Gần sáu thế kỷ kể từ khi những cư dân đầu tiên quai đê, lấn biển, lập nên các làng trên vùng đảo Hà Nam, vùng đất này đang bước vào một giai đoạn phát triển mới. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, không gian Hà Nam hiện thuộc hai phường Phong Cốc và Liên Hòa. Trên nền làng quê lâu đời với sản xuất nông nghiệp, thủy sản và các làng nghề truyền thống, nơi đây đang dần định hình không gian công nghiệp chế biến, chế tạo và logistics ven biển. Sự chuyển mình của Hà Nam cũng góp thêm những dư địa phát triển mới trong tiến trình Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
Công nghiệp về làng, cuộc sống đổi thay
Về Phong Cốc, Liên Hòa hôm nay, dễ nhận thấy những đổi thay trên vùng quê vốn lâu nay gắn với sản xuất nông nghiệp, thủy sản và các nghề truyền thống. Nhiều ngôi nhà cao tầng được xây dựng; hệ thống giao thông, nhà văn hóa khu phố và hạ tầng dân sinh từng bước được đầu tư, chỉnh trang. Sự hiện diện ngày càng rõ của các khu công nghiệp (KCN) cũng tạo thêm việc làm tại chỗ, mở ra những hướng sinh kế mới cho người dân.
Vợ chồng chị Nguyễn Thị Huyền (khu phố Phong Hải, phường Liên Hòa) cùng làm việc tại Công ty TNHH Công nghiệp chính xác EVA Quảng Ninh ở KCN Bắc Tiền Phong, phường Liên Hòa. Trước đây, anh chị là lao động nông nghiệp, cuộc sống chủ yếu dựa vào vài sào ruộng và các công việc thời vụ. Nhưng nay, vợ chồng chị Huyền mỗi người đã có thu nhập khoảng 14 triệu đồng/tháng.
Chị Huyền, cho biết: “Tôi đang có ba con đang đi học nên điều chúng tôi cần nhất là nguồn thu nhập đều. Từ khi vào làm ở KCN, công việc ổn định hơn, lại gần nhà nên hai vợ chồng yên tâm chăm lo cho các con, kinh tế cũng khá hơn trước”.
Gần 10 năm trước, từ công việc đồng áng với thu nhập bấp bênh, chị Lê Thị Luyến (khu phố Yên Hải, phường Phong Cốc) sang Hải Phòng làm công nhân trong KCN. Mỗi ngày, chị mất gần 2 giờ cho quãng đường đi và về. Nhưng hơn 1 năm nay, khi các doanh nghiệp trong KCN Bắc Tiền Phong phát triển, chị Luyến chuyển về làm tại Công ty CP Nosco Shipyard, thời gian đi lại chỉ còn khoảng 40 phút mỗi ngày. Chồng chị Luyến cũng làm công nhân trong KCN Bắc Tiền Phong. Đặc biệt, con gái đầu của anh chị sau khi tốt nghiệp đại học cũng trở về làm phiên dịch cho một doanh nghiệp trong KCN.
“Trước đây gia đình làm nông nghiệp, thu nhập bấp bênh. Nay hai vợ chồng đều có việc làm gần nhà, mỗi người thu nhập khoảng 15-16 triệu đồng/tháng; con gái học xong cũng về làm việc tại KCN. Cuộc sống ổn định hơn, việc chăm lo cho gia đình cũng thuận lợi hơn” - chị Luyến chia sẻ.
Từ chỗ phải đi xa tìm việc, nay nhiều lao động ở Liên Hòa, Phong Cốc đã có thể làm việc ngay tại các KCN gần nơi sinh sống. Riêng Phong Cốc, trong 3.940 hội viên phụ nữ có 1.232 người đang làm việc tại các khu công nghiệp, chiếm khoảng 31,3%. Với một địa bàn lâu nay gắn với nông nghiệp, nuôi trồng và khai thác thủy sản, tỷ lệ này cho thấy xu hướng chuyển dịch nghề nghiệp đang diễn ra ngày càng rõ trong lực lượng lao động địa phương.
Chị Nguyễn Thị Huyền, Chủ tịch Hội LHPN phường Phong Cốc, cho biết: “Bám sát định hướng phát triển công nghiệp, thương mại và dịch vụ của địa phương, Hội đang tập trung tuyên truyền, rà soát, nắm bắt nhu cầu việc làm của hội viên để có phương án hỗ trợ phù hợp. Đối với phụ nữ thuộc các hộ gia đình có đất bị thu hồi, giải phóng mặt bằng, Hội sẽ phối hợp tư vấn, hỗ trợ học nghề, chuyển đổi nghề nghiệp; đồng thời kết nối với các doanh nghiệp để giới thiệu việc làm ổn định. Với những trường hợp có nhu cầu và điều kiện phù hợp, Hội định hướng chị em phát triển kinh doanh, buôn bán hoặc làm dịch vụ. Mục tiêu là giúp hội viên chủ động thích ứng với sự thay đổi về sinh kế, từng bước ổn định cuộc sống và tạo nguồn thu nhập bền vững ngay tại địa phương”.
