Nâng chất lượng nhân lực khu vực kinh tế tư nhân

Ngày 1/9/2026, Quảng Ninh chính thức trở thành thành phố, qua đó không chỉ mở rộng không gian phát triển, mà còn đòi hỏi những yêu cầu mới về chất lượng nguồn nhân lực. Cùng với thu hút, trọng dụng nhân lực chất lượng cao, năm 2026 thành phố tập trung đào tạo gắn với nhu cầu thị trường lao động và định hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Qua đó, từng bước tháo gỡ điểm nghẽn về nhân lực cho khu vực kinh tế tư nhân, khu vực đang đóng góp khoảng 34-35% GRDP và được xác định là một trong những động lực quan trọng cho tăng trưởng của thành phố.

Cần nhân lực chất lượng

Những năm qua, khu vực kinh tế tư nhân trên địa bàn Quảng Ninh phát triển nhanh, ngày càng tham gia sâu vào nhiều lĩnh vực của nền kinh tế. Từ những doanh nghiệp quy mô nhỏ, khu vực tư nhân xuất hiện những doanh nghiệp, tập đoàn lớn đầu tư vào các lĩnh vực du lịch, dịch vụ, công nghiệp, đô thị... góp phần tạo việc làm, tăng thu ngân sách và thay đổi diện mạo kinh tế - xã hội.

Hết quý II/2026, Quảng Ninh có khoảng 14.000 doanh nghiệp đang hoạt động có phát sinh thuế, trong đó doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân chiếm gần 98%. Khu vực kinh tế tư nhân ngày càng khẳng định vai trò đầu tàu trong đóng góp vào ngân sách của thành phố. Nếu năm 2020 khu vực này đóng góp khoảng 39% tổng thu ngân sách, thì đến năm 2025, tỷ lệ đã tăng lên khoảng 50% (mức cao nhất trong giai đoạn 2020-2025). 6 tháng đầu năm 2026, khu vực kinh tế tư nhân tiếp tục đóng góp khoảng 52% tổng thu ngân sách của tỉnh.

Tuy nhiên, đằng sau sự tăng trưởng về số lượng doanh nghiệp, chất lượng nguồn nhân lực được xác định chưa theo kịp tốc độ phát triển và yêu cầu chuyển đổi mô hình kinh tế. Một bộ phận doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh còn hạn chế về năng lực quản trị, nguồn lực tài chính, cũng như khả năng tiếp cận thông tin… Từ đó, khiến không ít doanh nghiệp gặp khó trong đầu tư cho công nghệ, quản trị và đào tạo nhân lực.

Kết quả tổng hợp ý kiến cộng đồng doanh nghiệp của Hiệp hội Doanh nghiệp Quảng Ninh cũng cho thấy, có ba vấn đề tồn tại trong khu vực kinh tế tư nhân. Đó là tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ còn thấp; thiếu đội ngũ quản lý, điều hành có tư duy chiến lược, đặc biệt là giám đốc điều hành chuyên nghiệp; năng lực chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ tại doanh nghiệp còn hạn chế.

Trong điều kiện doanh nghiệp phải đổi mới dây chuyền, ứng dụng tự động hóa, thương mại điện tử, quản trị số, đáp ứng các tiêu chuẩn mới về chất lượng và môi trường, những hạn chế này tác động trực tiếp đến năng suất và sức cạnh tranh.

Chị Bùi Thị Huyền, Giám đốc nhân sự Công ty TNHH Time Flow (phường Bãi Cháy) cho biết: Một lao động chưa đáp ứng được yêu cầu công việc đồng nghĩa doanh nghiệp phải đào tạo lại sau tuyển dụng; có thị trường nhưng hạn chế về năng lực quản trị, marketing số, ngoại ngữ hay phát triển thị trường. Với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, chi phí cho những khoảng trống đó càng lớn.

