Có lẽ chỉ đến lúc nhắm mắt, xuôi tay tôi mới quên được câu chuyện mà tôi kể sau đây.
Bài thơ đổi mệnh!
Ấy là vào năm 2000 khi đến Trung tâm Nuôi dạy trẻ mồ côi tỉnh, tôi được cô Hà giới thiệu về các bà mẹ nuôi trẻ nhiễm HIV. Một trong những bà mẹ ấy là Lê Thị Lề. Chị Lề đang sống trong gian nhà nhỏ bên khe suối thuộc phường Hồng Hà (TP Hạ Long). Gian nhà nhỏ hẹp, đơn sơ không có đồ đạc gì đáng giá. Cả thời tuổi trẻ chị làm việc ở Hội LHPN tỉnh. Do hoàn cảnh riêng chị không lấy chồng, và chưa một lần làm mẹ. Nhưng trong gian nhà đơn sơ ấy chị đã nuôi 13 đứa trẻ, 13 đứa đều nuôi bộ từ lúc chúng còn đỏ hỏn. Những người đẻ ra chúng đã bỏ chúng lại bệnh viện, vứt dưới gốc cây hoặc ở cổng trại trẻ mồ côi. Hơn chục đứa trẻ qua tay chị chăm bẵm, đứa nào cũng lớn như thổi. Mỗi lần chị bế chúng đi tiêm phòng, các bà, các chị đều xúm lại kéo đứa bé bụ bẫm trên tay chị hôn hít rồi hỏi: “Sao chị nuôi khéo thế?”.
Đứa trẻ thứ 10 có tên là Nguyễn Thành Luân. Trước khi giao cho chị Lề nuôi, cô Hà, Giám đốc Trung tâm nói rõ cháu đã bị nhiễm HIV. Nuôi cháu hay không là quyền của chị. Chị Lề nghĩ: - Nuôi mà mình bị lây nhiễm thì sẽ sống như thế nào? Nếu không, thì ai dám nhận nuôi đứa trẻ? Thế rồi chị nhận. Cháu bé nhiễm bệnh ít ngủ, hay giật mình, hay nôn trớ, tay chân cứng, ngực mông teo tóp. Thương cháu bé như con đẻ, chị đêm ngày lo thuốc thang chăm bẵm, mong đổi cuộc đời mình cho Luân được sống. Trong nhật ký chị đã làm bài thơ “Đổi mệnh” thế này: “Thôi thì rồi mẹ sẽ/Lây bệnh con cũng đành/Nếu mà con sẽ lành/Khi mẹ lây con nhỉ/Ôi giá mà có thể/Đổi cuộc đời cho con!”.
Đứa bé bị bệnh nặng đã chết sau 18 tháng. Chị Lề khóc đến rạc người.
Mẹ Nguyễn Thị Mai chăm sóc 2 cháu Nguyễn Quang Vinh
và Ngô Thị Hải Ninh.
Mẹ ơi cho con ăn đi!
Trung tâm bây giờ đã khác, từ “nuôi dạy trẻ mồ côi” thành “bảo trợ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt”. Nhà cửa đã rộng ra, đồ dùng của các cháu sạch, đẹp hơn trước rất nhiều. Tôi bước vào phòng nuôi các cháu có hoàn cảnh đặc biệt. Phòng rộng, thoáng, sạch sẽ, nắng đầu đông tràn vào ấm áp. Phía trái phòng có hai đứa trẻ nằm cùng giường, cháu trai tên Nguyễn Quang Vinh, cháu gái tên Ngô Thị Hải Ninh. Tên của hai cháu do Trung tâm đặt.
Người ta nhặt được Vinh ở chân Đền Cửa Ông. Còn Ninh, người đẻ ra nó đã bỏ tại cổng Bệnh viện Móng Cái. Vinh đã nhiễm HIV còn Hải Ninh đã mắc thêm bệnh úng thuỷ não. Hai trẻ nằm cùng giường có nét giống nhau, hai cái đầu to như bình tích, mà tay chân nhỏ như xe điếu, chúng đều khóc không thành tiếng, chỉ ư ử như mèo hen. Tôi đã giật mình khi nhìn thấy chúng. Các cô bảo mẫu động viên: “Bác còn bạo đấy, có người vừa bước vào phòng đã quay vội ra ngoài cửa”.
