Từ một người chuyên bắt ngán tự nhiên, chị Nguyễn Thị Ngát (thôn Lưu Khuê, xã Liên Hòa, TX Quảng Yên) đã thành công trong nuôi ngán thương phẩm, mở ra triển vọng mới cho người dân vùng bãi triều đảo Hà Nam.
Chị Ngát năm nay 50 tuổi, sinh ra và lớn lên tại thôn Lưu Khê (xã Liên Hòa, TX Quảng Yên), nơi có nghề đào ngán biển. Năm 18 tuổi chị nhập tốp tàu của làng ra biển đào ngán. Khi đó, cả làng Lưu Khê có 3 tốp, mỗi tốp từ 3-5 tàu, có tàu là cả gia đình. Mỗi tốp tàu như một đoàn “du mục” lênh đênh trên biển khắp các rừng ngập mặn từ Hạ Long đến Móng Cái.
25 tuổi chị Ngát lập gia đình rồi không còn đào ngán nữa mà sắm tàu (loại máy 6) đi theo đoàn đào ngán để thu mua và cung cấp nhu yếu phẩm (gạo, nước, đồ dùng sinh hoạt). Kiên trì với việc buôn bán, chị phát triển thành đại lý cung cấp ngán lớn nhất trên địa bàn tỉnh.
Chị Ngát tâm sự: Ngán tự nhiên bây giờ hiếm quá không còn nhiều như trước đây, mọi người ở thôn Lưu Khuê đã dần bỏ nghề đào ngán, việc thu mua ngày càng giảm sút. Năm 2014 tỉnh có dự án nuôi phát triển loài ngán này, tôi được tập huấn tại huyện Vân Đồn và TX Quảng Yên. Sau đó được Sở NN&PTNT cấp 2 lần con giống nuôi thí điểm và thành công. Mặc dù số lượng rất ít chỉ ở mức độ nghiệm thu nhưng ngán phát triển rất tốt.
Theo chị Ngát, nuôi ngán có nhiều yếu tố, nhưng yếu tố tiên quyết vẫn là con giống, vì con giống của Sở NN&PTNT cấp được dưỡng từ ngán bố mẹ ra, có đề kháng và thích hợp phát triển tự nhiên. Cùng với đó, điều kiện môi trường nuôi cũng rất quan trọng vì ngán thích hợp sống trong các bãi sú ngập mặn có tác động của thủy triều lên xuống mang phù du để ngán sinh trưởng phát triển.
Ngán có hai cách nuôi là nuôi lồng và nuôi bùn. Đối với cách nuôi lồng, cho bùn vào đầy lồng rồi tiến hành thả giống, đặt lồng cách mặt đất 30cm khi thủy triều xuống. Đối với nuôi bùn thì chỉ cần gieo con giống dưới bùn tự con ngán sẽ lủi sâu xuống dưới và sinh trưởng. Nuôi ngán lồng khi khai thác thuận lợi nhưng chậm lớn, đổi lại nuôi bùn việc quản lý và khai thác gặp khó khăn nhưng ngán lại phát triển rất nhanh. Thời gian thu hoạch ngán tương đối dài, nhanh nhất cũng một năm.
Đánh giá về mô hình nuôi ngán của chị Ngát, ông Vương Văn Oanh, Phó Chi cục trưởng Chi cục Nuôi trồng thủy sản (Sở NN&PTNT) cho hay: Thành công của chị Ngát là kết quả bước đầu để chúng tôi triển khai đưa mô hình nuôi ngán phát triển. Sắp tới chúng tôi sẽ đề nghị đơn vị sản xuất con giống hạ giá thành để cung cấp cho người nuôi. Nuôi ngán vừa bảo vệ phát triển rừng ngập mặn, tái tạo nguồn thủy sinh cho môi trường biển vừa khai thác hợp lý nguồn lợi thủy sản giúp người dân làm giàu.
Hiện nay gia đình chị Ngát là đại lý thu mua ngán lớn nhất trên địa bàn tỉnh, chuyên cung cấp ngán cho các tỉnh, thành phố trong cả nước. Thậm chí chị có cả mối hàng cung cấp ngán sang Nga, Hàn Quốc, Nhật Bản. Tuy nhiên, chị vẫn còn đắn đo, mong nhà nước có chính sách cụ thể nhằm bảo tồn loài ngán phát triển trở lại như trước đây. Hiện nay, chị đang đề nghị địa phương cấp khoảng 5ha rừng ngập mặn tại khu vực ven đê xã Liên Hòa để nuôi ngán. Mong muốn nhà nước quan tâm, hỗ trợ con giống, chị đảm bảo sẽ nuôi thành công loài ngán ở cánh rừng ngập mặn quê mình vừa bảo tồn vừa phát triển kinh tế.
Bây giờ chị đã thoát khỏi cái nghèo, đã có của ăn, của để, nuôi con ăn học thành người cũng nhờ con ngán. Người "phụ nữ ngán" ấy đã biết rằng ngán là máu thịt là nguồn sống giúp chị vượt qua khó khăn để làm giàu.
Dương Trường
