Từ sau năm 2010, đặc biệt giai đoạn 2020–2025, Quảng Ninh đã ban hành hàng loạt quyết sách đột phá về giáo dục đào tạo, từ giáo dục mầm non đến phổ thông, cao đẳng, đại học, nhằm tạo bệ phóng vững chắc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Qua đó, tạo sự công bằng trong giáo dục, giúp mọi học sinh, sinh viên ở các vùng miền được thụ hưởng môi trường giáo dục tốt nhất.
Đột phá trong cơ chế thưởng – động lực phát triển giáo dục mũi nhọn
Nghị quyết số 63/2021/NQ-HĐND “Quy định chế độ thưởng, hỗ trợ trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi và một số chính sách ưu đãi đối với Trường THPT Chuyên Hạ Long từ năm học 2021-2022 đến năm học 2025-2026” là một trong những quyết sách ưu việt, đáng chú ý của Quảng Ninh. Chính sách này ngay sau khi ra đời đã nhận được sự đồng thuận, ủng hộ rất cao trong nhân dân, tạo được động lực to lớn đối với học sinh, thúc đẩy giáo dục mũi nhọn phát triển.
Với chính sách này, chế độ thưởng, hỗ trợ trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi cao hơn rất nhiều so với trước đây và vượt trội so với mức trung bình của cả nước. Trong đó, mức thưởng cho học sinh giỏi cấp tỉnh tăng 1,7 lần so với giai đoạn 2016-2020; mức thưởng học sinh giỏi quốc gia tăng 3,5 đến gần 7 lần, khu vực quốc tế tăng 2,8 đến 3,3 lần; quốc tế tăng từ 3 đến 4,5 lần so với mức thưởng năm 2016 (cao nhất cả nước); mức thưởng cao nhất 700 triệu đồng cho học sinh đạt giải nhất cấp quốc tế; mức thưởng cao nhất 500 triệu đồng cho học sinh giỏi cấp khu vực quốc tế. Đồng thời, bổ sung thêm chính sách cho học sinh đạt giải là người dân tộc thiểu số được thưởng bằng 1,5 lần so với mức thưởng quy định.
Nghị quyết này còn ưu việt hơn những chính sách cũ ở chỗ: Giáo viên dạy học sinh đạt giải được thưởng bằng 50% tiền thưởng cho học sinh đạt giải. Tỉnh cũng dành nguồn kinh phí hỗ trợ công tác tập huấn đội tuyển học sinh giỏi như: Tiền công cho chuyên gia được mời tham gia tập huấn là 1 triệu đồng/giờ dạy, tiền công cho giáo viên thuộc các cơ sở giáo dục của tỉnh được cử tham gia tập huấn là 500.000 đồng/giờ dạy…
Nghị quyết số 63/2021/NQ-HĐND với tính ưu việt, nhân văn, ý nghĩa chính là động lực thôi thúc, động viên, khích lệ học sinh, giáo viên trong tỉnh nói chung và Trường THPT Chuyên Hạ Long nói riêng không ngừng phấn đấu giành thành tích cao trong các kỳ thi quốc gia, quốc tế và khu vực. Từ năm học 2021-2022 đến năm học 2024-2025, Trường THPT Chuyên Hạ Long đã có 840 học sinh đạt giải học sinh giỏi cấp tỉnh, 210 học sinh đạt giải cấp quốc gia và 9 học sinh giành thành tích ở các kỳ thi quốc tế, khu vực. Thực hiện Nghị quyết 63 của HĐND tỉnh, tổng kinh phí dành cho công tác đào tạo, bồi dưỡng học sinh giỏi của nhà trường lên tới hơn 17,5 tỷ đồng.
