Hiệu quả từ tăng cường sự lãnh đạo của Đảng với công tác bảo vệ môi trường

Trong quá trình phát triển, nhiều năm trở lại đây, tỉnh Quảng Ninh luôn coi trọng phát triển kinh tế - xã hội phải gắn với công tác bảo vệ môi trường. Nhiệm kỳ 2020 – 2025, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, phòng tránh và giảm nhẹ thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo đảm an ninh nguồn nước là nhiệm vụ hàng đầu được tỉnh Quảng Ninh ưu tiên thực hiện, mang lại nhiều kết quả, dấu ấn rõ rệt.

Lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện công tác bảo vệ môi trường

Những năm qua, Quảng Ninh luôn coi môi trường là yêu cầu sống còn, điều kiện, nền tảng, yếu tố tiên quyết cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững, nâng cao chất lượng sống của nhân dân. Điều này được thể hiện rất rõ trong định hướng mà Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XV, nhiệm kỳ 2020 - 2025 đã nêu: “Đến năm 2030, xây dựng, phát triển Quảng Ninh giàu đẹp, văn minh, hiện đại; là một trong những trung tâm phát triển năng động, toàn diện, trung tâm du lịch quốc tế, trung tâm kinh tế biển, cửa ngõ của Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước, đô thị phát triển bền vững theo mô hình tăng trưởng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu".

Cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ XV, ngày 26/9/2022, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TU "về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, phòng tránh và giảm nhẹ thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo đảm an ninh nguồn nước giai đoạn 2022-2030".

Nghị quyết xác định bảo vệ môi trường là nội dung cơ bản không thể tách rời trong đường lối, chủ trương, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tất cả các cấp, các ngành; là nhân tố bảo đảm sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người dân; vừa là mục tiêu vừa là nội dung cơ bản phát triển bền vững; góp phần xây dựng Quảng Ninh trở thành tỉnh kiểu mẫu, giàu đẹp, văn minh, hiện đại, phát triển nhanh, bền vững gắn với bảo đảm vững chắc quốc phòng, an ninh và thuộc nhóm các địa phương đi đầu cả nước về thực hiện các mục tiêu tăng trưởng xanh quốc gia.

Từ Nghị quyết 10, tỉnh đã ban hành các chủ trương, định hướng về công tác bảo vệ môi trường để chỉ đạo và tổ chức thực hiện, triển khai lồng ghép các biện pháp công tác bảo vệ môi trường vào chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Đặc biệt, với quyết tâm cao nhất đưa nghị quyết vào cuộc sống, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh yêu cầu các cấp ủy Đảng, chính quyền, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương trong tỉnh cần xác định việc đảm bảo, nâng cao chất lượng môi trường là nhiệm vụ quan trọng, cần tập trung chỉ đạo, điều hành và tổ chức thực hiện thường xuyên, lâu dài; nếu để xảy ra tình trạng ô nhiễm ảnh hưởng đến chất lượng môi trường ở cơ quan, đơn vị, địa phương mình quản lý thì phải chịu trách nhiệm. Giai đoạn 2022-2024, tổng kinh phí chi sự nghiệp môi trường của tỉnh là hơn 2.231 tỷ đồng, chiếm 2,37% tổng chi ngân sách địa phương, vượt mức quy định tối thiểu 1% của Trung ương.

Những dấu ấn “xanh”

3 năm thực hiện Nghị quyết cũng là giai đoạn tăng tốc về đích thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp, trong bối cảnh gặp rất nhiều khó khăn, song tỉnh Quảng Ninh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức triển khai thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TU đạt được nhiều kết quả nổi bật. Đáng chú ý là sự chuyển biến rõ nét từ nhận thức đến hành động của các cấp uỷ đảng, chính quyền, doanh nghiệp và người dân trong công tác bảo vệ môi trường. Trong tổng số 18 mục tiêu cụ thể đề ra, đến nay đã có 11 mục tiêu hoàn thành trước kế hoạch, tương đương 61%. Trong đó có các mục tiêu như: 8% hộ gia đình ở đô thị được sử dụng nước sạch theo quy chuẩn (đã thực hiện 98,3%); 80% hộ gia đình ở nông thôn được sử dụng nước sạch theo quy chuẩn (đã thực hiện 87,2%); 100% các dự án được cấp phép mới đầu tư theo quy hoạch xây dựng hạ tầng dân cư đô thị, các dự án phát triển kinh tế - xã hội xung quanh vịnh Cửa Lục, vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long và tại các đô thị bảo đảm phải có hệ thống thu gom, xử lý triệt để nước thải (đã thực hiện 100%); tỷ lệ khu công nghiệp đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn xả thải ra môi trường đạt 100% (đã thực hiện 100%)…

Hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về quy hoạch, đất đai, tài nguyên môi trường, đảm bảo an ninh nguồn nước, ứng phó biến đổi khí hậu cơ bản đã được nâng lên. Trên địa bàn tỉnh, hoạt động khai thác, vận chuyển, kinh doanh tài nguyên, khoáng sản tiếp tục được quản lý tốt, giữ vững ổn định, không để tái diễn vi phạm.

Tỉnh đã rà soát, lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phục vụ công tác giải phóng mặt bằng, thu hồi đất giai đoạn 2021 – 2030; thường xuyên rà soát, xử lý các dự án đầu tư có sử dụng đất, mặt nước chậm tiến độ, vi phạm pháp luật và công tác giao đất, cho thuê đất, quản lý đối với đất rừng, đất nuôi trồng thủy sản của hộ gia đình, cá nhân thuộc thẩm quyền cấp huyện. Toàn tỉnh hiện đã hoàn thành quy hoạch 45.146 ha đất mặt nước cho phát triển nuôi trồng thủy hải sản; đến hết tháng 7/2025 đã hoàn thành bàn giao khu vực biển cho 29 doanh nghiệp, tổ chức hợp tác xã và 663 tổ chức, cá nhân, tương đương với 3.287 ha/ tổng số 5.013,2 ha diện tích mặt biển được quy hoạch cho nuôi trồng thủy.

Quảng Ninh cũng tăng cường hoạt động bảo vệ nguồn lợi thủy sản; tăng cường các hoạt động kiểm tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm trong lĩnh vực thủy sản, đặc biệt đối với các tàu cá vi phạm khai thác bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU).

Về phát triển lâm nghiệp bền vững, toàn tỉnh đã hoàn thành việc trồng và bảo vệ 4.375,7 ha rừng, tương đương 87,5% mục tiêu; đồng thời chú trọng phát triển trồng rừng gỗ lớn xen kẽ các loại lâm sản ngoài gỗ dưới tán rừng có giá trị kinh tế cao.

Đối với ngành than, ngành sản xuất quan trọng của tỉnh, công tác bảo vệ môi trường đã được đặt lên ưu tiên hàng đầu cùng với nhiệm vụ sản xuất kinh doanh. Đảng ủy Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam và Đảng ủy Than Quảng Ninh đã lãnh đạo quyết liệt nhiều nhiệm vụ về môi trường, góp phần giảm ảnh hưởng của quá trình khai thác, sản xuất than. Nhờ đó, nhiều công viên trong mỏ đã được tạo dựng, các bãi thải được phục hồi xanh hóa; nước thải mỏ được tăng cường xử lý... Hiện Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành 43 Quyết định đóng cửa mỏ, phê duyệt 10 Đề án đóng cửa mỏ, 8 giấy phép khai thác đã hết hạn, đang thực hiện đóng cửa mỏ và đã lập hồ sơ, trình Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét, thẩm định theo quy định pháp luật. Hiện có 4/5 khu vực được Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt Đề án đóng cửa mỏ (mỏ Núi Béo, mỏ lộ thiên Hà Ráng), 1/5 khu vực mỏ đã được đưa ra hội đồng thẩm định Đề án đóng cửa mỏ...

Với các đơn vị sản xuất kinh doanh khác, tỉnh tiếp tục tăng cường công tác quản lý, kiểm soát các nguồn thải, nhất là nước thải công nghiệp tại các khu, cụm công nghiệp, các nguồn thải có quy mô lớn, nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao. Đồng thời, tiếp tục triển khai chính sách hỗ trợ di dời cơ sở tiểu thủ công nghiệp gây ô nhiễm môi trường hoặc không phù hợp quy hoạch trên địa bàn tỉnh. Tính lũy kế đến hết năm 2024, toàn tỉnh đã hoàn thành di dời 862 cơ sở/2.361 cơ sở (đạt 36,5%), tăng 14,2% so với năm 2023.

Ngoài ra, công tác kiểm soát phân loại, thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải nguy hại được quan tâm. Trong đó, ước tính tỷ lệ thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải nguy hại trên địa bàn tỉnh năm 2024 trên 99%, lượng chất thải nguy hại còn lại được các đơn vị chủ nguồn thải chất thải nguy hại thu gom, lưu giữ chờ xử lý theo quy định.

