Bộ luật Lao động (sửa đổi) dự kiến sẽ được Quốc hội thông qua tháng 5-2012. Đến nay Dự thảo Bộ luật đã được sửa đổi lần 2. Một trong những vấn đề gây nhiều tranh cãi tại các hội thảo, hội nghị lấy ý kiến đóng góp vào Dự thảo thời gian qua là nên chăng điều chỉnh lại tuổi nghỉ hưu đối với lao động nữ từ 55 lên 60 tuổi, bằng với tuổi nghỉ hưu của lao động nam.
Hiện trên địa bàn tỉnh có khoảng gần 70.000 nữ CBCCVC-LĐ. Thời gian qua, cấp uỷ, chính quyền luôn quan tâm đến đội ngũ này. Việc thực hiện tiêu chuẩn hoá đội ngũ CBCC; công tác đào tạo, bồi dưỡng gắn với quy hoạch và sử dụng cán bộ, đã từng bước đáp ứng yêu cầu công việc. Nữ CBCCVC đã tích cực tham mưu cho tỉnh xây dựng các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; ban hành các văn bản chỉ đạo sát với thực tiễn, gắn với đời sống của nhân dân; vận dụng sáng tạo đường lối, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào xây dựng nhiệm vụ chính trị của địa phương, tạo ra những giải pháp đột phá, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh.
Theo quy định hiện hành, tuổi nghỉ hưu bắt buộc đối với lao động nữ là 55 tuổi, sớm hơn so lao động nam 5 tuổi. Chính sách này qua một thời gian dài áp dụng tốt, đến nay bắt đầu bộc lộ nhiều bất cập. Theo ý kiến của nhiều người, thì phụ nữ ở tuổi 55 trong ngành lao động không nặng nhọc vẫn còn rất sung sức. Nhiều lao động nữ sau khi nghỉ hưu vẫn tiếp tục làm việc để kiến thêm thu nhập. Điều này cho thấy, nhu cầu lao động để cải thiện thu nhập của lao động nữ vẫn cao. Quy định tuổi nghỉ hưu như hiện nay đã và đang làm lãng phí nguồn lực lao động đã qua đào tạo và có năng lực. Ngược lại, một số nữ công nhân trong lĩnh vực sản xuất lại cho rằng: Do đặc thù công việc nặng nhọc, nếu tăng tuổi nghỉ hưu so với quy định hiện hành đối với nữ giới thì quá sức lao động đối với họ.
Để có cơ sở sửa đổi Bộ luật Lao động, thời gian qua đã có nhiều hội nghị, hội thảo tập trung thảo luận, đóng góp ý kiến về việc quy định tuổi nghỉ hưu đối với lao động nữ. Theo đề xuất của Bộ LĐ-TB&XH vào Dự thảo Bộ luật Lao động (sửa đổi) về quy định tuổi nghỉ hưu, thì người lao động thuộc đối tượng áp dụng của Bộ luật Lao động nên giữ như quy định hiện hành là 60 tuổi đối với nam, 55 tuổi đối với nữ. Tuy nhiên, cần tính đến việc tăng tuổi nghỉ hưu đối với CBCCVC-LĐ.
Sở LĐ-TB&XH Quảng Ninh đóng góp ý kiến vào dự thảo Bộ luật Lao động (sửa đổi) gửi Uỷ ban Các vấn đề xã hội Quốc hội xem xét. Trong đó có nêu việc quy định tuổi nghỉ hưu của nữ ít hơn nam cùng lĩnh vực 5 tuổi là “ưu tiên” cho chị em có điều kiện chăm lo gia đình, bảo vệ sức khoẻ. Đây được coi là một trong nhiều biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới. Một số trường hợp lao động nữ muốn kéo dài độ tuổi lao động thì Chính phủ có quy định riêng. Chính phủ quy định riêng mức lương tối thiểu vùng đối với doanh nghiệp, hộ gia đình…; trong khi đội ngũ CBCCVC vẫn chỉ được hưởng theo mức lương tối thiểu chung mặc dù cũng sinh sống trong vùng đó. Như vậy, nếu nâng tuổi nghỉ hưu của CBCCVC thì liệu có cân bằng giữa quyền lợi và nghĩa vụ, có đảm bảo bình đẳng giới hay không. Có thể quy định nâng mức đóng BHXH của người lao động và người sử dụng lao động, nhưng không thể coi nâng tuổi nghỉ hưu đối với CBCCVC là một giải pháp giảm thiểu áp lực đối với quỹ BHXH.
