Khi nắng sớm bắt đầu ở Vùng mỏ Cẩm Phả cũng là lúc nhịp điệu sản xuất của một ngày mới tại Công ty CP Chế tạo máy - Vinacomin (VMC) bắt đầu.
Bản giao hưởng sôi động
Với chức năng chế tạo thiết bị và phụ tùng, sửa chữa thiết bị khai thác phục vụ cho ngành Than là chủ yếu, Công ty CP Chế tạo máy có quy mô rộng hơn 22ha. Trong đó, trên 9ha nhà xưởng có mái che và được trang bị hệ thống nâng tải có trọng tải lên đến 32 tấn. Nhiều sản phẩm siêu trường, siêu trọng phục vụ cho ngành Than đã được chế tạo tại đây.
Nhịp điệu sản xuất rộn ràng từ trước 7h hằng ngày. Từng tốp công nhân trong bộ quần áo bảo hộ nối nhau qua cổng nhà máy. Ở phòng giao ca, tiếng cười nói giòn tan nhanh chóng nhường chỗ cho vẻ tập trung cao độ khi tổ trưởng điểm danh và nhắc nhở an toàn. Từng đầu việc được giao rành rọt. Những quy tắc về an toàn được nhắc lại dõng dạc như một khẩu lệnh trước giờ xung trận.
Toàn bộ không gian khu xưởng rộng thênh thang bừng tỉnh trong bản giao hưởng sôi động. Chỉ khác, đây không là bản giao hưởng của nhạc cụ, mà là của máy móc. Bản giao hưởng ấy không có chương nào du dương, mà luôn hối thúc ngay từ khi bước qua cửa phân xưởng. Hơi nóng ấm nồng, cùng mùi dầu nhớt công nghiệp xộc thẳng vào mũi. Xa hơn nữa có những cẩu trục đang chầm chậm lướt trên cao, nhẹ nhàng nhấc bổng những dầm thép nặng hàng chục tấn.
Dừng chân bên tổ gia công cơ khí chính xác, tôi gặp những người thợ tiện bậc cao. Trước mặt các anh không còn là chiếc máy tiện cơ khí truyền thống cọt kẹt của những năm tháng cũ, mà là trung tâm gia công CNC hiện đại với bảng điều khiển số chi chít thông số kỹ thuật.
Thực tế, người công nhân chế tạo máy không trực tiếp cầm búa chèn lò, hay cầm choòng khoan than, nhưng họ chính là điểm tựa vững chãi nhất cho người thợ trước những gương than trong lòng đất. Máy mỏ hoạt động sâu dưới lòng đất ẩm ướt, áp lực cao, nên phải an toàn tuyệt đối. Mỗi chi tiết làm ra đều phải chuẩn xác. Một sai sót nhỏ trên này sẽ khiến anh em dưới lò vất vả thêm nhiều lần.
Tại khu vực dây chuyền cán thép vì chống lò công suất hàng chục ngàn tấn/năm, không khí hầm hập sức nóng từ phôi thép nung đỏ rực. Tiếng thép va đập leng keng, từng thanh vì vòm SVP dẻo dai uốn cong dưới hệ thống máy cán tự động hóa cao. Tôi đứng cách đó vài chục mét mà mồ hôi đổ ra ướt đầm cả lưng áo.
Những năm gần đây, chiến lược cơ giới hóa, tự động hóa, tin học hóa của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đã thổi một luồng sinh khí mới vào các phân xưởng sản xuất. Đứng cạnh dây chuyền hàn tự động bằng robot, những người thợ ra lệnh cho máy làm việc bằng bảng điều khiển cảm ứng.
Trước đây, người thợ hàn phải còng lưng làm việc trong hơi nóng và khói bụi, thì giờ đây đã có robot và máy cắt laser hỗ trợ giúp công việc đỡ vất vả hơn nhiều. Chẳng thế mà tôi gặp ở xưởng cơ khí rất nhiều công nhân nữ. Ở VMC hiện nay, có đến 221 công nhân nữ đứng máy làm những việc mà trước kia tưởng chừng chỉ có đàn ông thực hiện.