Đối với phòng tránh và giảm nhẹ thiên tai, tỉnh cũng chủ động, quyết liệt lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện có hiệu quả công tác phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai. Đặc biệt trong năm 2024, bão số 3 (Yagi) gây ảnh hưởng nghiêm trọng trên địa bàn. Song toàn tỉnh đã huy động được sự vào cuộc, đồng lòng của cả hệ thống chính trị tham gia khắc phục hậu quả thiên tai; hỗ trợ và ủng hộ đồng bào bị ảnh hưởng bởi siêu bão. Tỉnh cũng ban hành kịp thời và tổ chức thực hiện có hiệu quả các chính sách hỗ trợ người dân, doanh nghiệp khắc phục hậu quả sau bão. Nhờ đó, Quảng Ninh đã sớm phục hồi các hoạt động đời sống, phát triển kinh tế; khôi phục nhanh chóng các dịch vụ thiết yếu, hoạt động sản xuất kinh doanh.

Để phát triển bền vững

Những kết quả đạt được trong giai đoạn vừa qua đã khẳng định Quảng Ninh đang hiện thực hóa mô hình tăng trưởng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu mà Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV đã đề ra. Đồng chí Trịnh Thị Minh Thanh, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh, khẳng định: công tác bảo vệ môi trường không chỉ là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, liên tục, mà còn là một trụ cột phát triển bền vững của tỉnh Quảng Ninh, trong suốt quá trình tái cơ cấu mô hình tăng trưởng, chuyển dịch từ "nâu" sang "xanh".

Nhiệm kì 2025 - 2030, Quảng Ninh sẽ tập trung quản lý, sử dụng hiệu quả đất đai, tài nguyên và bảo vệ môi trường, trong đó tập trung rà soát, điều chỉnh, bổ sung và thực hiện hiệu quả quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 phù hợp với tình hình mới. Tỉnh cũng phối hợp quy hoạch thăm dò, khai thác và chế biến các khu, điểm mỏ khoáng sản theo hướng bền vững gắn với thực hiện lộ trình dừng các khu vực khai thác lộ thiên, các mỏ đá vôi, các nhà máy xi măng, nhiệt điện trên địa bàn. Đáng chú ý là tận dụng tối đa nguồn đất, đá thải mỏ làm vật liệu san lấp mặt bằng các dự án phát triển kinh tế - xã hội nhằm thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Một trong những giải pháp quan trọng là tiếp tục nâng cao nhận thức của toàn xã hội về bảo vệ môi trường; tăng cường năng lực quản lý nhà nước và thực thi chính sách, pháp luật gắn với ưu tiên nguồn lực đầu tư cho bảo vệ môi trường; rà soát bổ sung quy hoạch nhằm phòng ngừa rủi ro ô nhiễm môi trường; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong nâng cao hiệu quả hệ thống thu gom xử lý chất thải... nhằm bảo vệ môi trường các khu đô thị, khu ven biển, nhất là Vịnh Hạ Long, Vịnh Cửa Lục, Vịnh Bái Tử Long. Việc quản lý chặt chẽ, khai thác, sử dụng hiệu quả, bền vững tài nguyên biển, hải đảo, không gian biển, vùng đất ven biển và bảo tồn đa dạng sinh học cũng được xác định là giải pháp không thể thiếu.

Bên cạnh đó, Quảng Ninh cũng chủ trọng bảo đảm an ninh nguồn nước; củng cố hệ thống đê sông, đê biển, hồ chứa nước, các công trình phòng, chống thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu. Khi thiên tai ngày càng nhiều, việc nâng cao năng lực chống chịu với biến đổi khí hậu của hệ thống cơ sở hạ tầng; thiết lập hệ thống giám sát và đánh giá các hoạt động thích ứng với biến đổi khí hậu; có phương án, giải pháp tổng thể bảo đảm an toàn và tính mạng cho người dân, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra theo phương châm “3 trước, 4 tại chỗ” là thực sự cần thiết.

Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng toàn diện, đồng thời huy động được hệ thống chính quyền và nhân dân các dân tộc trong tỉnh cùng vào cuộc, chắc chắn hiệu quả công tác bảo vệ môi trường của Quảng Ninh sẽ tiếp tục được nâng cao, góp phần vào sự phát triển bền vững.