Nhờ tinh thần ham học và sự kiên trì, Bùi Quỳnh Hương, học sinh Trường THPT Chuyên Hạ Long, khóa 2022-2025 (K33), xuất sắc đoạt giải Khuyến khích năm lớp 11, giải Nhì năm lớp 12 cùng bộ môn Lịch Sử. Với thành tích này, Quỳnh Hương đã được tỉnh trao thưởng tổng cộng 60 triệu đồng (20 triệu đồng giải Khuyến khích và 40 triệu đồng giải Nhì). Sau khi tốt nghiệp, Hương được tuyển thẳng vào Đại học Sư phạm 1 Hà Nội, khoa Lịch sử, lớp chất lượng cao. Bùi Quỳnh Hương chia sẻ: Chế độ thưởng của tỉnh là động lực rất lớn, thôi thúc em cố gắng ôn luyện học sinh giỏi. Chúng em rất cảm ơn sự quan tâm, tạo điều kiện của tỉnh. Nhờ đó, em mới có được thành quả như ngày hôm nay. Em sẽ tiếp tục cố gắng, học thật tốt để sau này về Quảng Ninh công tác, cống hiến cho sự phát triển của tỉnh.
Những nghị quyết nhân văn kiến tạo công bằng trong giáo dục
Để tạo sự công bằng trong giáo dục, giúp mọi học sinh được thụ hưởng môi trường giáo dục tốt nhất, trong 2-3 nhiệm kỳ trở lại đây, bên cạnh chú trọng công tác giáo dục mũi nhọn, tỉnh còn ban hành rất nhiều cơ chế, chính sách đặc biệt, ưu tiên, hỗ trợ cho học sinh vùng miền núi, vùng DTTS, diện có hoàn cảnh khó khăn. Nổi bật phải kể đến như: Nghị quyết số 39/2011/NQ-HĐND của HĐND tỉnh về hỗ trợ tiền ăn cho học sinh bán trú tại các cơ sở giáo dục THCS trên địa bàn tỉnh, không thuộc đối tượng quy định tại Quyết định số 85/2010/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ; Nghị quyết số 183/2014/NQ-HĐND của HĐND tỉnh về hỗ trợ tiền ăn cho học sinh tiểu học bán trú, tiền nhân công chăm sóc bán trú tại các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục tiểu học ở các xã trong Danh mục các đơn vị hành chính thuộc vùng khó khăn trên địa bàn tỉnh; Nghị quyết số 21/2016/NQ-HĐND của HĐND tỉnh về việc bổ sung nội dung một số nghị quyết của HĐND tỉnh quy định một số chính sách thuộc lĩnh vực giáo dục và đào tạo, áp dụng cho một số đối tượng và địa bàn đặc thù của tỉnh; Nghị quyết số 204/2019/NQ-HĐND của HĐND tỉnh quy định một số chính sách hỗ trợ trong các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên trên địa bàn tỉnh… Nghị quyết 22/2023/NQ-HĐND ngày 31/10/2023 về việc tiếp tục thực hiện chính sách đặc thù của tỉnh quy định tại Nghị quyết số 204 và số 248 của HĐND tỉnh cho đối tượng ở các xã ra khỏi vùng khó khăn và các xã, thôn ra khỏi vùng đặc biệt khó khăn. Theo đó, Quảng Ninh tiếp tục hỗ trợ trên 31,3 tỷ đồng/năm để quan tâm, chăm lo học sinh vùng đồng bào DTTS.
Xã hội hóa trong lĩnh vực GD&ĐT là yêu cầu tất yếu nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu của xã hội. Nắm bắt xu thế đó, những năm qua, HĐND tỉnh còn ban hành nhiều chính sách nhằm tạo điều kiện thuận lợi và có cơ chế khuyến khích phát triển giáo dục ngoài công lập. Nổi bật là Nghị quyết số 99/2013/NQ-HĐND về việc hỗ trợ học phí cho học sinh là con của người có công với đất nước, đối tượng chính sách đang học phổ thông ngoài công lập trên địa bàn tỉnh; Nghị quyết số 06/2022/NQ-HĐND quy định một số chính sách hỗ trợ phát triển giáo dục mầm non dân lập, tư thục trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.
