Quảng Ninh xanh

Quảng Ninh đang ngày một chuyển mình theo hướng xanh hơn. Bắt đầu từ những quyết sách của chính quyền đến sự chung tay hành động của người dân và các tổ chức cộng đồng, góp phần làm cho không gian sống trong lành hơn, hình thành lối sống bền vững.

Những mô hình “xanh” từ cộng đồng

Hưởng ứng chiến dịch toàn quốc “Chung tay giảm thiểu rác thải nhựa - Lan toả lối sống xanh”, các sáng kiến như “Vịnh Hạ Long không rác thải nhựa”, chương trình “Vracbank” của doanh nghiệp địa phương, cùng phong trào “Ngày thứ Bảy xanh”, “Hành trình xanh”, chiến dịch thu gom rác dọc bờ biển... được thực hiện tại Quảng Ninh đã góp phần hình thành lối sống thân thiện với môi trường, nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi cộng đồng trong sử dụng và thải bỏ nhựa. 

Vracbank - Gửi rác rút tiền là mô hình “ATM rác” đầu tiên tại Việt Nam của Công ty CP Xi măng và Xây dựng Quảng Ninh (QNC). Dự án được triển khai từ tháng 4/2022 và vẫn được duy trì đến nay ở nhiều địa phương của tỉnh Quảng Ninh.

Để tham gia VracBank, “khách hàng” được lập mỗi người một tài khoản riêng để quản lý toàn bộ dữ liệu hoạt động gửi rác. Rác thải được khách hàng thu gom, phân loại như: Giấy bìa carton, chai lọ nhựa, vải vụn, vỏ bao xi măng…, sau đó mang tới “ngân hàng rác” để cân, đếm và quy đổi ra thành tiền và điểm tích lũy trong tài khoản. Hoạt động này nhận được sự hưởng ứng rất nhiệt tình của người dân với gần 500 người tham gia ngay trong ngày đầu phát động, thu gom gần 7 tấn rác thải tái chế.

Chương trình còn có chính sách hỗ trợ để thu hút sự tham gia của người dân, như: Xe vận chuyển tận nhà với số lượng rác lớn, thu mua với giá cao hơn 10 - 15% so với giá thị trường, lãi suất đối với những tài khoản tích lũy lâu dài… Khi tài khoản đạt đến 300 điểm tích lũy nhưng người dùng chưa rút tiền sẽ được cộng trả lãi suất 1%/năm.

Ngân hàng rác đã mở ra câu chuyện kinh tế tuần hoàn ở Quảng Ninh và những hướng đi, triển vọng mới khi có thể biến rác thành tài nguyên. Mục tiêu đến hết năm 2025, chương trình sẽ xây dựng 1.000 điểm thu gom chi nhánh của Vracbank, không chỉ trên địa bàn Quảng Ninh mà còn mở rộng sang các địa phương khác trên cả nước.

Hành động nhỏ - Giá trị lớn. Việc tham gia mô hình này đã giúp các hộ gia đình có thêm một số tiền sau khi đổi rác. Từ đó dần hình thành ý thức phân loại, thu gom rác, góp phần bảo vệ môi trường xanh - sạch - đẹp, lan tỏa xu hướng sống xanh trong cộng đồng.

Không chỉ có mô hình Vracbank - Đổi rác lấy tiền được triển khai thành công bởi doanh nghiệp, thời gian qua, Quảng Ninh cũng đã triển khai dự án “Xây dựng mô hình cộng đồng quản lý, phân loại, thu gom và xử lý rác thải nhựa vùng ven vịnh Hạ Long” rất thành công.

Sống xanh từ những hành động nhỏ

Tại các trường học, học sinh - sinh viên thường xuyên được giáo dục để nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và có những hành động thiết thực để chung tay xây dựng một cuộc sống xanh hơn.

Tại Trường Đại học Hạ Long, CLB Tái chế xanh của nhà trường vẫn được duy trì suốt 5 năm qua, thu hút nhiều sinh viên tham gia, là nơi khơi gợi những ý tưởng xanh sáng tạo vì môi trường. Từ những vỏ mì tôm, vỏ bim bim, các bạn có thể tạo ra những chiếc túi, giỏ đựng sặc sỡ sắc màu. Hay từ những tấm bìa carton có thể trở thành những sản phẩm trang trí sáng tạo, hữu ích…Với khẩu hiệu “Biến rác thành tài nguyên”, các bạn trẻ tổ chức các buổi workshop hướng dẫn làm đồ dùng tái chế, thực hiện các chiến dịch thu gom pin cũ, nhựa, giấy vụn và tổ chức ngày hội “Đổi rác lấy quà”.

