Không chỉ có Công ty CP Tập đoàn INDEVCO, mà một số doanh nghiệp khác cũng lo lắng, sau khi 2 đoàn kiểm tra liên ngành của tỉnh và TX Cẩm Phả kiểm tra xử lý vi phạm trong hoạt động khai thác, vận chuyển, chế biến, tiêu thụ than đã khui ra nhiều sai phạm.
>> Bài 1: Nhiều người “kêu trời”
Trước đây, vì không làm tốt khâu quản lý nhà nước trên địa bàn trong hoạt động khai thác, chế biến, vận chuyển, kinh doanh than, nên số lượng than xuất lậu qua biên giới chiếm khối lượng lớn. Trong ảnh: Tàu than xuất lậu bị cơ quan chức năng bắt giữ trên tuyến biển ngày 8-4-2008.
* Các quy định được thực hiện nghiêm
Không chỉ có Công ty CP Tập đoàn INDEVCO, mà một số doanh nghiệp khác cũng lo lắng, sau khi 2 đoàn kiểm tra liên ngành của tỉnh và TX Cẩm Phả kiểm tra xử lý vi phạm trong hoạt động khai thác, vận chuyển, chế biến, tiêu thụ than đã khui ra nhiều sai phạm. Các DN đều bị xử lý vì đã sử dụng bến bãi trái mục đích, không có giấy phép chế biến khoáng sản, không có báo cáo đánh giá tác động môi trường, mở rộng cảng trái phép, hoặc không nộp tiền thuê đất cho địa phương. Như Công ty TNHH Vận tải Bình Minh bị xử lý hành chính về việc không có giấy phép chế biến khoáng sản mà vẫn chế biến khoáng sản, bị đình chỉ các hoạt động cho thuê bến bãi để chế biến than. Công ty TNHH Bình Nguyên sử dụng đất sai mục đích và sử dụng quá diện tích được cấp, bị đình chỉ hoạt động các đơn vị thuê bến bãi của Công ty để chế biến, kinh doanh than. Công ty Hoá chất mỏ (hoạt động tại cảng Hoá Chất, phường Mông Dương) sử dụng đất sai mục đích (cho đơn vị khác thuê cảng để xuất than), bị đình chỉ hoạt động chế biến, kinh doanh than tại cảng...
Việc nhiều DN bị đình chỉ hoạt động, thậm chí xử lý, phải được thực hiện từ lâu, chứ không phải đến bây giờ. DN vi phạm - cơ quan chức năng xử lý là đương nhiên, DN làm sai - gây hậu quả - thì phải gánh chịu, chứ không thể ‘’bắt vạ’’ tỉnh theo hướng ‘’tỉnh phải giải quyết hậu quả cho chúng tôi’’. Việc đầu tư làm ăn của DN được, thua là doở sự tính toán, cân nhắc của DN vào lĩnh vực lựa chọn. Bởi vậy, khi giải quyết những vấn đề phát sinh sau khi tỉnh và TKV cùng thắt chặt quản lý, cơ quan chức năng cần tách bạch: đâu là hậu quả mà DN phải chịu trách nhiệm, đâu là những người làm ăn chính đáng cần được hỗ trợ, giúp đỡ để có cách giải quyết thoả đáng...
* Thuê phương tiện và thu mua than: Hướng đi đúng
Để tích cực giải quyết hậu quả do buông lỏng quản lý nhà nước trong các hoạt động khai thác, chế biến, kinh doanh, vận chuyển than; để khỏi lãng phí tài sản và giải quyết việc làm cho một bộ phận người lao động chính đáng; vừa qua giữa tỉnh và TKV đã thống nhất: TKV sẽ thuê lại thiết bị, phương tiện cho DN, đồng thời thu mua số than mà nhân dân mót nhặt chính đáng từ bãi thải, khe suối. Có thể nói, đây là hướng giải quyết hết sức hợp tình, hợp lý và tối ưu nhất mà TKV và tỉnh sẽ làm cho DN, người lao động. Sau khi giải pháp này được công bố, nỗi lo phá sản dịu bớt, nhiều DN tìm thấy hy vọng. Thực ra, không phải vấn đề TKV có cơ chế thuê phương tiện, thiết bị, xe, máy của các DN ngoài ngành để phục vụ khai thác kinh doanh than bây giờ mới đặt ra. Hiện có 21 DN thuộc TKV thuê 1.551 ô tô, 186 máy xúc của 31 DN ngoài ngành, 16 DN trong ngành (chưa kể số máy móc mà Công ty Đầu tư Thương mại TKV thuê của 14 DN). Việc cho thuê dựa trên các nguyên tắc đấu thầu, thuê mua tài chính (chỉ thuê thiết bị, không thuê người điều khiển) và chỉ được thuê để vận chuyển, phục vụ khoan nổ mìn, bóc xúc đất đá; tuyệt đối không thuê chở than. Được biết, tỉnh và TKV đã cùng nhau vạch ra một số nguyên tắc chung, theo đó các DN của TKV sẽ thuê trực tiếp đơn vị có thiết bị, tuyệt đối không qua trung gian; việc thu mua than của nhân dân mót nhặt chính đáng cũng được TKV đứng ra tổ chức mua theo những quy định mà hiện nay Bộ Công thương đang soạn thảo. Theo đó, số than màngười dân bán cho TKV phải có chứng nhận hợp pháp của xã, phường; việc tổ chức thu mua sẽ tại những điểm thuận lợi cho nhân dân mang tới bán... Theo thống nhất giữa tỉnh và lãnh đạo TKV, sau ngày 15-6, TKV sẽ đưa ra phương án cụ thể cho kế hoạch thuê phương tiện và thu mua than mót nhặt. Như vậy, đến thời điểm này, mọi băn khoăn chính đáng của những người làm ăn chân chính đã có hướng giải quyết. Vấn đề là tỉnh và TKV xây dựng cơ chế quản lý nào cho hiệu quả nhất để cùng tăng cường quản lý, và quản lý hiệu quả các hoạt động trên, sau một thời gian dài đã buông lỏng.