Một người là Bí thư kiêm Chủ tịch đầu tiên khi huyện đảo được thành lập (năm 1994), những tưởng chỉ “đi” theo diện cán bộ tăng cường vài ba năm nhưng rồi đã gắn bó với nơi đầu sóng ngọn gió cho tới lúc về hưu với thâm niên hơn 16 năm. Một người là Bí thư kiêm Chủ tịch đương nhiệm phơi phới sức trẻ mới ra công tác Cô Tô chưa lâu đã rất thẳng thắn chia sẻ rằng “không tránh khỏi sự bỡ ngỡ và thiếu kinh nghiệm...”. Thế nhưng, sự gặp nhau của 2 thế hệ cán bộ đã và đang gắn bó với huyện đảo tiền tiêu tuyến Đông Bắc của Tổ quốc là tâm nguyện được cống hiến hết mình, là tiếng gọi thiêng liêng với hai chữ “Cô Tô” mà như nhà báo, nhà thơ Trương Thiếu Huyền đã từng ví là “Trường Sa phía Bắc” của Tổ quốc. Và khi làm cuộc “phỏng vấn đôi” này, tôi hiểu vì sao Trương Thiếu Huyền lại nói vậy...
BẮT ĐẦU TỪ ĐÂU VÀ NHỮNG KỲ TÍCH...
- Thưa bác Nguyễn Thanh Sửu, bác có thể chia sẻ những suy nghĩ, cảm xúc của bản thân khi cách đây 22 năm được tỉnh giao trọng trách làm Bí thư kiêm Chủ tịch đầu tiên của huyện đảo Cô Tô?
+ Lúc nhận quyết định điều động ra Cô Tô, mặc dù đã được trao đổi từ trước nhưng bản thân tôi vẫn không tránh khỏi những băn khoăn. Thời điểm ấy, tôi là Tỉnh uỷ viên, Bí thư của huyện Cẩm Phả (bao gồm cả Vân Đồn và Cô Tô bây giờ), đồng chí Nguyễn Bình Giang, Bí thư Tỉnh uỷ, gọi lên hỏi về việc chọn cán bộ ra Cô Tô. Anh Bình Giang nói 1 câu khiến tôi rất suy nghĩ: Tất cả cán bộ ra Cô Tô phải từ huyện cũ san sẻ ra thì mới nhanh chóng ổn định, xây dựng huyện mới… Sau đó, anh Bình Giang hỏi tôi nên chọn ai. Quả thật khó, ai cũng biết, ra huyện mới, lại là huyện đảo, chắc chắn khó chồng khó... Nếu mình chọn người để giới thiệu với tỉnh thì chả phải là đùn việc khó cho người khác, mọi người sẽ nghĩ thế nào… Vậy thì tốt nhất là mình nhận thôi! (cười). Nghe xong, đồng chí Bí thư Tỉnh uỷ lặng im một lúc rồi bảo: Nếu đồng chí thấy cần thiết phải như vậy thì sau này tỉnh sẽ xem xét theo chính sách cán bộ (tức là đi từ 3-5 năm)… Thế là tôi cùng 16 anh em nữa ra đảo nhận nhiệm vụ và bắt tay luôn vào việc. Có thể nói, Cô Tô lúc ấy là “huyện hoang” chỉ vỏn vẹn 2.050 người dân. Nhưng động lực lớn lao luôn thôi thúc cán bộ, nhân dân lúc bấy giờ đó là Di sản vô giá ở Cô Tô - Khu lưu niệm Bác Hồ, vì vậy khó khăn đến đâu cũng phải khắc phục và thực hiện theo lời dạy của Bác.
- Và bác đã trụ ở Cô Tô một mạch suốt 16 năm? Hẳn là giờ đây, những kỷ niệm về những ngày đầu tiên ra đảo vẫn còn in đậm trong lòng bác?
+ Ồ, chắc chắn rồi! Tôi vẫn còn nhớ như in cái lúc anh em chúng tôi bước chân lên đảo. Huyện khi đó không có bến cảng như bây giờ, cán bộ phải buộc quần áo vào túi ni lông lội vào. Khi biết tin có cán bộ ra, bà con nhân dân rất háo hức. Toàn bộ đồ đạc, tài liệu, trang thiết bị làm việc được mọi người đưa vào Khu lưu niệm Bác Hồ (thời điểm đó nơi này đang thuộc quản lý của Sở Văn hoá). Đây là nơi làm việc đầu tiên của Huyện uỷ - UBND huyện.