Sự chuyển dịch về việc làm, sinh kế đang diễn ra song song với những thay đổi ngày càng rõ về hạ tầng và diện mạo đô thị ở Liên Hòa, Phong Cốc. Hai địa phương cùng sở hữu hệ thống giao thông thuận lợi với cầu Bạch Đằng; cao tốc Hạ Long - Hải Phòng; đường nút giao cao tốc Phong Hải đến KCN Nam - Bắc Tiền Phong; tuyến đường từ nút giao Đầm Nhà Mạc đi KCN Bắc Tiền Phong; cầu Sông Chanh đang xây dựng... Điều này giúp các địa phương kết nối nhanh chóng với các trung tâm kinh tế lớn của Quảng Ninh và đặc biệt là TP Hải Phòng - trung tâm công nghiệp và cảng biển lớn của miền Bắc. Với kết cấu hạ tầng đồng bộ và vị trí thuận lợi tiếp giáp sông, biển, Liên Hòa và Phong Cốc có tiềm năng vượt trội để phát triển ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, công nghiệp chế biến, chế tạo, phát triển logistics và dịch vụ cảng biển.
Những thay đổi ấy cũng hiện diện ngay trong các khu dân cư. Nhiều tuyến đường được cải tạo, chỉnh trang; hệ thống thoát nước, vỉa hè, cây xanh và không gian công cộng từng bước được bổ sung. Cùng với các khu dân cư, khu đô thị mới, hệ thống trường học, cơ sở y tế, văn hóa, thể thao, thương mại và dịch vụ tiếp tục được đầu tư, từng bước định hình diện mạo đô thị rõ nét hơn ở cả Liên Hòa và Phong Cốc.
Ở phường Phong Cốc, quá trình chỉnh trang đô thị được cụ thể hóa bằng hàng loạt công trình giao thông, hạ tầng dân sinh. Theo ông Vũ Văn Dũng, Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ phường Phong Cốc, căn cứ tình trạng xuống cấp của các tuyến đường và nhu cầu đi lại của nhân dân, các công trình đã và đang được thi công theo từng giai đoạn cụ thể. Riêng năm 2025, phường Phong Cốc có 10 công trình đầu tư nâng cấp hạ tầng kỹ thuật và chỉnh trang đô thị. Trong đó, có 9 công trình hạ tầng giao thông với tổng mức đầu tư 64,1 tỷ đồng.
Năm 2026, phường tiếp tục có 12 công trình, trong đó có 9 công trình hạ tầng giao thông với tổng mức đầu tư 87,54 tỷ đồng. Các công trình được thi công đúng tiến độ, đảm bảo kỹ thuật, chất lượng và an toàn lao động. Trong quá trình thực hiện, người dân trong khu vực liên quan đã tích cực phối hợp, tạo điều kiện thuận lợi cho đơn vị thi công, thể hiện tinh thần đồng thuận, chung tay xây dựng hạ tầng giao thông và diện mạo đô thị ngày càng khang trang, văn minh.
Mở dư địa cho phát triển mới
Với vị trí chiến lược, hạ tầng đồng bộ, cùng tinh thần vào cuộc chủ động của chính quyền địa phương, sự đồng hành của các nhà đầu tư, phường Liên Hòa và Phong Cốc đang khẳng định vai trò là vùng đất tiềm năng, năng động trong thu hút đầu tư, đặc biệt là đầu tư FDI vào các KCN trọng điểm phía Tây của Quảng Ninh. Trên địa bàn phường Liên Hòa và Phong Cốc hiện có 6 KCN đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt thành lập, gồm: Bắc Tiền Phong, Nam Tiền Phong, Bạch Đằng, VSIP Quảng Ninh, Bạch Đằng II, VB Quảng Yên. Đến nay đã có 2 KCN (Bắc Tiền Phong và Nam Tiền Phong) thu hút được các dự án đầu tư thứ cấp với tổng số 36 dự án, trong đó có 29 dự án vốn đầu tư nước ngoài (vốn đầu tư đăng ký gần 1,53 tỷ USD) và 7 dự án vốn đầu tư trong nước (vốn đầu tư đăng ký trên 40.134 tỷ đồng). KCN Bạch Đằng đang triển khai đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng; 3 KCN còn lại đang trong giai đoạn hoàn thiện thủ tục pháp lý để khởi công xây dựng.
