Cùng với việc siết chặt quản lý, xử lý vi phạm về lấn chiếm bãi triều và khai thác thủy sản trái phép, phường Móng Cái 3 đã chủ động triển khai các mô hình sinh kế gắn với bảo vệ rừng. Nhờ đó, nguồn lợi thủy sản từng bước được phục hồi, mở ra hướng đi bền vững cho người dân ven biển.
Công tác quản lý, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và hệ sinh thái ven biển luôn được cấp ủy, chính quyền phường Móng Cái 3 xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Phường đã đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành nghiêm Luật Lâm nghiệp và Luật Thủy sản; đồng thời phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng tăng cường tuần tra, kiểm soát. Trong đó, tập trung xử lý dứt điểm tình trạng lấn chiếm bãi triều, tự ý đào đắp đầm nuôi thủy sản trái phép, xả thải gây ô nhiễm; ngăn chặn triệt để các hành vi sử dụng xung điện, đồ xăm xắt khai thác mang tính hủy diệt.
Nhằm chuyển đổi phương thức quản lý từ "Nhà nước thuê trông coi" sang "Dân hưởng lợi - dân bảo vệ", giữa tháng 8/2026, Trung tâm Khuyến nông và Quản lý bảo vệ, phát triển rừng (Sở NN&MT) phối hợp với UBND phường Móng Cái 3 bàn giao mốc rừng và ký hợp đồng giao khoán bảo vệ rừng ngập mặn thời hạn 5 năm (từ 1/8/2026 đến 31/7/2031) cho nhóm hộ dân.
Đặc biệt, việc giao khoán bảo vệ rừng được gắn liền với mô hình nuôi cua biển sinh thái dưới tán rừng ngập mặn quy mô 16ha tại khu phố Hải Đông 2, với 12 hộ gia đình tham gia. Các hộ được hỗ trợ 100% con giống (80.000 con cua giống), tập huấn kỹ thuật và tuyên truyền pháp luật.
Đổi lại, bà con cam kết đối ứng vật tư, công lao động, giữ nguyên mốc giới, trực tiếp tuần tra bảo vệ 21,3ha rừng phòng hộ, kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hành vi xâm hại rừng, môi trường biển. Hội Nông dân phường cũng thành lập Tổ hội nông dân nghề nghiệp bảo vệ rừng ngập mặn và phát triển sinh kế dưới tán rừng để kết nối, hỗ trợ hội viên.
Mô hình nuôi cua sinh thái rất phù hợp với điều kiện tự nhiên tại Móng Cái 3 nhờ nền đáy bùn cát, độ mặn ổn định và nguồn thức ăn tự nhiên dồi dào. Tán rừng che phủ giúp ổn định nhiệt độ nước, tạo môi trường thuận lợi cho cua sinh trưởng, ít dịch bệnh. Quan trọng nhất, mô hình không làm thay đổi hiện trạng rừng, không chuyển mục đích sử dụng đất rừng.
Ông Nguyễn Chí Thành, Trưởng trạm Thực hành - chuyển giao kỹ thuật (Trung tâm Khuyến nông và Quản lý, bảo vệ, phát triển rừng), cho biết: "Mục tiêu cốt lõi của mô hình là giải bài toán hài hòa giữa bảo tồn và phát triển. Việc trao quyền gắn với lợi ích thiết thực sẽ biến người dân thành 'mắt thần' bảo vệ rừng ở cơ sở. Khi nguồn lợi từ cua biển đem lại thu nhập ổn định, chính bà con sẽ là người tích cực nhất trong việc giữ rừng, không để xảy ra tình trạng chặt phá hay lấn chiếm bãi triều trái phép".
Theo đánh giá của cán bộ kỹ thuật Trung tâm Khuyến nông và quản lý, bảo vệ, phát triển rừng (Sở NN&MT), sau gần 2 tháng thả nuôi, cua sinh trưởng, phát triển tốt.
Anh Lâm Bảo Việt, Tổ trưởng Tổ hội nông dân nghề nghiệp khu Hải Đông 2, phường Móng Cái 3, chia sẻ: "Trước đây người dân chủ yếu khai thác tự do, thu nhập bấp bênh mà rừng dễ bị xâm hại. Nay được bàn giao ranh giới rõ ràng, hỗ trợ con giống và hướng dẫn kỹ thuật nuôi sinh thái, chúng tôi rất yên tâm. Sau gần 2 tháng thả, cua lớn nhanh, khỏe mạnh. Nhóm hộ phân công nhau thường xuyên kiểm tra, tuần tra bảo vệ rừng. Vừa có thu nhập, vừa giữ được rừng cho quê hương, bà con ai cũng phấn khởi và cam kết thực hiện đúng hợp đồng nhận khoán".
Mô hình nuôi cua biển sinh thái dưới tán rừng ngập mặn tại phường Móng Cái 3 không chỉ mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế thủy sản mà bước đầu cho thấy hiệu quả của phương thức quản lý rừng dựa vào cộng đồng. Đây là tiền đề quan trọng để địa phương tiếp tục nhân rộng, góp phần bảo vệ vững chắc hệ sinh thái rừng ngập mặn và phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