Ở thời điểm đó, nếu trong đất liền khó 10 thì Cô Tô khó 100. Đơn giản như chuyện nước ngọt. Hàng tuần, chúng tôi phải tìm tàu gửi quần áo vào đất liền để vợ con ở nhà giặt rồi sau đó lại gửi ra. Lúc bấy giờ, nước ngọt khan hiếm lắm chỉ để dành cho ăn uống.
Bắt đầu từ đâu? - Đó là băn khoăn của đội ngũ cán bộ trong ngày đầu tiên ấy, bởi tất cả gần như là con số 0. Trường không, đường không, điện không, trạm xá sơ khai, phương tiện đi lại để về đất liền chỉ có duy nhất 1 tàu 33 mã lực được trang bị từ ngày Cô Tô còn là 1 xã thuộc Cẩm Phả huyện. Chúng tôi đã bàn và thống nhất rằng, phải xác định vị trí Cô Tô ở điểm nào và tinh thần của Đảng và Nhà nước khi quyết định thành lập huyện đảo Cô Tô. Khi xác định rõ việc đó, chúng tôi bắt tay vào củng cố Đảng, chính quyền, các tổ chức, đoàn thể và lãnh đạo các địa phương phát triển sản xuất và củng cố quốc phòng an ninh với nhận thức đây là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu. Chúng ta đều biết, Cô Tô có vị trí trọng yếu về quốc phòng an ninh như thế nào, hơn nữa, thời điểm đó đang có những vấn đề căng thẳng trên biển... Lúc đó, anh em chúng tôi vẫn nói vui rằng “gia tài” lớn nhất chính là hơn 2.000 dân ở cả Cô Tô lớn và Cô Tô con. Nhưng rồi cán bộ và nhân dân trên huyện đảo đã vượt qua tất cả. Tính từ khi thành lập huyện đến năm 1999, tức là chỉ sau 5 năm, Cô Tô đã cơ bản ổn định mọi mặt, và anh em chúng tôi rất phấn khởi với mốc khởi đầu này…
- Vậy cảm nhận của bác về một Cô Tô hôm nay…
+ Bây giờ, Cô Tô đã có sự phát triển gần như là không tưởng... Tôi rất vui, vui lắm... Hồi trong năm 2015, khi được mời ra dự Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ V, có đồng chí hỏi rằng, theo anh Cô Tô sẽ như thế nào trong tương lai? Tôi trả lời: Nếu cứ với tốc độ phát triển như thế này, với điều kiện và đội ngũ cán bộ hiện tại, Cô Tô sẽ còn tiến xa hơn nữa, xứng đáng với lời dạy của Bác Hồ.
Tôi cho rằng, đến bây giờ, Cô Tô đã thực hiện gần như trọn vẹn lời dạy của Bác. Đó là điều các thế hệ cán bộ cũng như toàn thể nhân dân huyện đảo rất phấn khởi. Mỗi lần ra thăm Cô Tô, tôi đều rất cảm động khi gặp lại bà con, nhất là những người già đã gắn bó xây dựng huyện đảo từ ngày đầu tiên, họ ôm hôn tôi mà nói rằng: Nếu không có việc thành lập huyện, chắc sẽ không có một Cô Tô như hôm nay, không có điện ra đảo… Đã có một thời gian dài, thế hệ chúng tôi quả thật không dám mơ đến điều ấy!. Nhưng rồi, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ IV đã đề ra mục tiêu “đưa điện lưới quốc gia ra đảo…” và chưa hết nhiệm kỳ thì điều này đã được hiện thực hoá.
Cùng với kỳ tích về điện, thì câu chuyện đi lại giữa Cô Tô với đất liền giờ cũng xem như một kỳ tích thứ hai, khi mà giờ đây chúng ta được chứng kiến mỗi ngày có nhiều chuyến tàu cao tốc xuôi ngược. Thứ ba, đó là những đập chứa nước ngọt. Cái thứ tư là bệnh viện và trường học đã đáp ứng rất tốt nhu cầu của nhân dân huyện đảo. Như câu chuyện về trường cấp 3 được xây dựng thành lập rất sớm mặc dù ở thời điểm đó chẳng có mấy học sinh. Chính từ sự chuẩn bị sớm ấy mà giờ đã có những cháu đi học cao đẳng, đại học rồi quay trở lại huyện đảo làm việc, cống hiến.