Để tăng tính dân chủ, công khai, minh bạch, tạo niềm tin của nhân dân với ngành ngành Giáo dục, trước thềm năm học 2025-2026, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 68/2025/NQ-HĐND quy định danh mục các khoản thu và mức thu, cơ chế quản lý thu chi đối với các dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục trong các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thuờng xuyên công lập trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Nghị quyết này thay thế Nghị quyết số 34/2021/NQ-HĐND của HĐND tỉnh quy định một số khoản thu dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục trong các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập trên địa bàn tỉnh.
Theo chính sách này, một loạt dịch vụ trong các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên công lập sẽ áp dụng mức thu tối đa mới. Hợp đồng thuê người nấu ăn áp dụng mức tối đa 140.000 đồng/học sinh/tháng. Quản lý học sinh trong giờ bán trú mỗi học sinh đóng tối đa 140.000 đồng/tháng; phục vụ ăn bán trú tối đa 30.000 đồng/học sinh/ngày; phục vụ hoạt động bán trú cho cá nhân học sinh tối đa 50.000 đồng/học sinh/năm… Các cơ sở giáo dục công lập phải xây dựng kế hoạch thu, chi cụ thể; thực hiện thu đúng, thu đủ chi, sử dụng đúng mục đích, tiết kiệm, hiệu quả; đồng thời, có sự thỏa thuận thống nhất bằng văn bản với phụ huynh học sinh hoặc người giám hộ học sinh về mức thu cụ thể đối với các khoản thu dịch vụ hỗ trợ hoạt động giáo dục bảo đảm điều kiện thực tế của từng cơ sở giáo dục, trên tinh thần tự nguyện, dân chủ, có sự thống nhất của Hội đồng trường, tập thể lãnh đạo và giáo viên nhà trường, vì quyền lợi của học sinh.
Trong quá trình thực hiện các khoản thu, chi phải đảm bảo tính công khai, dân chủ, minh bạch; thực hiện niêm yết công khai hằng tháng các khoản thu, chi theo quy định để cha mẹ hoặc người giám hộ học sinh, các đoàn thể, tổ chức xã hội và nhân dân theo dõi, giám sát.
Để tạo chuyển biến trong giáo dục đại học, từ đó làm tiền đề thúc đẩy nguồn nhân lực chất lượng cao, giai đoạn 2015-2020, HĐND tỉnh đã ban hành 8 nghị quyết cho Trường Đại học Hạ Long, tập trung vào các chính sách thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao về làm việc tại trường; chế độ chi cho giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ thỉnh giảng tại trường; thu hút sinh viên vào học ở các ngành đào tạo trình độ đại học của trường; giữ sinh viên tiếng Nhật học giỏi ở lại trường làm giảng viên. Tiêu biểu là Nghị quyết 35/2021/NQ-HĐND quy định chính sách thu hút, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao tại các trường như Đại học Hạ Long, Cao đẳng Việt - Hàn Quảng Ninh và Cao đẳng Y tế Quảng Ninh, giai đoạn 2021-2025. Với chính sách này, sinh viên nhiều ngành của Trường đã được hỗ trợ học phí, tiền ăn, tiền mua đồ dùng học tập, miễn phí ở KTX, được thưởng nếu xếp loại học tập toàn khóa đạt loại giỏi, xuất sắc... Chính sách đã tạo động lực, điều kiện cho học sinh kinh tế gia đình thu nhập không cao, yên tâm theo học tại Trường và ở lại Quảng Ninh làm việc.
Những quyết sách mang tính nhân văn, tầm nhìn dài hạn của tỉnh Quảng Ninh đã và đang tạo nên bước chuyển mình mạnh mẽ cho ngành giáo dục – đào tạo, góp phần thu hẹp khoảng cách vùng miền và bảo đảm cơ hội học tập bình đẳng cho mọi học sinh, sinh viên. Với nền tảng ấy, thế hệ trẻ Quảng Ninh hôm nay không chỉ được học tập trong môi trường tốt nhất mà còn được khơi dậy tiềm năng, nuôi dưỡng ước mơ và sẵn sàng trở thành nguồn nhân lực chất lượng cao, đóng góp vào sự phát triển bền vững của tỉnh và đất nước trong tương lai.
