“Nông thôn thông minh” được coi là bước tiến tiếp theo trong công cuộc xây dựng nông thôn mới, hướng đến xây dựng các vùng quê ngày càng hiện đại hơn, nơi công nghệ được ứng dụng sâu rộng trong quản lý sản xuất và đời sống. Bức tranh nông thôn mới ở TP Quảng Ninh đang ngày một hoàn thiện, từ những mô hình xây dựng thôn, xã thông minh…
Giải quyết việc thôn trên không gian số
Đều đặn vào lúc 6h và 17h, hệ thống truyền thanh ở thôn Trường Sơn, xã Ba Chẽ lại tự động phát theo khung giờ được thiết lập. Mỗi khi tiếng nhạc hiệu quen thuộc vang lên, bầu không khí tĩnh mịch của buổi sớm mai và lúc chiều tà ở thôn vùng cao này như được đánh thức. Tiếng loa phát thông tin đa dạng về thời tiết, mùa vụ, chính sách an sinh xã hội… đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống sinh hoạt của người dân thôn Trường Sơn.
Trò chuyện với phóng viên, anh Hoàng Tuấn Hà, Trưởng thôn Trường Sơn, cho biết: Hệ thống truyền thanh thông minh của thôn được đưa vào vận hành hơn 1 năm nay. Thiết bị tự động tiếp nhận chương trình từ xã, rồi phát tới hệ thống loa trong thôn. Nhờ đó, các thông báo được chuyển tải kịp thời, giảm công việc vận hành trực tiếp tại thôn.
Về thôn Trường Sơn những ngày này, nếp sinh hoạt của đồng bào vùng cao nay đã hiện đại hơn nhiều. Thay vì phải đến tận nhà văn hóa để xem các bảng tin truyền thống, giờ đây mọi thông tin của thôn đều thông qua các ứng dụng số. Lịch hoạt động, những việc cần phối hợp, hay nội dung liên quan quyền lợi của người dân đều được cán bộ thôn cập nhật đến người dân một cách nhanh chóng qua các nhóm Zalo cộng đồng. Đến nay, nhóm Zalo đã kết nối đến hơn 200 hộ dân của thôn, trong đó mỗi hộ có tối thiểu 1-2 người tham gia.
Những việc trước đây phải chờ thông báo trực tiếp, hoặc đến nhà văn hóa xem bảng tin, thì nay người dân có thêm cách tiếp nhận ngay trên điện thoại di động. Qua nhóm trao đổi, người dân biết thôn đang triển khai công việc gì, cần chuẩn bị giấy tờ nào, liên hệ ai khi có vướng mắc.
Nhờ mô hình truyền thanh thông minh và mạng lưới kết nối trực tuyến, những chiếc điện thoại di động đã trở thành những cuốn “sổ tay” của người dân. Trong đó, người dân được cán bộ thôn tuyên truyền, hướng dẫn thực hiện thủ tục hành chính công trực tuyến một cách dễ dàng, xóa bỏ hoàn toàn rào cản về không gian và thời gian.
Sự chuyển mình ở thôn Trường Sơn là minh chứng rõ nét cho định hướng đúng đắn của cấp ủy, chính quyền xã Ba Chẽ trong chủ trương đẩy mạnh xây dựng xã nông thôn mới thông minh.
Ông Phạm Văn Chức, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Ba Chẽ cho biết: Bám sát thực tiễn, xã đã ban hành các chủ trương, nghị quyết sát sườn, tập trung mọi nguồn lực đầu tư cho hạ tầng số và hệ thống viễn thông. Đi cùng với đó là công tác đào tạo “công dân số” được triển khai sâu rộng, giúp những người nông dân thực sự làm chủ được công nghệ trên chính quê hương mình…
Đưa sản vật quê nhà đi xa
Ở xã Hải Lạng, công nghệ được ứng dụng trong cả quản lý địa bàn và phát triển sản xuất. Xã đã lắp camera giám sát tại 23 khu vực trọng điểm, đồng thời triển khai thêm 6 mắt camera AI, dự kiến đưa vào vận hành cuối tháng 9/2026. Hệ thống camera từng bước được hoàn thiện để hỗ trợ bảo đảm ANTT và giám sát giao thông.
Bức tranh nông thôn thông minh tại xã Hải Lạng sinh động nhất ở những “nông dân thế hệ mới”. Theo chân cán bộ Phòng Kinh tế xã Hải Lạng, chúng tôi tìm đến nhà anh Hoàng Minh Bằng, Trưởng thôn Trường Tùng, một trong những cá nhân thành công nhất của xã trong việc đưa nông sản địa phương lên không gian mạng để mở rộng việc tiêu thụ hàng hóa.
Hằng ngày, ngoài công việc của thôn, anh Bằng trực tiếp đứng ra thu mua các mặt hàng nông, lâm sản của người dân địa phương, sau đó tổ chức các phiên livestream để mở rộng kênh bán hàng… Thông qua đầu mối thu mua của anh Bằng, nông, lâm sản của địa phương đã có thêm cơ hội vươn xa, mang lại nguồn thu nhập cho người dân trên địa bàn…
Trong câu chuyện với phóng viên, anh Bằng cho biết, trước đây bản thân anh và một số người dân chưa tin vào việc mua bán trên không gian mạng, cảm thấy xa lạ, khó nắm bắt. Khi thấy hàng được nhiều người biết đến, tiêu thụ hiệu quả hơn, anh dần tin tưởng và duy trì kênh bán trực tuyến. Để làm tốt hơn, anh tham gia những buổi hướng dẫn về livestream, quảng bá sản phẩm, xây dựng thương hiệu; gần đây anh tiếp cận thêm nội dung về ứng dụng trí tuệ nhân tạo...