- Tuy đã nghỉ hưu nhiều năm, nhưng chắc chắn rằng, trong sâu thẳm lòng mình, bác vẫn hướng về Cô Tô…
+ Với 16 năm gắn bó, cho đến bây giờ mỗi lần có tin gì về Cô Tô tôi đều rất phấn khởi và vẫn luôn dõi theo từng chuyển động của huyện đảo, như hôm nghe tin qua Đài công bố quyết định của Thủ tướng Chính phủ ký quyết định công nhận Cô Tô là huyện nông thôn mới, tôi liền điện thoại ngay với đồng chí Bí thư, Chủ tịch UBND huyện… Tôi cũng nhận thấy, người dân Cô Tô bây giờ rất phấn khởi và yên tâm gắn bó xây dựng huyện đảo. Và tôi cũng được biết, đến giờ, có nhiều nơi, người dân xin ra Cô Tô… Nếu còn điều gì đó trăn trở với Cô Tô thì chỉ còn một mong muốn duy nhất, đó là phát triển du lịch tốt thì điều kiện kinh tế của người dân nói riêng và cả huyện nói chung sẽ còn tốt hơn nữa.
TỪ NÔNG THÔN MỚI TỚI HUYỆN ĐẢO XANH CỦA NÔNG THÔN TIÊN TIẾN
- Từ một “thủ lĩnh” Đoàn ra đảm nhiệm vị trí Bí thư kiêm Chủ tịch UBND huyện đảo Cô Tô, anh Hoàng Bá Nam có thể chia sẻ với bạn đọc những cảm xúc và suy nghĩ của bản thân?
+ Tôi thấy đây là vinh dự, tự hào nhưng trọng trách thật lớn lao khi được nhận nhiệm vụ tại huyện đảo tiền tiêu. Đây là một bước ngoặt, một sự trưởng thành của cá nhân tôi được tổ chức Đảng tin tưởng giao. Khi mới nhận nhiệm vụ, bản thân tôi không tránh khỏi bỡ ngỡ, thiếu kinh nghiệm… Hiện tại, Cô Tô vẫn còn những khó khăn, thử thách, vì vậy tôi ý thức rõ là cần phải xác định đầy đủ trách nhiệm của bản thân.
- Thưa anh Hoàng Bá Nam, để phát huy thành quả 22 năm của huyện đảo Cô Tô với khởi đầu từ “nhiều không” như bác Nguyễn Thanh Sửu đã chia sẻ mà nhất là từ nền tảng quan trọng của việc hoàn thành chương trình xây dựng nông thôn mới thì anh có thể giúp bạn đọc hình dung bước tiến của Cô Tô ở thì tương lai?
+ 22 năm xây dựng và phát triển và trong tiến trình 5 năm thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, Cô Tô đã đi lên từ một huyện đảo khó khăn, nay trở thành huyện đảo nông thôn mới đầu tiên của cả nước được công nhận tại Quyết định 2476/QĐ-TTg ngày 30-12-2015 của Thủ tướng Chính phủ. Đây là một cố gắng rất lớn của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân huyện đảo.
Hiện Cô Tô đang tập trung thực hiện mục tiêu “Huy động mọi nguồn lực, khai thác có hiệu quả về tiềm năng, lợi thế nhằm đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng phát triển du lịch, dịch vụ - nông nghiệp - tiểu thủ công nghiệp; tiến tới xây dựng Cô Tô thành đô thị sinh thái biển có kinh tế năng động, xây dựng xã hội hài hoà, phát triển bền vững, người dân ứng xử văn hoá, môi trường trong lành, an ninh chính trị ổn định, giữ vững chủ quyền quốc gia; là “huyện đảo xanh” vùng tiền tiêu Đông Bắc Tổ quốc”. Theo đó, huyện sẽ tập trung đầu tư phát triển hạ tầng về du lịch, dịch vụ; hạ tầng kỹ thuật, trong đó có hạ tầng nội bộ, phát triển về giao thông, tuyến đường xuyên đảo, cảng tàu du lịch, bến đỗ thuỷ phi cơ, khu dịch vụ hậu cần nghề cá; đi đôi với điều này là bảo vệ tốt cảnh quan, môi trường trong lành để phát triển du lịch và dịch vụ. Phát triển sản xuất tập trung, hướng tới tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn tiên tiến với các sản phẩm thế mạnh của địa phương. Giải quyết tốt mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng, an ninh. Và, bài toán cuối cùng là nguồn nhân lực. Suy cho cùng, vấn đề chính vẫn là con người, đội ngũ cán bộ chủ chốt phải có tầm nhìn, tư duy chiến lược, kỹ năng quản lý tốt, giải quyết vấn đề tốt.
Từ nền tảng của nông thôn mới, Cô Tô đặt mục tiêu phấn đấu trở thành huyện nông thôn tiên tiến. Tôi cho rằng, cái quan trọng nhất là phải làm sao để cuộc sống của người dân được nâng cao, người dân cảm thấy mãn nguyện với cuộc sống của họ; đồng thời, phát triển đời sống văn hoá, tinh thần…
- Cùng với sự kiện kỷ niệm 22 năm thành lập và đón nhận danh hiệu huyện đảo nông thôn mới đầu tiên trong cả nước thì dịp này, Cô Tô còn công bố quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Vậy, để thực hiện đúng quy hoạch, Cô Tô cần những nguồn lực gì và phát huy nội lực như thế nào, thưa anh?
