biểu HĐND. Đại biểu cần theo dõi kiến nghị cử tri xuyên suốt nhiệm kỳ, chủ động nắm tình hình địa bàn, phản hồi về chất lượng giải quyết và đưa những vấn đề nổi bật vào hoạt động giám sát, chất vấn; đồng thời tăng cường bồi dưỡng kỹ năng giám sát chuyên sâu cho đại biểu.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về kiến nghị của cử tri, kết nối giữa HĐND, UBND và Ủy ban MTTQ cùng cấp; có khả năng theo dõi tiến độ, lịch sử xử lý và cảnh báo kiến nghị quá hạn, kiến nghị nhiều lần hoặc đã có kết luận nhưng chưa hoàn thành. Tăng cường phối hợp giữa HĐND, UBND và Ủy ban MTTQ cùng cấp từ khâu tổng hợp, phân loại đến giải quyết và thông tin kết quả, hạn chế tình trạng kiến nghị không rõ, chuyển sai địa chỉ hoặc trả lời không thống nhất.

Đề nghị các cơ quan trung ương cần làm rõ hơn cơ chế xử lý đối với tình trạng chậm giải quyết, né tránh, đùn đẩy; trong phạm vi thẩm quyền, tăng cường yêu cầu giải trình, xác định trách nhiệm, theo dõi tiến độ và đưa những nội dung chậm, kéo dài vào chất vấn, giải trình hoặc tái giám sát.

Có thể khẳng định, giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri là một trong những hoạt động thể hiện rõ vai trò đại diện của HĐND. Hiệu quả không chỉ nằm ở số lượng kiến nghị được trả lời mà quan trọng hơn là những phản ánh chính đáng của nhân dân được xem xét nghiêm túc, giải quyết có trách nhiệm, có kết quả hoặc có lộ trình rõ ràng và được thông tin đầy đủ trở lại với cử tri.

Mỗi kiến nghị chính đáng của cử tri phải được coi là một “địa chỉ trách nhiệm”; mỗi lần giám sát phải tạo ra một chuyển biến; mỗi kết quả giải quyết phải được thông tin đầy đủ đến nhân dân. Đây là yêu cầu để hoạt động giám sát của HĐND thực sự đi vào chiều sâu, phát huy vai trò của cơ quan dân cử và góp phần xây dựng chính quyền địa phương gần dân, sát dân, trách nhiệm, hiệu lực, hiệu quả.

Phạm Thị Hà (Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND thành phố)