Hiện trên địa bàn tỉnh cũng có nhiều ý kiến về vấn đề này. Cụ thể: Lao động nữ khối sản xuất kinh doanh nên nghỉ hưu sớm hơn so với tuổi hưu theo quy định; cần thiết quy định tuổi nghỉ hưu của lao động nữ có trình độ tiến sĩ, phó giáo sư, giáo sư lên 60 tuổi; nên giữ quy định hiện hành 60 tuổi đối với nam và 55 tuổi với nữ; với lao động có đào tạo, trình độ cao, tự nguyện làm việc và được người sử dụng lao động chấp thuận, thì được kéo dài tuổi nghỉ hưu; phụ nữ đến 55 tuổi có quyền nghỉ hưu chứ không bắt buộc phải nghỉ hưu; nếu giữ tuổi nghỉ hưu của lao động nữ như hiện nay thì cần thay đổi chế độ chính sách cho phù hợp để đảm bảo quyền lợi, tránh thiệt thòi cho lao động nữ; việc tăng tuổi nghỉ hưu có thể ảnh hưởng đến những yếu tố khác như giải quyết việc làm, quy hoạch cán bộ v.v..
Có thể nói, quy định tuổi nghỉ hưu hiện thời có những hạn chế nhất định. Chẳng hạn như, không có sự phân biệt rõ ràng giữa lao động làm việc tại khu vực sản xuất kinh doanh và khối hành chính sự nghiệp; và ngay khu vực sản xuất kinh doanh cũng không có phân biệt giữa các ngành, nghề. Như vậy, để thống nhất quy định tuổi nghỉ hưu đối với lao động nữ cần phải có những khảo sát kỹ càng. Cần chia nhóm đối tượng để quy định tuổi nghỉ hưu, nghĩa là đa dạng hoá tuổi nghỉ hưu để đảm bảo công bằng, tránh cào bằng. Tuy nhiên, những thay đổi về tuổi nghỉ hưu theo từng nhóm đối tượng cần phải tránh việc có thể dẫn đến suy nghĩ về phân biệt đối xử. Bên cạnh đó cũng cần quan tâm việc tăng tuổi nghỉ hưu có ảnh hưởng tới BHXH hoặc chính sách việc làm, lao động hay không.
Việc nghiên cứu tuổi nghỉ hưu đối với lao động nữ là việc làm cần thiết, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của người lao động; sự quan tâm của Nhà nước với lao động nữ. Đa số ý kiến cho rằng, có thể tăng dần tuổi nghỉ hưu cho người lao động, nhưng cần phải xây dựng lộ trình, có sự phân loại cụ thể từng nhóm đối tượng lao động.
Nguyễn Huế
| Đồng chí Trần Thị Hằng, Trưởng Ban Nữ công LĐLĐ tỉnh: “Tuổi nghỉ hưu của lao động nữ như hiện nay là phù hợp” Theo tôi, tuổi nghỉ hưu của lao động nữ như hiện nay là phù hợp. Hiện trên địa bàn tỉnh có gần 70.000 lao động nữ, trong đó có 30% làm việc ở ngành Than; 16% ở các ngành sản xuất vật liệu xây dựng, cơ khí, đóng tàu, cảng biển; 11% ở ngành may, da giày; 16% ở các ngành dịch vụ du lịch; 24% ở các ngành y tế, giáo dục, ngân hàng… và 3% làm việc ở ngành chế biến hải sản. Quảng Ninh là tỉnh công nghiệp, miền núi, hải đảo, nên lao động nữ ở hầu hết các ngành đều có nhu cầu nghỉ hưu trước tuổi 55. Theo báo cáo của BHXH tỉnh, trong số lao động nữ nghỉ hưu hàng năm thì có khoảng 70% nghỉ hưu trước tuổi. Bởi do lao động nữ chủ yếu là lao động phổ thông, làm việc trong môi trường, điều kiện nặng nhọc, độc hại như nói ở trên, phải rất cố gắng họ mới hoàn thành được nhiệm vụ, nên ngoài 50 tuổi, sức khoẻ của lao động nữ đã giảm nhiều. Vì thế, Chính phủ cần có quy định cụ thể về chính sách ưu tiên như: Giảm tuổi nghỉ hưu cho lao động nữ làm việc trong môi trường đặc biệt nặng nhọc, độc hại; có hướng dẫn cụ thể đối với doanh nghiệp về cơ chế đào tạo nghề dự phòng cho lao động nữ để việc sử dụng lao động nữ dễ dàng, phù hợp với đặc điểm về cơ thể, sinh lý và chức năng làm mẹ của phụ nữ. Đồng chí Trương Thị Toàn, Phó Chủ tịch Hội LHPN tỉnh: “Căn cứ vào quyền, môi trường, đặc thù công việc để quy định” Để có quan điểm khách quan trong vấn đề này, theo tôi nên tiếp cận theo hướng quyền và nguyên tắc bình đẳng