Cách làm sáng tạo của Quảng Ninh

Thực hiện chủ trương tăng cường dạy tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số của Bộ GD-ĐT, Sở GD-ĐT tỉnh đã có một cách làm sáng tạo: Tổ chức Hội thi đọc diễn cảm và kể chuyện dành cho học sinh dân tộc thiểu số cấp tiểu học.

Cách làm này của Quảng Ninh đã được Bộ GD-ĐT nhân rộng trên toàn quốc và hiện được đánh giá là “sân chơi” sôi nổi, hấp dẫn, bổ ích nhất dành cho học sinh dân tộc thiểu số.

Các cô giáo huyện Hoành Bồ mặc trang phục dân tộc cho các thí sinh dự thi.

Hội thi đọc diễn cảm và kể chuyện dành cho học sinh dân tộc thiểu số cấp tiểu học cấp tỉnh vừa được Sở GD-ĐT tổ chức tại Tiên Yên cuối tháng 3- 2010. Đồng chí Lê Đình Hưng, Trưởng Phòng GD Tiểu học  (Sở GD- ĐT), cho biết: “Hội thi kể chuyện đạo đức dành cho học sinh cấp tiểu học đã từng được tổ chức trong nhiều năm liên tục, nhưng Hội thi đọc diễn cảm và kể chuyện dành cho học sinh dân tộc thiểu số cấp tiểu học thì năm nay là lần đầu tiên. Mục đích của chúng tôi khi tổ chức hội thi này là giúp các em có cơ hội giao lưu, tăng cường nói và trau dồi vốn tiếng Việt - công cụ quan trọng giúp các em hoà nhập và phát triển”. Xác định hội thi là “sân chơi” dành cho học sinh dân tộc thiểu số, Ban Tổ chức đã quy định đối tượng tham gia chỉ là học sinh dân tộc thiểu số đang học ở các điểm trường chính và các điểm trường lẻ của tất cả các trường tiểu học và PTCS ở vùng có đa số học sinh là dân tộc thiểu số. Căn cứ vào tình hình thực tế, chỉ có 6 huyện: Hoành Bồ, Tiên Yên, Bình Liêu, Ba Chẽ, Đầm Hà, Hải Hà có thí sinh dự thi. Trước khi đến với hội thi cấp tỉnh, các địa phương đều tổ chức hội thi này ở cấp trường, cấp huyện, rồi mới chọn đội tuyển dự thi cấp tỉnh. Nhờ vậy, các đội thi đều có sự chuẩn bị khá chu đáo. Các thí sinh đến dự hội thi đều mặc trang phục truyền thống của dân tộc mình do bà, mẹ may, do các cô giáo chỉnh sửa lại từ những bộ quần áo truyền thống của người lớn. Đội chủ nhà Tiên Yên chu đáo bố trí cơ sở vật chất, tạo điều kiện tốt nhất cho hội thi và mỗi đội đến dự hội thi. Các đội Tiên Yên, Hoành Bồ còn tạo ra bất ngờ cho các đội bạn khi sử dụng sự hỗ trợ của CNTT cho phần thi kể chuyện của các thí sinh. Để có được những hình ảnh minh hoạ sinh động cho mỗi câu chuyện của các thí sinh, các thầy, cô giáo đã phải mất khá nhiều thời gian để sưu tầm, biên tập, chỉnh sửa, cắt dán trên các phần mềm vi tính. Các cổ động viên nhí đều rất thích thú, tai lắng nghe bạn kể chuyện, mắt thì dán chặt vào màn hình chiếu, ở đó có những nhân vật thật gần gũi, đáng yêu như: Sóc, nai, thỏ, gấu… Riêng đội Hoành Bồ, ngoài giáo viên trực tiếp giảng dạy ở các điểm trường có thí sinh dự thi, còn “mang theo” cả giáo viên cắm bản là người dân tộc để giúp các thí sinh sửa soạn, mặc trang phục cho đúng cách. Sáng tạo hơn nữa là đội Bình Liêu, nội dung mỗi câu chuyện đều được minh hoạ bằng phần diễn xuất của các diễn viên nhí.

