Quảng Ninh hiện có gần 20.000ha rừng ngập mặn. Những cánh rừng ven biển này không chỉ là lá chắn xanh chắn sóng, chống xói lở, mà còn là nơi nuôi dưỡng nguồn lợi thủy sản, tạo kế sinh nhai cho hàng nghìn hộ dân.
Bước vào những ngày đầu đông này, trong khi nhiều cánh rừng trên cạn rụng lá thì khu vực rừng ngập mặn thuộc địa bàn khu phố Hải Đông 2, phường Móng Cái 3 vẫn xanh ngắt một màu. Ngay dưới tán rừng ấy là 16ha đang được người dân quây lưới để nuôi 80.000 con cua biển. Đây là dự án sinh kế dưới tán rừng ngập mặn do Trung tâm Khuyến nông và Quản lý bảo vệ, phát triển rừng (thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với phường Móng Cái 3 và 12 hộ dân thí điểm triển khai từ tháng 8/2026. Trung tâm Khuyến nông và Quản lý bảo vệ, phát triển rừng chịu trách nhiệm cung ứng con giống và chuyển giao kỹ thuật nuôi, người dân ký cam kết sản xuất gắn với bảo vệ môi trường và rừng ngập mặn.
Anh Lâm Bảo Việt, khu phố Hải Đông 2, phường Móng Cái 3, chia sẻ: Chúng tôi ký hợp đồng nhận giao khoán, trực tiếp bảo vệ rừng ngập mặn trong 5 năm. Trong thời gian đó, người dân có trách nhiệm tuần tra, ngăn chặn mọi hành vi xâm hại, lấn chiếm hay gây ô nhiễm môi trường rừng, gắn chặt quyền lợi kinh tế với trách nhiệm giữ rừng.
Rừng ngập mặn vốn là môi trường sống của nhiều loại thủy sản tự nhiên, bao gồm loài cua biển, tuy nhiên việc khoanh nuôi và thả bổ sung giống cua biển để nuôi trong môi trường rừng ngập mặn tự nhiên như dự án thì mới lần đầu có. Ông Nguyễn Chí Thành, Trưởng trạm Thực hành - chuyển giao kỹ thuật (Trung tâm Khuyến nông và Quản lý, bảo vệ, phát triển rừng, Sở Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: Qua kiểm tra, trong hơn 2 tháng qua, con cua giống thả bổ sung khá thích nghi với môi trường sống, tận dụng môi trường nước ổn định và nguồn thức ăn tự nhiên dồi dào để sinh trưởng và phát triển, kháng thể của con cua cũng tốt, chưa phát hiện có dấu hiệu bệnh dịch.
Giống như khu rừng ngập mặn Hải Đông 2, phường Móng Cái 3, khu vực rừng ngập mặn nơi bãi triều cửa sông Hà Cối cũng được bảo vệ và phát triển tốt. Nơi đây đang là hệ sinh thái ven biển thuận lợi để người dân và doanh nghiệp triển khai nuôi nhuyễn thể mang lại giá trị kinh tế, trong đó điển hình là Hợp tác xã nuôi trồng, chế biến, thương mại xuất nhập khẩu nông - lâm - thủy sản Quảng Hà. Hợp tác xã này đang thả nuôi 2ha ngao trơn với khoảng 5 tấn giống, thu hoạch đều đặn 15-18 tấn ngao thương phẩm/vụ; nuôi thêm 2ha sò gạo và 2ha nghêu với 10 tấn giống, cho sản lượng khoảng 40 tấn nghêu thương phẩm. Từ đầu năm đến nay, Hợp tác xã nuôi trồng, chế biến, thương mại xuất nhập khẩu nông - lâm - thủy sản Quảng Hà cũng thử nghiệm mô hình nuôi cua biển và nuôi sá sùng trong khu vực bãi triều có rừng ngập mặn phát triển. Riêng với mô hình nuôi sá sùng của HTX có sự phối hợp của Trường Cao đẳng kinh tế, kỹ thuật và thủy sản, đơn vị đã thành công với việc ương dưỡng con giống sá sùng và đưa ra các ô nuôi thực tế trên bãi triều có rừng ngập mặn.
Anh Nguyễn Văn Thuận, cán bộ kỹ thuật Hợp tác xã nuôi trồng, chế biến, thương mại xuất nhập khẩu nông - lâm - thủy sản Quảng Hà, cho biết: Tính đến thời điểm này, sá sùng sinh trưởng tốt, tăng từ 2cm lúc thả nuôi lên 6cm, đạt tỷ lệ sống cao. Việc nuôi thành công sá sùng dưới bãi triều ven rừng ngập mặn vừa giúp xã viên có nguồn thu nhập rất cao, vừa trực tiếp giải tỏa áp lực đào bới tận diệt thủy sản tự nhiên dưới tán rừng ngập mặn…
Việc tận dụng hiệu quả các khu vực bãi triều có dải rừng ngập mặn để nuôi trồng thủy sản, bao gồm những loại thủy sản đặc sản, đặc hữu, có nguy cơ khai thác tận diệt trong tự nhiên là hướng mở cho xã Quảng Hà phát triển. Nhất là Quảng Hà có diện tích bãi triều và rừng ngập mặn lớn, lần lượt là 4.000ha và 914ha, rất thuận lợi cho NTTS ven biển phát triển.
Còn tại xã Hải Lạng, với diện tích rừng ngập mặn gần 2.700ha đã không chỉ được tận dụng để bảo vệ nguồn lợi thủy sản tự nhiên, NTTS phù hợp, bảo vệ rừng mà còn được lấy làm tư liệu để hình thành nên những mô hình du lịch trải nghiệm rừng ngập mặn ấn tượng. Điển hình là mô hình nuôi trồng kết hợp du lịch sinh thái Family Ecozone rộng 20ha của anh Nguyễn Văn Trưởng. Du khách đến Family Ecozone không chỉ được trải nghiệm nuôi tôm gắn với tham quan bãi triều và rừng ngập mặn…
Anh Nguyễn Văn Trưởng, chủ trang trại du lịch sinh thái Family Ecozone, xã Hải Lạng cho biết: Chính sự giàu có tươi đẹp của rừng ngập mặn đã trở thành lá phổi xanh thanh lọc khí hậu cho hoạt động NTTS và tạo cảnh quan tuyệt vời để phát triển du lịch trải nghiệm…
Có thể thấy, dưới tán rừng ngập mặn Quảng Ninh là những kho "lộc biển”, không chỉ mang lại nguồn lợi tự nhiên mà còn là sinh kế lâu dài, bền vững cho người dân. Được biết, giai đoạn 2021-2025, toàn thành phố đã trồng mới và phục hồi hàng ngàn héc ta rừng ngập mặn, riêng Ban quản lý dự án trồng rừng Việt - Đức (Sở Nông nghiệp và Môi trường) đã trồng gần 1.800ha rừng ngập mặn, góp phần tích cực vào nhân rộng diện tích và giá trị rừng ngập mặn trong phát triển kinh tế biển.