giới, đồng thời sử dụng những kết quả nghiên cứu sinh học của nam giới và phụ nữ tại thời điểm sửa đổi Bộ luật. Quy định tuổi nghỉ hưu được luật hoá từ năm 1994 qua Bộ luật Lao động trên cơ sở kế thừa quan điểm ưu tiên đối với phụ nữ (nữ 55, nam 60 tuổi); đối với những ngành, nghề độc hại, thì nam, nữ đều giảm 5 tuổi. Quy định này đã đáp ứng, phù hợp trong một giai đoạn nhất định. Tuy nhiên, sau gần 20 năm thi hành, một số quy định của Luật đã thể hiện sự bất cập, nhất là quy định về tuổi nghỉ hưu của lao động nữ. Nhìn nhận từ góc độ quyền, thì phụ nữ đến 55 tuổi có quyền nghỉ hưu chứ không buộc phải nghỉ hưu. Hơn nữa, với những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội, các chương trình, chính sách về dân số, gia đình, an sinh xã hội và công tác bình đẳng giới..., các gia đình đều chú trọng nâng cao chất lượng cuộc sống, xây dựng gia đình ít con, công việc gia đình được các thành viên chia sẻ, nên phụ nữ ngày càng có điều kiện học tập, nâng cao trình độ, sức khoẻ, phát huy sự sáng tạo trong lao động sản xuất, hiện tuổi thọ bình quân của phụ nữ Việt Nam cao hơn nam giới 5 tuổi... Vì vậy, cần có những quy định riêng về tuổi nghỉ hưu cho từng nhóm đối tượng lao động nữ cho phù hợp. Chị Nguyễn Thị Hằng, công nhân Công ty CP Than Núi Béo: “Nên quy định riêng tuổi nghỉ hưu cho lao động gián tiếp, trực tiếp” Hiện chưa có quy định riêng về tuổi nghỉ hưu đối với người lao động làm việc trong các đơn vị sự nghiệp hành chính và lao động sản xuất kinh doanh, mà chỉ quy định tuổi nghỉ hưu chung trong Bộ luật Lao động và Luật BHXH. Trong khi, đặc thù công việc, điều kiện và môi trường làm việc ở các khu vực này rất khác nhau và có sự chênh lệch lớn. Theo tôi, tăng tuổi nghỉ hưu đối với lao động nữ khu vực hành chính sự nghiệp, những người có trình độ chuyên môn cao sẽ sử dụng được tối đa nguồn nhân lực có chất lượng ở độ tuổi có nhiều kinh nghiệm để phục vụ trong các cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp; đồng thời giảm đáng kể khoản chi quỹ hưu trí của BHXH và tăng nguồn thu cho quỹ này. Không nên tăng tuổi nghỉ hưu đối với lao động nữ làm việc trong khu vực sản xuất kinh doanh, bởi họ làm việc trong môi trường nặng nhọc, độc hại, mà chất lượng lao động phụ thuộc rất nhiều đến sức khoẻ. Việc xác định tuổi nghỉ hưu phù hợp với lao động nữ sẽ huy động tốt hơn mọi nguồn lực, tạo điều kiện cho họ cống hiến nhiều hơn, cũng như đảm bảo công bằng, bảo vệ chăm sóc phụ nữ tốt hơn. Ông Đinh Văn Hồng, phường Cao Thắng (TP Hạ Long): “Phụ nữ 55 tuổi có quyền được nghỉ hưu chứ không bắt buộc nghỉ hưu” Theo tôi được biết, hiện có khoảng 50% lao động nữ sau khi nghỉ hưu vẫn tiếp tục làm việc để có thêm thu nhập. Điều này cho thấy nhu cầu lao động của lao động nữ là rất cao. Tuy nhiên, những lao động nữ trực tiếp sản xuất, nhất là làm những công việc nặng nhọc, môi trường lao động độc hại, hầu hết muốn nghỉ hưu như tuổi quy định hiện nay, số còn lại muốn nghỉ hưu sớm hơn. Theo tôi, việc quy định tuổi nghỉ hưu đối với lao động nữ cần căn cứ vào điều kiện sức khoẻ, đặc thù công việc của mỗi nhóm đối tượng theo hướng tạo cơ hội cho những lao động nữ mong muốn được cống hiến nhiều hơn nữa, không nên cào bằng, đảm bảo nguyên tắc bình đẳng giới. Nên quy định lao động nữ đến 55 tuổi có quyền nghỉ hưu chứ không bắt buộc nghỉ hưu; tuổi nghỉ hưu của lao động nữ khu vực hành chính là 60 tuổi, khu vực sản xuất kinh doanh từ 50-55 tuổi khi có đủ 15 năm làm việc, công tác. Liên Hương (Thực hiện) |
