Với tổng diện tích gần 15.800ha, Vườn Quốc gia Bái Tử Long là nơi cư trú của gần 2.500 loài sinh vật theo 6 hệ sinh thái tiêu biểu cả trên cạn và trên biển, bao gồm 106 loài được ghi nhận trong Sách đỏ Việt Nam và thế giới. Nhiều giải pháp bảo tồn đa dạng sinh học tại đây đang được triển khai đồng bộ, được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt.
Cuối tháng 8/2026, Sở NN&MT phối hợp với Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử tổ chức cuộc họp thẩm định chủ trương thành lập Khu bảo tồn biển Bái Tử Long, tập trung xem xét cơ sở khoa học, thực tiễn và sự cần thiết triển khai nhiệm vụ này. Việc hình thành khu bảo tồn nhằm bảo vệ, phục hồi các hệ sinh thái, sinh cảnh, nguồn gen quý hiếm, loài đặc hữu; đồng thời tạo không gian cho nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và phát triển du lịch sinh thái. Qua đó, góp phần duy trì nguồn lợi tự nhiên, bảo đảm sinh kế lâu dài cho cộng đồng và thúc đẩy tăng trưởng xanh...
Thực tế từ nhiều năm qua, công tác bảo tồn đa dạng sinh học tại Vườn Quốc gia Bái Tử Long luôn được chú trọng, duy trì xuyên suốt, có nhiều bước tiến mới. Nổi bật như thỏa thuận hợp tác giữa Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử và Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga vừa được ký kết giai đoạn 2026-2030. Ngay trong năm đầu tiên của giai đoạn hợp tác mới, hai bên đã triển khai các chương trình nghiên cứu về đa dạng sinh học, tài nguyên thực vật và hệ sinh thái biển. Trong tháng 5/2026, đoàn chuyên gia của hai bên đã phối hợp khảo sát khu hệ chim tại Vườn Quốc gia Bái Tử Long, tập trung xác định thành phần loài, sinh cảnh, bổ sung hình ảnh phục vụ xây dựng cơ sở dữ liệu và đề xuất giải pháp bảo tồn. Hoạt động này tiếp nối kết quả nghiên cứu năm 2025, khi các nhà khoa học ghi nhận loài rẽ mỏ rộng (Calidris falcinellus) - một loài chim di cư hiếm lần đầu tiên được ghi nhận tại khu vực Vườn Quốc gia Bái Tử Long.
Cuối tháng 9/2026, Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử tổ chức lớp tập huấn phân loại các loài sinh vật biển căn bản nhằm bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng chuyên môn cho 20 học viên là cán bộ, viên chức trực tiếp thực hiện công tác bảo vệ nguồn lợi thủy sản, bảo tồn đa dạng sinh học và quản lý các khu bảo tồn biển. Các chuyên gia ngành Thủy sinh vật học, Sinh học và Sinh thái học biển của Viện Hải dương học (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Công nghệ Việt Nam) đã trực tiếp hướng dẫn những kiến thức nền tảng, phương pháp về nhận diện, thu mẫu và phân loại sinh vật biển thường gặp tại vịnh Bái Tử Long. Qua đó, đội ngũ cán bộ tiếp tục được củng cố kiến thức, giúp nâng cao chất lượng công tác chuyên môn trong quản lý, bảo vệ tài nguyên và sự đa dạng sinh thái biển.
Đặc biệt còn phải nói tới việc những tiến bộ khoa học, công nghệ, chuyển đổi số ngày càng được ứng dụng mạnh vào công tác quản lý tại Vườn Quốc gia Bái Tử Long. Đơn cử như việc phối hợp với Viettel Quảng Ninh nâng cấp công nghệ 4G, 5G trên các trạm viễn thông Viettel ở khu vực vịnh Bái Tử Long, đảm bảo chất lượng sóng và băng thông tốt hơn ở cả trên rừng và dưới biển, những khu vực địa hình phức tạp. Qua đó, không chỉ tạo động lực phát triển du lịch mà còn hỗ trợ cho công tác quản lý, giám sát. Cụ thể như: Sử dụng máy định vị cầm tay GPS và các phần mềm chuyên dụng trong hoạt động tuần tra, giám sát động vật hoang dã; bảo vệ rừng cây gỗ lớn và cây di sản. Các đơn vị chuyên môn đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động chuyên môn, triển khai các ứng dụng phần mềm như Mapinfo, Global mapper, Google earth, Vtool và các phần mềm chuyên ngành khác.
Những nỗ lực trong bảo tồn đa dạng sinh học tại Vườn Quốc gia Bái Tử Long đang cho thấy tinh thần quyết liệt của Quảng Ninh trong chiến lược tăng trưởng bền vững, phát triển kinh tế - xã hội phải đi đôi với bảo vệ môi trường.