Tham gia hội thi, các thí sinh phải trải qua 2 phần thi: Đọc diễn cảm một đoạn văn, đoạn thơ (bốc thăm) và kể câu chuyện trong chương trình SGK đang học. Theo yêu cầu của Ban giám khảo, các thí sinh không những phải đạt kỹ năng đọc tiếng Việt, kể chuyện diễn cảm, mà còn phải biết giới thiệu tóm tắt nhưng đầy đủ thông tin về bản thân bằng tiếng Việt, biết rút ra ý nghĩa và bài học sâu sắc của câu chuyện mình kể. Cả 2 phần thi, Ban giám khảo đều đánh giá cao các thí sinh ở sự tự tin, bình tĩnh, phát âm rõ ràng, như học sinh của Đông Triều, Yên Hưng. Riêng ở phần thi kể chuyện, 41 thí sinh đã mang đến 41 câu chuyện kể thật hấp dẫn, sinh động. Phần lớn các em chọn những câu chuyện cổ tích, có yếu tố thần thoại để thể hiện. Mỗi câu chuyện, dù là cổ tích hay hiện đại, đều là những bài học đạo đức mang tính giáo dục sâu sắc và có ý nghĩa nhân văn cao cả, như chuyện “Tích chu”, “Sự tích cây vú sữa”, “Dê đen và dê trắng”, “Cô bé không biết quý tình bạn”, “Bác sỹ gõ kiến”…. Rất nhiều thí sinh đã kể chuyện thật truyền cảm, hoà mình vào câu chuyện, làm câu chuyện thêm sống động, hấp dẫn người nghe. Như các em: Đặng Thị Khuyên, Trường PTCS Bằng Cả (Hoành Bồ) mang đến hội thi câu chuyện “Đôi dép hải, lục, không quân”; Phùn Trung Hiếu, Trường Tiểu học Phong Dụ I (Tiên Yên) với câu chuyện “Cáo và rùa”…

Kết thúc hội thi, BTC đã trao 12 giải nhất, 15 giải nhì và 16 giải ba cho các thí sinh dự thi. Hoành Bồ đoạt giải nhất toàn đoàn; Tiên Yên, Hải Hà thứ nhì; Bình Liêu, Ba Chẽ, Đầm Hà thứ ba. Các thí sinh dự thi và các đội thi đều có giải thưởng. Ngoài nguồn kinh phí tổ chức hội thi do Sở GD- ĐT cấp, hội thi còn nhận được tài trợ, sự ủng hộ, cổ vũ, động viên của một số doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh, như: Công ty Phát triển giáo dục 1, 2, 3 (Hà Nội); Công ty TNHH xây dựng… Tuy phần thưởng không lớn, nhưng các em đều rất phấn khởi. Bởi hội thi không chỉ là “sân chơi” của học sinh dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa, mang đến cho các em cơ hội được giao lưu, học hỏi, được trau dồi, tăng cường tiếng Việt, mà các em còn được biết đến những vùng quê mới. Em Lỷ Thín Tắc, Trường Tiểu học Quảng An 2 (Đầm Hà) khoe: “Từ trước đến giờ, cháu mới chỉ có một vài lần xuống trung tâm huyện. Đây là lần đầu tiên cháu đi xa nhất đấy. Vui lắm ạ!”. Hội thi còn là đợt khảo sát, đánh giá lại chất lượng cũng như phương pháp giảng dạy tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số ở một số huyện miền núi trong tỉnh. Đồng chí Lê Đình Hưng, Trưởng Phòng GD Tiểu học (Sở GD-ĐT) cho biết thêm: “Thời gian qua, thực hiện chỉ đạo của Bộ GD-ĐT, ngành GD-ĐT tỉnh đã chỉ đạo các địa phương, các trường thực hiện nhiều biện pháp tăng cường tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số. Qua hội thi này đã khẳng định kết quả bước đầu của những cố gắng, nỗ lực đó. Tuy nhiên, hội thi cũng cho những người quản lý nhìn thấy được điểm yếu còn tồn tại trong học sinh dân tộc thiểu số khi nói tiếng Việt, như phát âm vẫn chưa thật chuẩn, vẫn lẫn vần khó, lẫn dấu, nhất là dấu hỏi, dấu ngã. Vì thế, ở hội thi sang năm, ngành sẽ mở rộng đối tượng dự thi thêm ở một số huyện, thị khác trên địa bàn tỉnh có tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số tương đối lớn như: Móng Cái, Vân Đồn, Cẩm Phả. Và yêu cầu đối với các em dự thi cũng cao hơn”.