Cũng tại Hải Lạng, xu hướng đưa công nghệ cao vào sản xuất đang tạo ra những bước ngoặt lớn. Ở thôn Đồng Rui 1, xã Hải Lạng, không ai không biết đến cơ sở nuôi tôm của gia đình anh Phùng Văn Đảo. Từ bỏ phương thức nuôi truyền thống vốn chịu nhiều rủi ro từ dịch bệnh và thời tiết, anh Đảo đã mạnh dạn ứng dụng công nghệ cao vào nuôi tôm.
Nhờ hệ thống kiểm soát môi trường nước tự động, cảm biến nhiệt độ và chế độ cho ăn định lượng qua điện thoại thông minh, mô hình nuôi tôm của anh Đảo không chỉ giảm thiểu tối đa rủi ro, mà còn nâng cao năng suất, chất lượng thương phẩm, đóng góp vào bức tranh kinh tế thủy sản rực rỡ của địa phương.
Theo thống kê của xã Hải Lạng, hiện toàn xã có hơn 200 hộ ứng dụng KHCN vào nuôi trồng thủy sản theo hình thức công nghiệp, trong đó 82 hộ đầu tư nuôi trong nhà lưới. Một số cơ sở chuyển từ ao lớn, đáy âm, sang ao nhỏ, đáy dương để thuận tiện vệ sinh, ứng dụng thiết bị phân tích tự động các chỉ số môi trường nuôi.
Theo bà Đặng Thị Tuyết Mai, Phó Chủ tịch UBND xã Hải Lạng, địa phương chú trọng hướng dẫn người dân sử dụng các ứng dụng số trong đời sống và sản xuất, đồng thời phát huy vai trò những hộ tiên phong trong sản xuất, kinh doanh. Kinh nghiệm thực tế được chia sẻ trong cộng đồng sẽ giúp người dân tiếp cận cách làm mới thuận lợi hơn.
Làm nông bằng tri thức và công nghệ
Từ vùng nuôi tôm Hải Lạng, đến phường Bình Khê, câu chuyện ứng dụng công nghệ tiếp tục được thể hiện qua những gam màu sáng về nông nghiệp.
Đứng giữa khu nhà màng rộng thênh thang, ngập tràn sắc xanh của hàng vạn gốc lan hồ điệp đang chuẩn bị vào vụ Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027, ít ai nghĩ rằng anh Lê Xuân Liêm đã gầy dựng nên cơ ngơi này từ những bước mày mò về công nghệ.
Trồng lan hồ điệp vốn đòi hỏi kỹ thuật cực kỳ khắt khe, nhưng nhờ mạnh dạn đầu tư công nghệ, anh Liêm đã làm chủ được quy trình. Hệ thống điều hòa nhiệt độ, kiểm soát độ ẩm và rèm che ánh sáng tự động được thiết lập chính xác từng thông số, giúp vườn hoa lan của anh Liêm sinh trưởng đồng đều, bung nở đúng các dịp lễ, Tết.
Ứng dụng công nghệ không chỉ giúp gia đình anh Liêm “bắt mạch” được thời tiết, mà còn mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội, khẳng định hướng đi đúng đắn của nền nông nghiệp công nghệ cao tại phường Bình Khê.
Cũng chọn gắn bó với nông nghiệp công nghệ cao tại đất Bình Khê, anh Cao Văn Hùng (SN 1993) lại phát triển mô hình trồng rau má thủy canh trên diện tích khoảng 1.200m², với hệ thống bể bạt, giàn trồng. Loại rau quen thuộc được anh Hùng áp dụng phương thức canh tác mới, đòi hỏi quan tâm thường xuyên đến nguồn nước, dinh dưỡng và quy trình chăm sóc.
Bước vào trang trại của Hùng, nhiều người sẽ không khỏi ngỡ ngàng trước hệ thống bể bạt, giàn trồng được bố trí cực kỳ khoa học. Toàn bộ chu trình sinh trưởng của rau má được kiểm soát chặt chẽ qua hệ thống máy bơm dung dịch thủy canh tuần hoàn, tự động cung cấp dưỡng chất cần thiết cho cây.
Chỉ tay về phía những luống rau xanh mướt mắt, Hùng phấn khởi cho biết, việc ứng dụng quy trình khoa học khép kín không chỉ giúp năng suất rau má tăng gấp nhiều lần, mà còn cho ra đời những lứa sản phẩm sạch, an toàn tuyệt đối. Hiện tại, sản phẩm rau má thủy canh của anh Hùng đã có chỗ đứng vững chắc, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe để cung cấp cho thị trường và các cửa hàng thực phẩm sạch.
Từ những thôn cửa ngõ miền Tây, đến các bản vùng cao miền Đông của TP Quảng Ninh, mỗi địa phương, mỗi người dân đều đang tiếp cận công nghệ từ những nhu cầu khác nhau, nhưng điều thấy rõ nhất là những tiện ích của mô hình nông thôn thông minh đã trở nên gần gũi. Từ đó cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn, thu hẹp khoảng cách với thành thị; thúc đẩy phúc lợi kinh tế và xã hội, bảo đảm phát triển ngày một bền vững.
