Quảng Ninh hiện có hơn 19.680ha rừng ngập mặn - lớn nhất khu vực miền Bắc và miền Trung Việt Nam. Hệ sinh thái đặc biệt này không chỉ là “bức tường xanh” kiên cố phòng hộ đê biển, ứng phó biến đổi khí hậu, mà còn tạo sinh kế bền vững cho hàng ngàn hộ dân vùng ven biển.
Xác định rõ tầm quan trọng đó, các ngành chức năng và các địa phương trên địa bàn thành phố đã và đang chủ động triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm bảo vệ, phục hồi và phát huy tối đa tiềm năng giá trị của từng đai rừng.
Trong chiến lược chuyển đổi phương thức phát triển từ "Nâu" sang "Xanh", Quảng Ninh luôn coi trọng công tác bảo vệ và phát triển rừng ngập mặn. Giai đoạn 2021-2025, Ban Quản lý dự án trồng rừng Việt - Đức (Sở Nông nghiệp và Môi trường) đã phối hợp với các ngành, địa phương và các tổ chức quốc tế triển khai 6 dự án lớn về bảo vệ, phát triển rừng ven biển. Qua đó, toàn thành phố đã trồng mới trên 438ha rừng ngập mặn; trồng bổ sung, phục hồi và làm giàu gần 1.348ha; trồng gần 60.000 cây phân tán ven biển và đầu tư 9 công trình phụ trợ.
Tổng diện tích rừng được trồng mới và phục hồi đạt gần 1.786ha. Nhiều dự án hợp tác quốc tế quan trọng như Dự án hiện đại hóa ngành lâm nghiệp và tăng cường tính chống chịu vùng ven biển (FMCR) hay Dự án bảo vệ và phát triển rừng phòng hộ, đặc dụng ven biển đã phát huy hiệu quả rõ rệt, giúp nâng cao chất lượng che phủ rừng, gia tăng khả năng hấp thụ carbon và bảo vệ đa dạng sinh học.
Cùng với ngành chức năng, các địa phương ven biển như Móng Cái, Đầm Hà, Tiên Yên, Quảng Yên... đã tích cực đưa công tác bảo vệ rừng đến từng cộng đồng dân cư. Hằng năm, chính quyền các cấp đều tổ chức giao khoán bảo vệ diện tích rừng phòng hộ, tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát, ngăn chặn hành vi chặt phá, xâm hại đai rừng, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền vận động hàng nghìn hộ dân ký cam kết bảo vệ hệ sinh thái ngập mặn.
Với diện tích trên 3.400ha rừng ngập mặn (chiếm 18% diện tích toàn thành phố), các địa phương khu vực Móng Cái (cũ) đã cụ thể hóa chủ trương bảo vệ rừng gắn với phát triển kinh tế thông qua việc xây dựng và triển khai Đề án "Bảo vệ rừng ngập mặn gắn với khai thác lợi thế từ rừng ngập mặn để phục vụ phát triển du lịch Móng Cái".
Đề án tập trung nghiên cứu, bảo vệ nguyên trạng trên 2.089ha rừng ngập mặn tập trung tại các địa phương: Móng Cái 1, Móng Cái 2, Móng Cái 3. Định hướng của đề án là xây dựng chuỗi sản phẩm du lịch sinh thái đặc sắc, độc đáo nhưng không làm thay đổi cảnh quan thiên nhiên hay xâm hại đến rừng. Cụ thể, tuyến khu vực Trà Cổ - Hải Hòa (phường Móng Cái 1) sẽ kết nối tham quan các điểm văn hóa, lịch sử trên cạn như Mũi Sa Vĩ, Nhà thờ Trà Cổ, bãi biển Trà Cổ với tuyến trải nghiệm sông Bến Đò, ngắm cảnh rừng ngập mặn, thăm bè nuôi hàu sú và thưởng thức các sản phẩm đặc trưng như ghẹ Trà Cổ, cù kỳ.
Tại tuyến Vạn Ninh (phường Móng Cái 2), địa phương định hướng phát triển du lịch sinh thái trải nghiệm núi - biển - rừng, tổ chức các hoạt động nghiên cứu hệ động thực vật ngập mặn, chèo thuyền trải nghiệm dưới tán rừng và trải nghiệm đời sống ngư dân. Trong khi đó, tuyến Hải Đông (phường Móng Cái 3) hướng tới nghiên cứu cơ sở khoa học để thành lập Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Sá sùng trên nền bãi triều nguyên sinh giàu tiềm năng, nơi du khách có thể trực tiếp tham gia trải nghiệm cào ngao, đào sá sùng cùng người dân địa phương.
Sự kết hợp hài hòa giữa công tác bảo tồn với việc khai thác giá trị đa dạng sinh học của rừng ngập mặn phục vụ du lịch sinh thái đang tạo ra hướng phát triển cho các địa phương ven biển Quảng Ninh. Việc chung tay bảo vệ những "lá phổi xanh" không chỉ giúp giữ vững bờ cõi, ứng phó với biến đổi khí hậu, mà còn mở ra sinh kế lâu dài, nâng cao đời sống cho người dân, góp phần xây dựng Quảng Ninh trở thành trung tâm du lịch sinh thái biển đảo bền vững.
