Chạy bộ mùa đông giúp nâng cao sức khỏe nhưng không khí lạnh, khô có thể gây hại phổi nếu người tập không có biện pháp bảo vệ phù hợp.
Chạy bộ là một trong những hình thức rèn luyện sức khỏe đơn giản và phổ biến nhất. Tuy nhiên, khi bước vào mùa đông, việc chạy bộ ngoài trời cần được thực hiện cẩn trọng hơn, đặc biệt để bảo vệ hệ hô hấp. Thời tiết lạnh, khô và ô nhiễm không khí gia tăng có thể khiến người chạy bộ dễ gặp các vấn đề như ho kéo dài, rát cổ họng, tức ngực hoặc khó thở.
Tiến sĩ Sunil Kumar K, chuyên gia tư vấn cao cấp về can thiệp phổi tại Bệnh viện Aster CMI (Bengaluru, Ấn Độ), cho biết không khí lạnh có thể gây tác động xấu đến phổi, kể cả ở những người có hệ hô hấp khỏe mạnh. Nguyên nhân là không khí lạnh thường có độ ẩm thấp, khi đi vào đường hô hấp sẽ làm khô và kích ứng lớp niêm mạc.
Theo bác sĩ, khi hít phải không khí lạnh, các đường thở có xu hướng co lại để phản ứng với môi trường bên ngoài. Điều này khiến việc hô hấp trở nên khó khăn hơn, dễ gây ho, đau rát cổ họng hoặc cảm giác tức ngực. Bên cạnh đó, niêm mạc đường hô hấp bị khô sẽ làm suy giảm khả năng bảo vệ tự nhiên của phổi trước vi rút, bụi bẩn và các chất ô nhiễm trong không khí.
Một yếu tố khác làm tăng nguy cơ tổn thương phổi vào mùa đông là thói quen thở bằng miệng khi vận động. Khi thở bằng mũi, không khí sẽ được làm ấm và lọc bụi trước khi đi vào phổi. Ngược lại, thở bằng miệng khiến không khí lạnh đi thẳng xuống phổi, dễ gây khò khè và khó thở, đặc biệt ở người chạy bộ sáng sớm.
Tiến sĩ Sunil Kumar K khuyến nghị người chạy bộ nên đeo khẩu trang hoặc quàng khăn che mũi và miệng khi tập luyện ngoài trời vào mùa đông. Lớp vải này giúp làm ấm và giữ độ ẩm của không khí hít vào, từ đó giảm kích ứng đường hô hấp. Ngoài ra, khẩu trang còn giúp hạn chế hít phải khói bụi và các hạt ô nhiễm, tình trạng thường gia tăng trong mùa lạnh.
Bên cạnh việc bảo vệ đường thở, duy trì khả năng hiếu khí cũng đóng vai trò quan trọng. Khả năng hiếu khí là khả năng của tim, phổi và cơ bắp trong việc sử dụng oxy khi vận động. Khi khả năng này tốt, người tập có thể duy trì vận động lâu hơn, nhịp thở ổn định hơn và ít mệt mỏi hơn. Việc rèn luyện hiếu khí đều đặn còn giúp kiểm soát cân nặng, cải thiện trao đổi chất và giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, tiểu đường và tăng huyết áp.
Để bảo vệ phổi khi chạy bộ vào mùa đông, chuyên gia khuyến cáo người tập nên thực hiện một số biện pháp đơn giản. Khi ra ngoài, cần đeo khẩu trang hoặc quàng khăn che mũi và miệng để làm ấm không khí hít vào. Trước khi chạy, nên khởi động nhẹ nhàng nhằm giúp cơ thể và phổi thích nghi dần với thời tiết lạnh. Trong quá trình chạy, ưu tiên thở bằng mũi để không khí được làm ấm và lọc bụi tốt hơn. Người tập cũng nên tránh chạy trên các tuyến đường đông xe cộ để hạn chế hít phải khói bụi và khí thải. Bên cạnh đó, cần uống đủ nước để giữ ẩm đường hô hấp và lựa chọn thời điểm chạy muộn hơn trong buổi sáng, khi nhiệt độ đã tăng lên, nhằm giảm kích ứng do không khí lạnh.
Chạy bộ mùa đông vẫn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe nếu được thực hiện đúng cách. Việc chủ động bảo vệ phổi sẽ giúp người tập duy trì thói quen vận động an toàn, hiệu quả và lâu dài.