Ở Liên Hòa, dấu ấn công nghiệp ngày càng hiện rõ trong cơ cấu kinh tế và không gian phát triển. Phường được hình thành trên cơ sở sáp nhập phường Phong Hải và các xã Liên Vị, Tiền Phong, Liên Hòa, trừ khu vực đầm Quả Xoài; có diện tích hơn 61km², dân số gần 33.000 người. Phần lớn diện tích nằm trong Khu kinh tế ven biển Quảng Yên, lại kết nối trực tiếp với Hải Phòng qua hệ thống cao tốc, nút giao và các tuyến giao thông ra KCN, tạo lợi thế rõ nét cho phát triển công nghiệp, logistics và kinh tế biển. Cơ cấu kinh tế của phường hiện chuyển dịch đúng hướng, với khu vực công nghiệp - xây dựng 86,68%; dịch vụ 8,01%; nông-lâm-thủy sản 5,31%.
Ông Đặng Minh Đức, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP KCN Bắc Tiền Phong (đơn vị đầu tư quản lý KCN Bắc Tiền Phong), chia sẻ: Chúng tôi định hướng KCN phát triển theo mô hình xanh, sinh thái, bền vững, ưu tiên sử dụng năng lượng tái tạo, công nghệ xử lý nước thải, sản xuất sạch và giảm phát thải. Đến năm 2030, KCN Bắc Tiền Phong đặt mục tiêu sử dụng ít nhất 30% năng lượng từ nguồn tái tạo, tiến tới đạt 50-100% nếu khả thi trong đấu nối với điện gió ngoài khơi. Cùng với đầu tư hạ tầng xanh, Bắc Tiền Phong còn hướng tới trở thành mô hình KCN thông minh, tích hợp công nghệ hiện đại trong quản lý và vận hành. Đặc biệt, đơn vị cam kết ưu tiên sử dụng lao động địa phương và đồng hành với Quảng Ninh, phường Liên Hòa và Phong Cốc trong việc nâng cao năng lực cho người lao động, phát triển nguồn nhân lực phù hợp với định hướng phát triển bền vững.
Chủ tịch UBND phường Liên Hòa, ông Lê Văn Tháp, cho biết: “Phường xác định công nghiệp, dịch vụ logistics và kinh tế biển là những động lực quan trọng trong phát triển kinh tế. Thời gian tới, địa phương tiếp tục phối hợp với các chủ đầu tư hạ tầng để tháo gỡ khó khăn, đồng thời kiến nghị các cấp quan tâm hoàn thiện hệ thống giao thông, cấp điện, cấp nước phục vụ các KCN. Phường cũng chú trọng phối hợp đào tạo, tuyển dụng lao động địa phương, phát triển nhà ở công nhân và các thiết chế xã hội. Cùng với đó là nâng cao hiệu quả quản lý đất đai, quy hoạch, giải phóng mặt bằng và xúc tiến đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi để các dự án sớm được triển khai”.
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, phường Phong Cốc được hình thành trên cơ sở sáp nhập các phường Phong Cốc, Nam Hòa, Yên Hải và xã Cẩm La, có diện tích 41,8km², dân số hơn 27.300 người. Trên địa bàn vốn gắn với nông nghiệp, nuôi trồng và khai thác thủy sản, cơ cấu kinh tế nay đã nghiêng rõ sang các ngành phi nông nghiệp: Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp - xây dựng 65,3%; thương mại - dịch vụ 23,1%; nông nghiệp còn 11,6%.
Theo Phó Chủ tịch UBND phường Phong Cốc Lê Đức Đỗ, địa phương đang triển khai Dự án Cụm công nghiệp Liên Hòa do Công ty TNHH Vũ Gia Quảng Ninh làm chủ đầu tư, với diện tích dự kiến thu hồi trên địa bàn phường gần 17ha. Dự án KCN VB Quảng Yên, quy mô khoảng 450ha, cũng đang được chuẩn bị các điều kiện để triển khai, dự kiến khởi công vào cuối tháng 8/2026. Cùng với đó, các tuyến kết nối cao tốc, đường ven sông và những trục giao thông mới đang rút ngắn khoảng cách từ khu dân cư tới các khu sản xuất công nghiệp, mở thêm không gian cho thương mại, vận tải và dịch vụ phát triển. Hiện khoảng 20% lao động Phong Cốc làm việc trong các KCN. Khi các dự án mới đi vào triển khai, nhu cầu việc làm không chỉ tăng trong các nhà máy mà còn mở rộng sang vận tải, thương mại, ăn uống, lưu trú và các dịch vụ phục vụ KCN. Đây cũng là những hướng sinh kế để người dân, nhất là các hộ có đất bị thu hồi, từng bước thích ứng với quá trình chuyển dịch kinh tế.
Từ nền kinh tế lâu nay dựa nhiều vào nông nghiệp, Liên Hòa và Phong Cốc đang từng bước định hình cơ cấu phát triển mới, với công nghiệp chế biến, chế tạo, logistics và dịch vụ ngày càng giữ vai trò rõ nét hơn. Với quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của người dân, hai địa phương tiếp tục tập trung phát triển kinh tế gắn với hoàn thiện hạ tầng, nâng cao chất lượng đô thị và bảo đảm an sinh xã hội, hướng tới mục tiêu xây dựng đô thị văn minh, phát triển bền vững.
