Trong quá trình phát triển của ngành công nghiệp than - khoáng sản, lực lượng tự vệ luôn giữ vai trò quan trọng trong bảo vệ an ninh, an toàn doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Với đặc thù là trung tâm khai thác than lớn của cả nước, yêu cầu đặt ra đối với lực lượng này ngày càng cao. Không chỉ tham gia bảo vệ sản xuất, lực lượng tự vệ còn góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội; đóng góp thiết thực vào xây dựng nền quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân trên Vùng mỏ.
Tại Công ty CP Than Hà Tu - Vinacomin, một trong những đơn vị khai thác lộ thiên có quy mô lớn của Tập đoàn, Tiểu đoàn tự vệ được tổ chức bài bản với gần 300 cán bộ, chiến sĩ, hoạt động trên địa bàn rộng hơn 10km², trải dài qua các phường Hà Tu, Cao Xanh. Đặc thù sản xuất 3 ca liên tục, địa bàn rộng, điều kiện khai trường phức tạp đặt ra không ít khó khăn cho công tác tổ chức huấn luyện, duy trì chế độ sẵn sàng chiến đấu. Tuy nhiên, với sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Đảng ủy, Ban Giám đốc Công ty và cơ quan quân sự cấp trên, lực lượng tự vệ nơi đây luôn duy trì nền nếp, kỷ luật, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Ông Nguyễn Quang Trung, Phó Chỉ huy trưởng Ban CHQS Công ty cho biết: “Chúng tôi xác định nhiệm vụ quốc phòng, quân sự là nhiệm vụ thường xuyên, gắn chặt với hoạt động sản xuất kinh doanh. Dù tổ chức sản xuất theo ca kíp nhưng đơn vị luôn chủ động xây dựng kế hoạch huấn luyện phù hợp, bảo đảm quân số, nội dung và chất lượng; đồng thời duy trì nghiêm chế độ trực sẵn sàng chiến đấu, tuần tra canh gác, phối hợp chặt chẽ với lực lượng công an và chính quyền địa phương để giữ vững an ninh trật tự trên địa bàn khai trường”.
Thực tế cho thấy, lực lượng tự vệ Công ty Than Hà Tu không chỉ hoàn thành tốt nhiệm vụ quốc phòng mà còn góp phần trực tiếp vào hiệu quả sản xuất kinh doanh. Năm 2025, đơn vị duy trì ổn định hoạt động, tham gia bảo vệ an toàn tài sản, tài nguyên, ranh giới mỏ; đồng thời tích cực hưởng ứng các phong trào thi đua như “Sản xuất giỏi, sẵn sàng chiến đấu cao”, “LLVT tỉnh chung sức xây dựng nông thôn mới”. Công tác huấn luyện đạt kết quả cao, trên 90% nội dung đạt khá, giỏi, bảo đảm an toàn tuyệt đối.
Hiện nay, toàn Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam duy trì lực lượng tự vệ với tổng quân số trên 5.700 cán bộ, chiến sĩ, được tổ chức thành 13 tiểu đoàn và nhiều đại đội trực thuộc Bộ CHQS tỉnh. Các đơn vị được kiện toàn đầy đủ về tổ chức biên chế, trang bị, bảo đảm hoạt động theo đúng quy định của Luật DQTV và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Công tác huấn luyện, giáo dục quốc phòng và an ninh được triển khai đồng bộ, nền nếp. Năm 2025, Tập đoàn đã phối hợp tổ chức bồi dưỡng kiến thức QP-AN cho hàng nghìn lượt cán bộ, công nhân viên; tập huấn cho 77 cán bộ phụ trách công tác quân sự, huấn luyện, diễn tập nhiều nội dung như súng máy phòng không 12,7mm, pháo phòng không 37mm, cối 82, DKZ… phục vụ nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu và diễn tập khu vực phòng thủ. Các đơn vị tự vệ duy trì nghiêm chế độ trực, xây dựng đầy đủ phương án bảo vệ cơ quan, doanh nghiệp, sẵn sàng xử lý các tình huống phát sinh.
Bên cạnh nhiệm vụ quốc phòng, lực lượng tự vệ ngành Than còn tích cực tham gia công tác phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, phòng chống khủng bố, bảo vệ tài nguyên, giữ gìn an ninh trật tự trên địa bàn. Các đơn vị chủ động xây dựng kế hoạch, kiện toàn lực lượng phòng thủ dân sự, sẵn sàng ứng phó với các tình huống thiên tai, thời tiết cực đoan; đồng thời, phối hợp chặt chẽ với cơ quan quân sự địa phương trong công tác tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ, hằng năm hoàn thành 100% chỉ tiêu được giao.
Việc kết hợp phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng - an ninh được triển khai hiệu quả. Tập đoàn đảm bảo cung ứng than cho nền kinh tế, đồng thời chú trọng xây dựng các công trình lưỡng dụng, sẵn sàng huy động phục vụ nhiệm vụ quốc phòng khi cần thiết. Các đơn vị tự vệ còn tích cực tham gia công tác an sinh xã hội, xây dựng nông thôn mới với tổng số tiền ủng hộ gần 13 tỷ đồng giai đoạn 2018-2026. Từ đầu năm đến nay, đã hỗ trợ trên 1,5 tỷ đồng xây dựng hạ tầng giao thông tại địa phương.
Có thể thấy, lực lượng tự vệ ngành Than Quảng Ninh tiếp tục khẳng định vai trò là lực lượng nòng cốt trong bảo vệ doanh nghiệp, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh ngày càng vững chắc.
