Sau hơn một tháng triển khai đồng bộ các nhiệm vụ giải phóng mặt bằng (GPMB), dự án tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh đã ghi nhận những kết quả bước đầu quan trọng. Sự vào cuộc quyết liệt của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, các sở, ngành cùng 7 địa phương có tuyến đi qua đang tạo khí thế mới trên công trường chuẩn bị đầu tư. Những diện tích mặt bằng sạch đầu tiên đã được bàn giao cho chủ đầu tư để triển khai thi công, khẳng định quyết tâm của Quảng Ninh trong việc đưa dự án hạ tầng chiến lược này về đích đúng tiến độ.
Tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh được xác định là dự án hạ tầng động lực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc kết nối vùng Thủ đô với cực tăng trưởng phía Đông Bắc của đất nước. Không chỉ mở rộng không gian phát triển kinh tế, logistics, du lịch và đô thị, dự án được kỳ vọng tạo động lực mới cho tăng trưởng của Quảng Ninh trong nhiều thập niên tới.
Ngay sau khi dự án được triển khai, Chủ tịch UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 1300/QĐ-UBND thành lập Tổ công tác GPMB do Chủ tịch UBND tỉnh làm Tổ trưởng; ban hành Kế hoạch số 69-KH/TCT để chỉ đạo thống nhất trên toàn tuyến.
Đáng chú ý, Quảng Ninh đã triển khai đồng thời nhiều giải pháp. Các sở, ngành thành viên Tổ công tác trực tiếp phụ trách từng địa bàn; thiết lập nhóm điều hành trực tuyến để kịp thời tháo gỡ khó khăn phát sinh. Cùng với đó, 7 phường có dự án đi qua (Mạo Khê, Hoàng Quế, Yên Tử, Uông Bí, Đông Mai, Hà An và Tuần Châu) thành lập Ban Chỉ đạo GPMB, phân công nhiệm vụ cụ thể đến từng cán bộ phụ trách.
Ông Nguyễn Minh Sơn, Giám đốc Sở NN&MT tỉnh, Thành viên thường trực Tổ công tác GPMB tuyến đường sắt, cho biết: Tỉnh xác định GPMB là khâu quyết định đến tiến độ toàn bộ dự án, mọi khó khăn phát sinh đều được xử lý theo phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian hoàn thành”. Mục tiêu cao nhất là tạo mặt bằng sạch sớm nhất để chủ đầu tư tổ chức thi công.
Theo báo cáo cập nhật đến ngày 2/6/2026, tổng diện tích thực hiện dự án trên địa bàn tỉnh là 273,13ha; trong đó diện tích cần thu hồi đất là 188,52ha. Khối lượng GPMB trực tiếp hiện nay là 154,37ha, liên quan đến 1.879 hộ gia đình, cá nhân và 18 tổ chức. Dự kiến có 341 hộ phải bố trí tái định cư.
Dù mới triển khai trong thời gian ngắn, các địa phương đã hoàn thành GPMB 9,32ha, đạt 6% diện tích phải thu hồi. Đặc biệt, diện tích mặt bằng sạch đã bàn giao cho chủ đầu tư gần 43ha, tương đương 22,8% tổng diện tích thu hồi của dự án. Con số này có ý nghĩa rất quan trọng bởi phần lớn diện tích được bàn giao nằm tại các khu vực đủ điều kiện để chủ đầu tư triển khai thi công sớm.
Trong đó, phường Tuần Châu và phường Mạo Khê là hai địa phương đầu tiên hoàn thành 100% công tác GPMB đối với phần diện tích được giao. Phường Tuần Châu đã bàn giao toàn bộ 8,84ha; phường Mạo Khê bàn giao 2,41ha cho chủ đầu tư.
Các địa phương khác cũng bám sát tiến độ. Các phường: Uông Bí đã bàn giao 10,63ha; Hoàng Quế 6,82ha; Đông Mai 8,5ha; Hà An 3,27ha; Yên Tử 2,52ha. Đáng chú ý, Quảng Ninh đã chủ động chuẩn bị nguồn lực tài chính cho dự án. Tỉnh đã phê duyệt dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư với tổng mức đầu tư 2.760 tỷ đồng; bố trí ngay 2.000 tỷ đồng từ nguồn tăng thu tiền sử dụng đất năm 2025 để triển khai công tác GPMB.
Ông Dương Văn Thăng, Phó Giám đốc Trung tâm cung ứng dịch vụ phường Hà An, cho biết: Đơn vị quyết tâm trong tháng 6/2026 sẽ hoàn thành công tác kiểm đếm; đồng thời tuyên truyền cho các tổ hợp tác thống nhất ủy quyền cho một cá nhân trong tổ đứng tên để làm các thủ tục hỗ trợ đền bù.
Song song với công tác GPMB, chủ đầu tư đang chủ động phối hợp với các địa phương rà soát những vị trí ưu tiên để triển khai thi công trước. Tại các khu vực đã được bàn giao mặt bằng sạch, nhà đầu tư đã huy động nhân lực, máy móc, thiết bị tổ chức khảo sát, thăm dò địa chất; ở một số vị trí có đủ điều kiện trên địa bàn phường Tuần Châu, đơn vị nhà thầu đã bố trí máy móc tổ chức thi công các hạng mục nền đường, cầu vượt và các công trình phụ trợ theo kế hoạch.
Việc chủ đầu tư sớm đưa máy móc vào hiện trường cũng là minh chứng cho hiệu quả của cách làm chủ động từ phía Quảng Ninh, tránh tình trạng mặt bằng bàn giao xong nhưng chậm tổ chức thi công.
Mặc dù kết quả bước đầu tích cực, khối lượng công việc còn lại vẫn rất lớn. Hiện toàn tuyến còn 145,05ha chưa hoàn thành GPMB, tương ứng 1.856 hộ dân và 18 tổ chức. Trong đó, phường Hoàng Quế có số hộ bị ảnh hưởng lớn nhất với 982 hộ; phường Đông Mai 367 hộ; phường Uông Bí 257 hộ; phường Yên Tử 243 hộ.
Bên cạnh đó, dự án còn liên quan đến công tác hoán đổi đất quốc phòng, đất an ninh; di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật; xây dựng hệ số điều chỉnh giá đất; xác định nguồn gốc đất và phương án tái định cư cho hàng trăm hộ dân. Đây đều là những nội dung phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các địa phương, sở ngành và chủ đầu tư.
Trước tiến độ đề ra, UBND tỉnh chỉ đạo trong tháng 6/2026, các địa phương phải hoàn thành công tác thông báo thu hồi đất, kiểm kê, kiểm đếm, xác minh nguồn gốc đất và lập phương án bồi thường; tháng 7/2026 hoàn thành phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Đi đôi với đó, các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân đồng thuận; phát huy vai trò người đứng đầu, xử lý kịp thời các vướng mắc phát sinh; tăng cường phối hợp giữa cơ quan chuyên môn với chủ đầu tư để hoàn thiện hồ sơ, phương án bồi thường và tái định cư.
