10 năm gieo chữ trên biển

Cư dân làng chài trên Vịnh Hạ Long từ bao đời nay vẫn làm nghề đánh bắt hải sản theo mùa vụ. Họ sống trong những ngôi nhà được kết bằng phao xốp nổi trên mặt nước.

Khi các địa danh như Ba Hang, Cửa Vạn, Vông Viêng - Cặp Dè, Cống Tàu, Cống Đầm trên Vịnh Hạ Long có ngư dân sinh sống được “công nhận” là địa danh hành chính thuộc phường Hùng Thắng (TP Hạ Long) thì cuộc sống người dân vẫn còn rất nghèo. Cũng vì thế chuyện thất học nơi đây không có gì lạ… Để bà con nơi này được đổi đời bền vững, trước hết phải mang “ánh sáng văn hóa” đến, nghĩa là dạy cho bà con biết đọc, biết viết. Thế là lớp học xóa mù đầu tiên trên biển đã được mở do Thành Đoàn Hạ Long tổ chức. Đây là hoạt động trọng tâm của chương trình “Mùa hè tình nguyện xanh” năm ấy (1997). Mặc dù khá vất vả để tìm kiếm địa điểm, rồi vận động bà con tham gia, nhưng kết thúc chương trình, đã có 30 học viên ở khu làng chài biết đọc, biết viết. Lớp xóa mù đầu tiên còn được xem như là nền móng để sự học nơi đây phát triển.

Học sinh điểm trường Vông Viêng phấn khởi với phần thưởng năm học 2009-2010.

Trên cơ sở này, Phòng GD-ĐT thành phố đã phối hợp với UBND phường Hùng Thắng đề xuất với UBND thành phố xây dựng, thực hiện Đề án mở lớp học trên biển cho cư dân làng chài. Trường PTCS Hùng Thắng được giao trực tiếp thực hiện Đề án. Phòng học nổi đầu tiên được đặt ở Cửa Vạn do Tổ chức phi Chính phủ Anh tài trợ. Để giải quyết vấn đề giáo viên đứng lớp, Phòng GD-ĐT thành phố đã đưa ra nhiều chính sách ưu đãi. Đồng chí Vũ Văn Hạnh, Trưởng Phòng GD-ĐT TP Hạ Long nhớ lại: “Lúc bấy giờ cứ giáo viên nào tình nguyện ra dạy lớp học trên biển khi hết thời hạn 3 năm, ngành sẽ tuyển dụng vào viên chức. Giáo viên đó còn được quyền lựa chọn giảng dạy ở bất cứ trường nào trên địa bàn thành phố. Ưu ái như vậy, nhưng so với những khó khăn, vất vả, thiếu thốn của giáo viên khi công tác ngoài đó thì chẳng thấm tháp gì”. Bởi vạn chài cách đây 10 năm không điện, không nước ngọt, không chợ búa... Bên cạnh lớp học tài trợ là căn phòng ở bé tẹo chỉ đủ kê giường ngủ cho 5 giáo viên. Dẫu khó khăn, thiếu thốn trăm bề, nhưng những giáo viên ra đây công tác đều rất nhiệt tình, yêu nghề. Vừa vận động trẻ ra lớp, dạy trẻ học chữ, học lễ, nghĩa, các cô giáo còn kiêm luôn cả nhiệm vụ của tuyên truyền viên cho bà con sống quanh vùng. Nhờ thế, lớp học ở làng chài ngày một đông đúc. Năm đầu tiên chỉ có một bè lớp học ở Cửa Vạn, thì sang năm thứ hai đã mở được thêm lớp ở những khu làng chài khác như Vông Viêng, Ba Hang, Cống Đầm. Đáng nói là những lớp học mở  sau này đều do bà con ngư dân tự nguyện hiến bè nhà mình làm phòng học cho trẻ… Thấm thoát, mô hình lớp học trên biển đã tròn 10 năm.