+ Theo tôi, yếu tố đầu tiên phải là con người. Muốn thực hiện tốt được mọi nhiệm vụ thì con người có vai trò đặc biệt quan trọng; do vậy, huyện sẽ tập trung nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ có tầm nhìn chiến lược, có tư duy đổi mới, được đào tạo bài bản, đảm bảo tiêu chuẩn để đủ năng lực thực hiện các nhiệm vụ đặt ra. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng xác định phải có nguồn lao động chất lượng cao để phục vụ cho sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế sang du lịch, dịch vụ. Cùng với đó, phải đoàn kết đồng sức, đồng lòng để thực hiện các nhiệm vụ. Hai là, tiếp tục xây dựng hoàn thiện và thực hiện tốt các quy hoạch chiến lược về phát triển kinh tế, xã hội gắn với quốc phòng - an ninh và các quy hoạch ngành, lĩnh vực. Ba là, phải có nguồn lực tài chính để xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật có sự đầu tư đồng bộ tạo động lực trong phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh; còn về hạ tầng, về giao thông đã đáp ứng nhu cầu lưu thông hàng hoá và phục vụ cho phát triển du lịch của huyện đảo, song trong thời gian tới Cô Tô sẽ tiếp tục nâng cấp đội tàu cao tốc phục vụ tốt hơn nữa nhu cầu phát triển. Trong điều kiện huyện còn nhiều khó khăn, do vậy cần có các nhà đầu tư chiến lược và có sự đầu tư của Trung ương và tỉnh trên quan điểm “nguồn lực tại chỗ là cơ bản, nguồn lực bên ngoài sẽ quyết định”.
- Cô Tô được ví như “Trường Sa phía Bắc”, vậy với trọng trách này, vấn đề luôn đảm bảo về quốc phòng - an ninh gắn với phát triển kinh tế, xã hội được Cô Tô thực hiện như thế nào?
+ Nhiệm vụ hàng đầu mà Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Cô Tô luôn xác định phải thực hiện thật tốt là bảo đảm quốc phòng an ninh, giữ vững chủ quyền biển đảo của Tổ quốc. Điểm khác biệt của Cô Tô chính là yếu tố địa chính trị, vậy nên, huyện xác định phải biến những khó khăn thành thế mạnh. Hơn nữa, với vinh dự là được đón Bác Hồ đến thăm vào năm 1961 và là nơi duy nhất trong cả nước được Bác cho dựng tượng khi Người còn sống nên Đảng bộ, chính quyền và nhân dân huyện đảo luôn nhận thức sâu sắc vị trí chiến lược của Cô Tô.
Chúng tôi xác định phải giải quyết đồng bộ cả hai nhiệm vụ chiến lược mà Đảng đã xác định là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; phát triển kinh tế phải gắn với quốc phòng, an ninh; muốn bảo vệ được biển đảo, giữ vững được độc lập, chủ quyền thì phải xây dựng thế trận lòng dân thật tốt. Người dân có yêu biển đảo, có phát triển kinh tế thì mới yên tâm bám đảo, giữ đảo; do vậy, phải tạo mọi điều kiện cho nhân dân làm giàu trên mảnh đất này. Cùng với đó, xây dựng tiềm lực quốc phòng, an ninh thật vững chắc; làm tốt công tác quân sự, quốc phòng địa phương, xây dựng lực lượng vũ trang vững mạnh toàn diện, công tác phối hợp hiệp đồng, tác chiến giữa các lực lượng trên địa bàn luôn phải chặt chẽ, chủ động không để tình huống bất ngờ xảy ra. Đội ngũ cán bộ của huyện phải đoàn kết, có năng lực, có trình độ, yêu nghề, có tư duy đột phá, mạnh dạn đổi mới, tất cả vì lợi ích của nhân dân, gắn bó mật thiết với nhân dân và xây dựng hệ thống chính trị đồng bộ, tinh gọn, vững mạnh đủ năng lực để lãnh đạo thực hiện các nhiệm vụ chính trị.
- Xin được cám ơn bác Nguyễn Thanh Sửu và anh Hoàng Bá Nam về cuộc trò chuyện ý nghĩa này và chúng ta cùng nhau bày tỏ niềm tin về một sự phát triển mới với những dấu ấn mới của Cô Tô trong tương lai.
Ngọc Hân
