Sau hơn 6 năm triển khai Luật Dân quân tự vệ (DQTV) năm 2019, nhiều quy định của pháp luật đã được hiện thực hóa bằng những mô hình tổ chức hiệu quả. Lực lượng DQTV trên địa bàn tỉnh ngày càng chính quy, chất lượng và sẵn sàng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
Trên tuyến biên giới Hoành Mô, hình ảnh những chiến sĩ dân quân thường trực tham gia tuần tra đã trở nên quen thuộc với người dân địa phương. Mỗi ngày, cùng với nhiệm vụ trực sẵn sàng chiến đấu tại Ban CHQS xã, lực lượng dân quân còn phối hợp với Bộ đội Biên phòng nắm tình hình địa bàn, tuần tra đường biên, cột mốc, tham gia giữ gìn an ninh trật tự và sẵn sàng cơ động khi xảy ra thiên tai, sự cố.
Không có những nhiệm vụ cố định theo giờ hành chính, công việc của người dân quân ở Hoành Mô luôn thay đổi theo tình hình thực tế của địa bàn biên giới. Hôm nay là tuần tra đường biên, ngày mai có thể tham gia hỗ trợ nhân dân khắc phục hậu quả mưa bão hoặc phối hợp xử lý một tình huống phát sinh ở cơ sở. Chính yêu cầu "luôn sẵn sàng" đã tạo nên đặc trưng của lực lượng dân quân thường trực nơi đây.
Chị Phương Thị Tiến, chiến sĩ Tiểu đội dân quân thường trực xã Hoành Mô, chia sẻ: "Chúng tôi luôn xác định đã là dân quân thường trực thì phải sẵn sàng nhận nhiệm vụ bất cứ lúc nào. Dù là tuần tra biên giới, tham gia phòng chống thiên tai hay xử lý các tình huống phát sinh ở cơ sở, anh em đều chủ động có mặt với tinh thần trách nhiệm cao nhất”.
Theo Trung tá Bùi Xuân Hữu, Chỉ huy trưởng Ban CHQS xã Hoành Mô, lực lượng dân quân thường trực đã thực sự trở thành lực lượng nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự ở cơ sở, luôn phát huy tốt vai trò phối hợp giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ chủ quyền biên giới và sẵn sàng xử lý các tình huống phát sinh trên địa bàn.
"Để có được kết quả đó, cùng với sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương, việc triển khai hiệu quả Luật DQTV đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để chúng tôi kiện toàn tổ chức lực lượng, nâng cao chất lượng tuyển chọn, huấn luyện, quản lý và thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách. Nhờ vậy, lực lượng dân quân ngày càng trưởng thành, đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới” - Trung tá Hữu cho biết.
Từ thực tiễn ở Hoành Mô đến nhiều địa phương trong tỉnh cho thấy Luật DQTV đã tạo chuyển biến rõ nét trong xây dựng lực lượng, nâng cao chất lượng huấn luyện, khả năng sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ và hiệu quả hoạt động ngay từ cơ sở. Đến nay Quảng Ninh duy trì 57 tiểu đội và 8 trung đội dân quân thường trực, bảo đảm 100% xã, phường, đặc khu đều có lực lượng.
Bên cạnh kiện toàn về tổ chức, chất lượng lực lượng từng bước được nâng lên thông qua công tác đào tạo, tập huấn và huấn luyện. Trong giai đoạn 2019-2026, toàn tỉnh tổ chức 71 lớp tập huấn cho hơn 4.250 lượt cán bộ, huấn luyện 100% cơ sở DQTV, quân số tham gia đạt trên 98%. Kết quả kiểm tra 99,5% đạt yêu cầu, trong đó 75% khá, giỏi.
Hiệu quả của Luật còn được thể hiện rõ qua thực tiễn hoạt động. Từ năm 2019 đến nay, lực lượng DQTV toàn tỉnh đã phối hợp với Công an, Bộ đội Biên phòng và các lực lượng chức năng bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội; tuần tra tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc, bảo vệ 177 cột mốc; tham gia đấu tranh phòng chống buôn lậu, tội phạm, xây dựng nông thôn mới và thực hiện nhiều nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa phương.
Trong phòng thủ dân sự, lực lượng DQTV tiếp tục khẳng định vai trò là lực lượng xung kích tại chỗ. Đã có hơn 336.750 lượt người được tuyên truyền kỹ năng phòng chống thiên tai. Nhiều cuộc diễn tập được tổ chức đồng bộ ở cơ sở. Đặc biệt, trong đại dịch Covid-19, hàng nghìn lượt dân quân đã tham gia trực chốt, vận chuyển nhu yếu phẩm, bảo vệ khu cách ly, góp phần cùng cả hệ thống chính trị kiểm soát dịch bệnh.
Sau hơn 6 năm triển khai, Luật DQTV đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng để Quảng Ninh xây dựng lực lượng DQTV vững mạnh, rộng khắp, ngày càng đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa phương. Thực tiễn triển khai cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện các quy định của Luật để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Với những kết quả đã đạt được, Luật DQTV tiếp tục khẳng định vai trò là cơ sở quan trọng để xây dựng lực lượng DQTV thực sự là lực lượng nòng cốt trong bảo vệ địa bàn ngay từ cơ sở.