Phía phải, gần cửa ra vào là giường của hai cháu Đinh Thị Thu Trang và Nguyễn Thị Quế Ly, tên cũng do Trung tâm đặt cho. Trang đang học lớp 1A4, Ly học lớp 2A6 Trường Tiểu học Trần Quốc Toản. Cả Trang và Ly đều nhiễm HIV. Mẹ Ly đã chết vì căn bệnh thế kỷ này. Bố đi tù, bà nội ghét con dâu, ruồng bỏ luôn cả đứa cháu đã không cho ăn uống lại còn đánh đập. Khi Trung tâm đón Ly về, mặt mày thâm tím, tay chân bầm dập. Còn Trang, cả bố, mẹ đã chết vì bạo bệnh. Cạnh giường Trang, Ly là cháu Hằng, gần 6 tuổi, đầu ngoẹo, cổ vênh, miệng lúc nào cũng như cười mà không nói được. Giữa phòng có cái cũi nhỏ, cháu trai khoảng 7-8 tháng tuổi đang nằm, da trắng, tóc đen mượn nhưng mắt thì ngây dại. Sáu đứa trẻ sống chung trong một căn phòng. Trung tâm cử 5 bà mẹ chăm sóc chúng. Đó là các cô Mai, Ly, Chi, ánh, Hậu. Cô Mai đang thay tã lót cho Vinh. Cô Mai nói:
- Ngày nào chúng em cũng thay nhau đun nước lá thuốc tắm cho các cháu. Tắm cho hai đứa nằm liệt, thì phải tắm đầu trước lau khô rồi mới đến mình, tay chân. Chúng quặt quẹo nheo nhúm, không dám xả nước vào, không dám kỳ mạnh, chỉ dùng khăn thấm nước rồi áp nhẹ trên da. Trẻ nhiễm bệnh bốc mùi ngay trên cơ thể chúng. Giọng cô chợt đượm buồn:
- Các cháu đã bệnh tật chịu nhiều đau đớn rồi, chúng em gắng bù trừ cho chúng, coi chúng như con mình vậy. Nên chẳng chị em nào sợ bệnh tật, chẳng lo gì lây nhiễm, chỉ lo chăm bẵm, thuốc thang để chúng được khoẻ mạnh, được làm người như những trẻ khác. Cô Mai kể tiếp:
- Các cháu không biết nói nhưng biết nghe bác ạ. Nó ọ ẹ, em ru, nó ngủ. Em nghe nó ọ ẹ, em biết nó đang đói ăn. Mẹ con chúng em hiểu nhau. Cả cháu Ly nữa, nghe 2 đứa ọ ẹ, nó biết chúng đã đòi ăn. Thế là cháu lại gọi: “Mẹ ơi cho em ăn đi!”.
Tình yêu của các mẹ!
Các cháu lúc nào cũng như cười thế này...
Tôi đã đứng ở cổng Trường Tiểu học Trần Quốc Toản chờ cô Toan, một trong những người đầu tiên về làm việc ở Trung tâm. Ngày lại ngày, cô Toan đưa, đón các cháu học lớp 1, lớp 2 đến trường. Buổi chiều, các cháu ùa ra cổng ríu rít như đàn chim. áo đồng phục mùa đông hai màu xanh, trắng, khăn quàng đỏ trông các cháu thật xinh xắn, hồng hào. Cô Toan dắt Trang và Ly qua đường. Nhìn hai đứa tươi cười nhảy cò bên chân mẹ Toan, ít ai nghĩ rằng, đã có thời kỳ cháu Ly lở loét khắp người, ngày đêm các cô phải dùng bông thấm, thay nhau lau rửa từng vết đỏ. Các cô vừa lau cho cháu vừa rơi nước mắt. Tình cảm của các mẹ là liều thuốc quý giá nhất cho sức khoẻ của các cháu bây giờ. Tôi lại gần hỏi nhỏ cô Toan:
- Nhà trường có biết các cháu bị lây nhiễm?
- Trước khi cháu đi học, Giám đốc Trung tâm đã gặp và trao đổi với cô hiệu trưởng.
- Cha mẹ các bạn học cùng lớp có biết?
Cô Toan bảo, Nhà trường không nói, nhưng một số người đã biết. Có người lo, sợ con mình lây nhiễm, nhưng khi thấy cô Quỳnh, cô Thanh Hương là những giáo viên chủ nhiệm cùng ăn cơm, cùng ngủ trưa với các cháu thì lo ngại đã bớt đi. Đặc biệt là cô Quỳnh, thương các cháu lắm, cháu mệt mỏi, cô ôm cháu dỗ dành. Cha mẹ các cháu khác hiểu ra, giờ thì nhiều người muốn chia sẻ. Có bà mẹ lẳng lặng đem ghế cho cháu ngồi, có người mua quà cho con ăn sáng mua luôn cho hai cháu, người khác cho cháu hẳn 1 túi bánh to, người cho sách vở, quần áo. Các bạn trong lớp thì rủ Trang, Ly nhảy dây, chơi trò bịt mắt bắt dê... Trang hợp với trò chơi này lắm, cháu bạo dạn, hát hay, nhanh nhẹn.
Nghe cô Toan kể, tôi lại lặng người đi, giống như 8 năm trước đọc bài thơ “Đổi mệnh” của chị Lề. ở đâu còn chuyện kỳ thị, lạnh lùng với những đứa trẻ HIV/AIDS thì tôi không biết. Nhưng từ các cô bảo mẫu ở Trung tâm đến các cô giáo ở Trường Tiểu học Trần Quốc Toản và nhiều người dân phường Hồng Hà nơi ở không có chuyện kỳ thị với người lây nhiễm, đặc biệt là với các cháu nhỏ. Tình yêu với các cháu đã xoá đi mọi ngăn cách!