Đáng chú ý, theo Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố, giai đoạn 2021-2025 Quảng Ninh đã hỗ trợ kinh phí tổ chức nhiều lớp về quản trị doanh nghiệp, chuyển đổi số, khởi sự kinh doanh. Tuy nhiên, hiệu quả thực tiễn lại chưa cao. Một trong những nguyên nhân được chỉ ra là chương trình chưa tập trung và có thời điểm triển khai vào cuối năm, khi doanh nghiệp đang tập trung cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Điều này cho thấy, đào tạo nhân lực cho khu vực tư nhân không thể chỉ dừng ở việc mở lớp, mà phải thay đổi từ cách xác định nhu cầu, xây dựng chương trình, đến phương thức tổ chức và đánh giá hiệu quả sau đào tạo.

Bám sát nhu cầu thực tế của doanh nghiệp

Theo kế hoạch, giai đoạn 2026-2030 Quảng Ninh đặt mục tiêu đào tạo mới trên 200.000 lao động, trong đó hơn 50% có bằng cấp, chứng chỉ. Các nhóm ngành được ưu tiên, gồm: Chế biến, chế tạo; điện - điện tử; tự động hóa; logistics, vận tải, dịch vụ cảng; du lịch - dịch vụ chất lượng cao; công nghệ số, công nghệ thông tin; năng lượng tái tạo, môi trường; nông nghiệp thông minh, nuôi biển công nghệ cao; y tế, chăm sóc sức khỏe...

Cùng với đào tạo mới, thành phố đặt mục tiêu đào tạo lại, bồi dưỡng kỹ năng cho trên 10% tổng số lao động trong các doanh nghiệp, tập trung vào năng lực kinh doanh, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, quản trị doanh nghiệp, quản lý chất lượng sản phẩm, thúc đẩy xuất khẩu và phát triển thị trường. Đến năm 2030, hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng 500 giám đốc điều hành doanh nghiệp, bình quân 100 CEO/năm.

Nhìn vào mục tiêu trên cho thấy, điểm mới trong giai đoạn này là thành phố không chỉ gia tăng số lượng người được đào tạo, mà hướng tới hình thành một hệ sinh thái phát triển nhân lực cao, trong đó doanh nghiệp là trung tâm, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và đại học là nòng cốt, Nhà nước giữ vai trò điều phối và bảo đảm nguồn lực. Chương trình đào tạo phải được cập nhật theo nhu cầu doanh nghiệp, gắn với vị trí việc làm và sự thay đổi của công nghệ.

Để làm được điều này, thành phố yêu cầu các sở, ngành, địa phương khảo sát thường xuyên nhu cầu nhân lực theo ngành, nghề, trình độ và địa bàn; phân tích, dự báo những lĩnh vực thiếu lao động hoặc tăng trưởng nhanh. Từ đó, làm căn cứ xây dựng chỉ tiêu đào tạo và phân bổ nguồn lực. Các chương trình cũng được thiết kế linh hoạt hơn, từ đào tạo ngắn hạn, theo mô-đun, tín chỉ kỹ năng đến đào tạo theo vị trí việc làm.

Cách tiếp cận này đặc biệt cần thiết với khu vực tư nhân, nơi công nghệ và yêu cầu công việc thay đổi nhanh, trong khi doanh nghiệp nhỏ khó có khả năng tự xây dựng một hệ thống đào tạo bài bản.

Trong những giải pháp được triển khai, Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố được UBND thành phố giao hỗ trợ đào tạo 50 lớp quản trị nhân lực cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Ông Lê Như Thiều, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Quảng Ninh, cho biết: Có rất nhiều doanh nghiệp quy mô lớn nhưng vẫn gặp vướng mắc trong vấn đề pháp lý. Đây cũng là một vấn đề rất nhức nhối trong hoạt động của doanh nghiệp. Sau 15 năm thành lập, năm 2026 lần đầu tiên thành phố giao cho hiệp hội triển khai chương trình hỗ trợ đào tạo và tư vấn về quản trị doanh nghiệp cho cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn. Tôi cho rằng rất phù hợp khi Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố là đơn vị có mối quan hệ rất gần với các doanh nghiệp và cũng rất hiểu doanh nghiệp đang cần gì, đang vướng mắc ở đâu…

Theo kế hoạch của Quảng Ninh, Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố có trách nhiệm tuyên truyền, phổ biến chương trình tới cộng đồng doanh nghiệp; làm đầu mối khảo sát, tổng hợp nhu cầu đào tạo; phối hợp đề xuất nội dung, chương trình và ngành nghề đào tạo phù hợp với thực tiễn từng giai đoạn. Hiệp hội cũng tham gia tổ chức tư vấn, đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng cho doanh nghiệp.

