Với những giá trị độc đáo về cảnh quan, trong thời gian qua, các hoạt động kinh doanh dịch vụ du lịch trên Vịnh Hạ Long đã không ngừng tăng nhanh về quy mô, tốc độ phát triển, góp phần tăng thu nhập, đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội chung của toàn tỉnh. Tuy nhiên, nếu nhìn vào thực tế, đến nay các sản phẩm du lịch trên Vịnh Hạ Long vẫn chưa đa dạng, phong phú, các tour tuyến còn nghèo nàn, đơn điệu. Việc đầu tư cho các sản phẩm du lịch còn hạn chế, chất lượng dịch vụ chưa cao, chưa khai thác, phát huy được thế mạnh đặc trưng độc đáo vốn có của Vịnh Hạ Long...
Hiện nay trên Vịnh Hạ Long, các sản phẩm du lịch thực chất chưa phát triển rõ nét và đa dạng. Hoạt động tham quan Vịnh Hạ Long và một số hang động điển hình với mục đích khám phá các giá trị thẩm mỹ của Vịnh Hạ Long được coi là sản phẩm du lịch lớn nhất, điển hình nhất tại di sản Vịnh Hạ Long. Cùng với đó là các dịch vụ du lịch lưu trú nghỉ đêm trên Vịnh. Đây là loại hình dịch vụ du lịch đặc trưng thu hút được nhiều khách tham quan Vịnh, đặc biệt là khách du lịch quốc tế. Ngoài ra, trên Vịnh Hạ Long còn có dịch vụ vui chơi giải trí, chèo thuyền kayak, đi xuồng cao tốc, dù kéo, dù lượn; dịch vụ du lịch ăn uống, tham quan mua bán hải sản, lưu niệm; dịch vụ chèo đò, du lịch sinh thái, văn hoá... Nhìn chung, các sản phẩm du lịch trên Vịnh vẫn chưa thu hút được đối tượng khách chi trả cao. Vịnh Hạ Long đang bỏ lỡ những cơ hội phát triển du lịch đặc trưng mà những nơi khác không có được.
Xác định được tầm quan trọng của việc phát triển các sản phẩm du lịch cũng như nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch phục vụ du khách trên Vịnh Hạ Long, mới đây, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long đã xây dựng phương án phát triển các sản phẩm du lịch trên Vịnh Hạ Long. Theo đó các loại hình du lịch phát triển bao gồm: Tham quan thắng cảnh, lưu trú trên Vịnh, vui chơi giải trí, tìm hiểu và thưởng thức ẩm thực biển, bán đồ lưu niệm, thủ công mỹ nghệ, khám phá tìm hiểu đa dạng sinh học, giá trị địa chất, MICE, tìm hiểu văn hoá bản địa v.v.. Các loại hình du lịch này sẽ được phát triển ở 6 khu vực: Khu ven bờ Vịnh, khu vực công viên Vạn Cảnh, khu công viên hang động, khu thung lũng biển, khu công viên giải trí biển, khu vực Vịnh Bái Tử Long. Việc xây dựng các sản phẩm du lịch được xác định rất rõ trên quan điểm khi thực hiện phương án là không để việc phát triển các hoạt động du lịch làm ảnh hưởng đến cảnh quan, môi trường Vịnh; không đầu tư các công trình xây dựng trong vùng lõi di sản…
Đối với các khu vực gần bờ đang tập trung lượng khách khá đông đến tham quan như động Thiên Cung, hang Đầu Gỗ, hang Sửng Sốt, đảo Ti Tốp v.v. chỉ xây dựng một số sản phẩm dành cho khách tham quan trong ngày. Riêng đối với các khu vực nằm tương đối xa bờ, khách đến chưa đông, có nhiều tài nguyên du lịch chưa được khai thác sẽ tập trung phát triển loại hình du lịch sinh thái, vui chơi giải trí, khám phá văn hoá bản địa, nghỉ dưỡng; các khu vực có giá trị đa dạng sinh học cao sẽ thực hiện khoanh vùng bảo tồn nguyên trạng phục vụ nghiên cứu khoa học, sau đó sẽ xây dựng thành sản phẩm du lịch văn hoá, sinh thái, tham quan tìm hiểu, khám phá các loài thực vật đặc hữu trên Vịnh Hạ Long.
Được biết, hiện nay, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long đã khảo sát, đánh giá lại toàn bộ hoạt động du lịch đang diễn ra trên Vịnh và xây dựng phương án thống nhất kiện toàn quản lý để định hướng đầu tư, phát triển các sản phẩm du lịch trên Vịnh Hạ Long. Theo quan điểm của lãnh đạo Ban Quản lý Vịnh Hạ Long, phát triển du lịch trên Vịnh Hạ Long là để làm công tác bảo tồn, lấy nguồn kinh phí bảo tồn quay lại để làm sản phẩm phát triển du lịch, phát triển nhưng không phá vỡ bảo tồn, phát triển lấy nguồn lực để bảo tồn. Vịnh Hạ Long sẽ phát triển du lịch từ tiềm năng, từ những thế mạnh về giá trị thẩm mỹ, địa chất của di sản Vịnh Hạ Long để định hướng cho khách du lịch có được những sản phẩm du lịch liên quan tới du lịch sinh thái, du lịch thân thiện với môi trường để phát triển bền vững. Lợi thế của Vịnh Hạ Long mà các khu di sản khác không có được đó là cộng đồng ngư dân ở trên Vịnh. Để bảo tồn nét văn hoá các làng chài trên Vịnh Hạ Long và xây dựng thành các sản phẩm tham quan du lịch, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long đang xây dựng phương án bảo tồn các làng chài trên Vịnh Hạ Long. Trong 7 làng chài trên Vịnh Hạ Long, Ban Quản lý Vịnh Hạ Long sẽ quy hoạch xây dựng lại một số làng chài như: Cửa Vạn, Vung Viêng... phát triển dịch vụ du lịch phục vụ khách tham quan Vịnh. Bởi lẽ, đây là những làng chài có cảnh quan tự nhiên đẹp và đã phát triển mô hình du lịch cộng đồng, đưa khách tham quan Vịnh. Sau khi người dân làng chài tái định cư lên bờ sinh sống, ổn định cuộc sống, họ có thể quay trở lại Vịnh Hạ Long làm những công việc thường ngày phục vụ khách du lịch.
Để mang lại cho du khách có những cơ hội trải nghiệm tuyệt vời khi tham quan Vịnh Hạ Long, bên cạnh việc đầu tư cơ sở hạ tầng, tăng cường công tác bảo vệ môi trường, bảo tồn các giá trị của Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh đang tiếp tục nghiên cứu, điều tra tổng thể nhu cầu của thị trường khách du lịch, khả năng cung cấp sản phẩm trong mối quan hệ cạnh tranh, mở rộng phạm vi khai thác tại Vịnh Bái Tử Long nhằm xây dựng nhiều sản phẩm du lịch độc đáo, đa dạng và hấp dẫn nhiều hơn nữa để xứng tầm với vị thế đặc biệt của di sản, kỳ quan thiên nhiên thế giới.
Thu Nguyên