Trong quá trình chế tạo sản phẩm, ngoài những người thợ chính là thợ gò, thợ hàn, thợ nguội, thợ gia công cơ khí… không thể thiếu được những người thợ vận hành cầu trục, họ thường cẩu những mã hàng lớn, cồng kềnh, tải trọng lớn phục vụ trong quá trình chế tạo và lắp ráp.
Có khách hàng là chủ một doanh nghiệp đến tham quan đã sững sờ khi nhìn thấy hình ảnh nữ công nhân đang vận hành cầu trục trên cao. Đây là một trong những nghề có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, cần những người thợ có sức khỏe tốt, có tính cẩn thận, nhanh mắt, nhanh tay, nhịp nhàng điều khiển cần máy phối hợp tốt với những người thợ chính trong quá trình nâng hạ, bốc xếp thiết bị, cẩu hàng và lắp ráp.
Chị Nguyễn Thị Thơ, công nhân vận hành cầu trục bậc 2/5, phân xưởng Kết cấu xây lắp, đang chuẩn bị vận hành cẩu hàng cho biết, những người thợ như chị phải làm việc ở độ cao trên 6m, cần phải có tinh thần ổn định, có tầm quan sát rộng, hiểu những tín hiệu của đồng nghiệp để công việc được an toàn tuyệt đối.
Với một nghề đặc thù như vậy, mỗi năm hàng trăm nghìn tấn sản phẩm được những người thợ nữ vận hành cầu trục thực hiện an toàn, góp phần hoàn thành toàn diện các chỉ tiêu sản xuất kinh doanh.
Tình yêu ở lại
Thoáng chốc đã đến trưa. Tiếng chuông báo nghỉ vang lên. Nhịp máy giảm dần, trả lại không gian yên tĩnh tương đối cho phân xưởng. Công nhân trở về nhà ăn ca của công ty. Bên bàn ăn, trong giờ nghỉ trưa ngắn ngủi, những câu chuyện rôm rả nổi lên. Người chia sẻ về căn nhà mới được hoàn thiện. Người khác lại kể về giải bóng chuyền phong trào sắp tới. Giữa những người thợ cơ khí chế tạo máy, tình đồng đội không chỉ được tôi luyện qua những giờ lao động vất vả, mà còn được nuôi dưỡng từ sự quan tâm, thấu hiểu.
Có một điều còn gắn kết hơn đó là tình yêu nghề. Chính tình yêu nghề đã giữ chân những người thợ bậc cao ở lại với khó khăn, vất vả. Anh Trần Đức Mạnh (SN 1983) là thợ tiện đã 20 năm đứng máy.
Sau khi học xong cao đẳng, anh Mạnh rời quê hương Hưng Yên để gắn bó với Vùng mỏ. Đến nay, sau hơn 2 thập kỷ, thu nhập hằng tháng của anh cũng chỉ được hơn chục triệu đồng, không đủ tích góp để mua nhà ở Quảng Ninh. Anh Mạnh vẫn ở tập thể, còn vợ con thì vẫn ở quê nhà. Dù phải sống xa gia đình, nhưng tình yêu nghề đã khiến anh Mạnh gắn bó lâu dài với công ty.
Cũng chính vì yêu nghề mà những người thợ của VMC vẫn nỗ lực thi đua lao động sản xuất. Phong trào thi đua “Lao động giỏi, lao động sáng tạo” đã và đang tạo nên nhiều tấm gương tiêu biểu. Nổi bật trong đó là những “Bàn tay vàng” - những người thợ không chỉ thành thạo kỹ thuật, mà còn tận tâm, sáng tạo, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Tiêu biểu như anh Nguyễn Xuân Hiệp, thợ gò bậc 5/5, Tổ trưởng sản xuất Tổ kết cấu 3, Phân xưởng Kết cấu xây lắp. Anh Hiệp có thâm niên công tác 34 năm, 10 năm liên tục đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở.
Bản thân anh Hiệp luôn không ngừng tìm tòi để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, lao động sáng tạo, phát huy sáng kiến cải tiến kỹ thuật. Từ năm 2015 đến nay, anh Hiệp đã có 10 sáng kiến ứng dụng vào thực tế sản xuất nhằm cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động, cải tiến công nghệ hợp lý hoá sản xuất nhằm tiết kiệm chi phí trong sản xuất, tháo gỡ khó khăn, đáp ứng kịp thời yêu cầu sản xuất. Anh Hiệp đã được nhận bằng khen của Thủ tướng Chính phủ năm 2024.