Đáng chú ý, Hiệp hội được giao chủ trì, phối hợp triển khai các mô hình đào tạo gắn với doanh nghiệp và đặt hàng các khóa đào tạo quản trị, đồng thời vận động doanh nghiệp tham gia hỗ trợ đào tạo. Đây là cách thức để tiếng nói của doanh nghiệp đi thẳng vào quá trình xây dựng chương trình đào tạo.

Theo chương trình, các lớp đào tạo tập trung vào những nội dung thiết thực đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và yêu cầu nâng cao năng lực quản trị của doanh nghiệp. Trong đó có các chương trình về CEO - Giám đốc điều hành chuyên nghiệp; nâng cao năng lực quản lý cấp trung; quản trị kinh doanh, bán hàng và phát triển thị trường; thuế, kế toán, tài chính doanh nghiệp chuyên sâu; đào tạo chuyên gia tư vấn quản trị và Mentor, cùng nhiều nội dung khác theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Tính đến trung tuần tháng 8/2026, Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố đã triển khai 15/50 lớp, thu hút hơn 600 lượt học viên tham gia. Các chương trình được tổ chức theo hướng tăng tính thực tiễn, không chỉ cung cấp kiến thức, mà còn trao đổi tình huống, phân tích những vấn đề doanh nghiệp đang gặp phải và hướng dẫn cách thức áp dụng trực tiếp vào hoạt động sản xuất, kinh doanh. Dự kiến đến hết tháng 11/2026, Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố triển khai xong 35 lớp còn lại.

Ông Phạm Hùng Cương, sáng lập viên Công ty TNHH Hồng Đăng (phường Quang Hanh), cho biết: Tham gia trực tiếp khóa học đào tạo chuyên gia tư vấn quản trị và Mentor, các khóa trí tuệ nhân tạo, tôi nhận thấy khóa học đã khắc phục hạn chế của các chương trình trước đây. Bởi doanh nghiệp nhỏ không chỉ cần một khóa học về quản trị, hay chuyển đổi số, mà cần lời giải cho chính vấn đề họ đang gặp như tổ chức sản xuất thế nào, quản trị nhân sự ra sao, đưa công nghệ nào vào dây chuyền, bán hàng trên nền tảng số như thế nào, kiểm soát chất lượng và mở rộng thị trường ra sao…

Không dừng lại ở việc triển khai các lớp quản trị nhân lực cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, UBND thành phố cũng đã xác định rõ cơ chế phối hợp giữa nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp - hiệp hội doanh nghiệp. Trong đó, yêu cầu các cơ sở đào tạo phải cập nhật chương trình theo nhu cầu doanh nghiệp; doanh nghiệp được khuyến khích tham gia đặt hàng, cử chuyên gia giảng dạy, hỗ trợ thực hành, thực tập và cùng đầu tư cơ sở vật chất đào tạo.

Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và Hỗ trợ chuyển đổi số thành phố Nguyễn Văn Đạt cho biết: Dự báo đến năm 2030, Quảng Ninh cần khoảng 20.000 lao động công nghiệp - thương mại; 37.500 nhân lực du lịch; trên 11.000 lao động logistics, vận tải - kho bãi; cùng hàng chục nghìn lao động trong các lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, xây dựng, công nghệ thông tin và khoa học công nghệ. Những con số này cho thấy, bài toán nhân lực không thể chờ đến khi nhu cầu xuất hiện mới đào tạo. Đào tạo phải đi trước một bước, bám sát tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế và những kỹ năng mà thị trường cần. Đơn vị đang phối hợp cùng Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố đưa công tác đào tạo, hỗ trợ vào thực chất hơn nữa, để nguồn nhân lực không trở thành “điểm nghẽn” của khu vực kinh tế tư nhân trong không gian phát triển mới, mà thực sự trở thành nguồn lực nội sinh để doanh nghiệp nâng năng suất, đổi mới công nghệ, mở rộng thị trường và nâng sức cạnh tranh của thành phố trong giai đoạn 2026-2030.