Đầu tháng 6 vừa qua, TP Hạ Long đã tổ chức tổng kết 10 năm dạy học trên biển ngay tại làng chài Vông Viêng của cư dân làng chài. Nhiều giáo viên từng công tác, gắn bó với lớp học nổi đã thực sự vui sướng, xúc động khi gặp lại học sinh cũ, bà con làng chài. Cô giáo Hoàng Phương, lứa giáo viên đầu tiên ra dạy học ở Cửa Vạn, sau gần 7 năm, mới có dịp quay trở lại làng chài, tâm sự: “Những thiếu thốn về điện, nước… là những cái có thể nhìn thấy được. Còn những khó khăn khác có lẽ chỉ những người trong cuộc mới thấu hiểu. Đó là độ tuổi học sinh ở đây không đồng đều. Các em vào lớp 1 đều không qua lớp mẫu giáo, nên rất bỡ ngỡ, từ cách cầm bút, cầm sách, viên phấn… Thời gian đầu mới nhận công tác, tôi đã tưởng mình không thể vượt qua khó khăn. Nhưng sau mỗi giờ lên lớp, thấy được sự tiến bộ từng ngày của các em, hiểu được sự khát khao cái chữ của người dân, được sống trong sự tin yêu, đùm bọc của đồng nghiệp, học sinh và bà con, tôi đã hoàn thành tốt nhiệm vụ và thấy những việc mình làm thật sự có ý nghĩa. Bây giờ làng chài đã thay đổi rất nhiều”. Trong 10 năm triển khai Đề án dạy chữ trên biển, Trường PTCS Hùng Thắng đã điều động 116 lượt với 67 giáo viên ra làng chài công tác. Rất nhiều giáo viên đã trưởng thành và đạt nhiều thành tích. Như cô giáo Hoàng Phương được nhận giải thưởng “Vì trẻ thơ” năm 2002; nhiều năm là giáo viên giỏi, chiến sỹ thi đua cấp cơ sở; giải nhất Hội thi viết chữ đẹp cấp tỉnh; “thủ lĩnh” thanh niên cơ sở tiêu biểu tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2002-2006. Các cô giáo Tố Nga, Nguyễn Thu Hiền, Vũ Tuyết Trinh kiên trì luyện cho học sinh trên biển dự thi và đoạt giải Hội thi viết chữ và trình bày bài đẹp cấp thành phố, cấp tỉnh hàng năm.

Tiết mục văn nghệ của học sinh làng chài Cửa vạn tại lễ tổng kết 10 năm dạy học trên biển.

Theo báo cáo thống kê của Trường PTCS Hùng Thắng, hiện khu làng chài đang có 18 lớp tiểu học với 154 học sinh. Trong 10 năm đã có 190 em hoàn thành chương trình tiểu học; tỷ lệ học sinh khá, giỏi hàng năm trên 50%. Hội thi viết chữ và trình bày bài đẹp cấp tỉnh có 2 em đoạt giải; cấp thành phố có 8 em đoạt giải. Tại giải bơi lội thành phố năm 2007, có 1 em đoạt huy chương vàng, 1 em đoạt huy chương bạc, 2 em đoạt huy chương đồng. Sau rất nhiều nỗ lực, giờ đây ở khu làng chài đã có lớp bổ túc THCS. Đến hết tháng 6-2010 đã có 43 học viên bổ túc hoàn thành chương trình lớp 7.

Nhờ có sự học mà cuộc sống của bà con được nâng lên, từ đó quan tâm hơn đến việc học tập của con em. “Khác với trước, để có được giáo viên tình nguyện ra biển, ngành GD-ĐT phải vận động, nhưng mấy năm gần đây, rất nhiều giáo viên trẻ đã xung phong ra dạy chữ trên biển” - Đồng chí Vũ Văn Hạnh, Trưởng Phòng GD-ĐT TP Hạ Long cho biết thêm. 

Dẫu rằng đã có nhiều thay đổi, nhưng làng chài vẫn còn không ít khó khăn, vất vả. Cô giáo Nguyễn Thị Thuý Anh, Hiệu trưởng Trường PTCS Hùng Thắng chia sẻ: “Vạn chài cần sớm có nhà bè lưới thép xi măng mỏng để đảm bảo an toàn; các thầy, cô giáo cần được hỗ trợ về nước ngọt, nguồn điện chiếu sáng; nâng cao mức hỗ trợ cho học sinh từ biển vào bờ học THCS hệ phổ thông; bố trí giáo viên chuyên trách dạy bổ túc THCS; mở thêm bổ túc bậc THPT; tổ chức dạy tiếng Anh cho người dân để mở rộng giao lưu, phát triển kinh tế du lịch…