Tấm gương “Bàn tay vàng” của anh Nguyễn Xuân Hiệp minh chứng cho tinh thần “Người thợ Việt Nam - Vững vàng tay nghề, sáng tạo trong lao động”, góp phần tạo nên uy tín và thương hiệu của VMC, nơi những sản phẩm không chỉ được làm nên bằng thép, mà còn được tôi luyện từ tâm huyết và lòng yêu nghề.
Thời gian qua, phát huy truyền thống gần 60 năm xây dựng và phát triển, VMC đã có những bước tiến lớn trong việc tự chủ công nghệ sản xuất, làm chủ việc chế tạo nhiều chi tiết phức tạp thay thế hàng nhập khẩu. Điển hình là dây chuyền cán thép nóng công suất 100.000 tấn/năm, đóng góp trên 50% tổng doanh thu hằng năm của đơn vị; thiết kế và chế tạo thành công các hệ thống máy uốn vì lò ngang và đứng theo mẫu quốc tế, phục vụ đắc lực cho ngành Than với sản lượng lên tới 60.000 tấn/năm.
Những người thợ VMC còn làm ra được những sản phẩm có giá trị cao, như: Toa xe 30 tấn, tổ hợp các phần của ống khói đứng - dự án Hoà Phát Dung Quất, máy cấp liệu 212, rô to máy đập búa, cầu Pooctich số 1 - Công ty Tuyển than Cửa Ông...
VMC đã tổ chức nghiên cứu thiết kế quy trình công nghệ, chế tạo máy nắn thẳng thép hình và sản xuất thép vì chống lò SVP17, SVP22, SVP27, SVP33 giúp cải tiến, tối ưu hóa quy trình sản xuất và chế tạo máy nắn thẳng thép hình phục vụ nhu cầu sản xuất thép chống lò cho các mỏ than hầm lò trong TKV. Công nghệ sản xuất máy nắn thẳng và thép vì chống lò được đánh giá là công nghệ mới, tiên tiến trong sản xuất quy mô công nghiệp lĩnh vực chế tạo máy và thiết bị.
Gần đây, VMC đã được công nhận là doanh nghiệp khoa học công nghệ. Việc chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp khoa học công nghệ không chỉ giúp VMC khẳng định vị thế trong ngành chế tạo máy, mà còn thúc đẩy đổi mới sáng tạo bền vững. Đây sẽ là đòn bẩy quan trọng để VMC tiếp tục hiện thực hóa mục tiêu làm chủ công nghệ, biến những thành quả nghiên cứu thành giá trị tăng trưởng đột phá, góp phần đưa thương hiệu cơ khí ngành Than vươn xa trong kỷ nguyên kinh tế số.
Những chuyến hàng đi muôn nơi
Càng về chiều, nhịp độ lao động càng khẩn trương không kém. Những chùm tia hàn chớp sáng xanh lóa rực rỡ cả góc xưởng, tiếng búa gõ xỉ sắt giòn giã. Tại bãi tập kết sản phẩm hoàn thiện, những chiếc xe tải chuyên dụng nối đuôi nhau vào bốc hàng. Những thiết bị chi tiết máy mỏ sẽ theo xe kịp bàn giao về cho các mỏ hầm lò hay các khai trường lộ thiên và cả nhiều đơn vị ngoài ngành Than trên phạm vi cả nước.
16h30 là giờ tan ca. Những chuyến xe hàng đã lăn bánh tỏa đi muôn nơi. Người thợ tháo găng tay, mũ bảo hộ, rũ nhẹ lớp bụi sắt bám trên vai áo. Họ bước ra về với nụ cười sảng khoái sau một ngày lao động cống hiến hết mình. Phía sau lưng họ, những cỗ máy khổng lồ tạm nghỉ ngơi, để sáng mai khi bình minh lên lại sẵn sàng bắt đầu một ngày làm việc mới với nhịp điệu sản xuất mới.