Em Triệu Thị Duyên, thành viên CLB Tái chế xanh, chia sẻ: “Chúng em tin rằng, bảo vệ môi trường có thể bắt đầu từ những hành động nhỏ hàng ngày. Việc tái chế một chai nhựa, phân loại rác đúng cách, những hành động tưởng chừng bé nhỏ nhưng nhiều người cùng làm sẽ mang lại một bước tiến lớn, làm thay đổi cuộc sống xung quanh chúng ta và khiến trái đất trở nên xanh hơn”.

Không chỉ ở bậc đại học, phong trào “xanh hóa” đang lan tỏa mạnh mẽ trong các trường phổ thông tại Quảng Ninh. Nhiều trường đã lồng ghép giáo dục môi trường vào các tiết học hoạt động trải nghiệm, tổ chức hoạt động ngoại khóa như vẽ tranh cổ động, thi thiết kế sản phẩm từ vật liệu tái chế, ngày hội “Trường học không rác thải nhựa”... Tại trường Tiểu học Hạ Long (phường Hồng Gai), mỗi lớp có một “góc xanh” riêng với cây trồng trong chậu làm từ chai nhựa tái chế. Các em học sinh còn được giao nhiệm vụ chăm sóc cây, thu gom rác trong khuôn viên trường và tham gia các cuộc thi tìm hiểu về biến đổi khí hậu, bảo vệ đa dạng sinh học.

Thông qua những hoạt động gần gũi như vậy, học sinh dần hình thành thói quen và ý thức bảo vệ môi trường ngay từ nhỏ. Nhiều trường học khác trên địa bàn cũng triển khai các chiến dịch “Trường học không rác nhựa”, phong trào “Mỗi học sinh - một hành động xanh”, và tích cực tham gia các cuộc thi sáng tạo về môi trường do tỉnh tổ chức.

Còn tại Trường TH-THCS-THPT Đoàn Thị Điểm (phường Cao Xanh), nhà trường cũng lồng ghép trong chương trình học những nội dung liên quan đến giáo dục ý thức sống xanh, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu cho học sinh. Từ việc dạy thu gom, phân loại rác đến các chương trình đổi đồ chơi, làm đồ chơi từ vật liệu tái chế, trồng cây xanh, chăm sóc cây quanh mình, các bạn nhỏ đã rất tích cực hưởng ứng những chương trình do nhà trường phát động, trực tiếp góp phần hạn chế việc sử dụng rác thải nhựa.

Cô giáo Phạm Thị Cẩm Nhung, Phó Hiệu trưởng nhà trường, cho biết: Nhà trường luôn chú trọng không chỉ trong giáo dục kiến thức về bảo vệ môi trường mà còn tăng yếu tố thực hành trong các bài học. Các con không chỉ được học, được nghe về những giải pháp bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu mà thông qua các dự án sáng tạo, chúng tôi còn khuyến khích các con làm các sản phẩm “xanh”, thực hành mỗi ngày để biến những kiến thức “xanh” trở thành hành động “xanh”, thành lối sống, thói quen.

Những năm gần đây, tỉnh Quảng Ninh đã ban hành nhiều chính sách thiết thực, như: chương trình phân loại rác thải tại nguồn, kế hoạch giảm sử dụng nhựa dùng một lần, các mô hình chợ dân sinh xanh, và chiến dịch làm sạch bãi biển kết hợp với tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng. Năm 2023, Quảng Ninh vươn lên đứng đầu bảng Chỉ số Xanh (PGI) cấp tỉnh với 26 điểm và giữ tổng điểm 26,21 trong năm 2024. Điều này thể hiện sự quyết tâm của tỉnh trong định hướng tăng trưởng xanh, hướng tới phát triển bền vững.

“Quảng Ninh Xanh” không còn chỉ là khẩu hiệu mà là những bước đi thực tế, những dự án, mô hình, phong trào lan toả trong cộng đồng, doanh nghiệp, chính quyền. Những mô hình, câu chuyện và hành động chung tay của cộng đồng là những gam màu sáng trong bức tranh lớn về bảo vệ môi trường tại Quảng Ninh. Và khi từng hành động nhỏ được cộng hưởng, Quảng Ninh sẽ không chỉ là vùng đất của di sản, mà còn là biểu tượng của một tương lai xanh.