Cảnh báo từ “cơn sốt” trồng cây sưa...

Độ 2 tháng nay, nhiều bà con miền núi ở Ba Chẽ, Hoành Bồ, Bình Liêu, thậm chí vùng quê lúa Đông Triều nóng lòng muốn trồng cây gỗ quý này. Theo nhiều người ở Hải Lạng kể, thỉnh thoảng lại thấy vài ô tô tải chở cây sưa giống lên Ba Chẽ bán cho nhân dân trồng, giá mới đầu chỉ 7.000đ/cây, giờ lên 15.000đ/cây. Xe lên chuyến nào hết veo chuyến ấy. Có bà con vay cả tiền ngân hàng để trồng.

Cây sưa giống được bán ở nhà anh Giáp Hạnh, xã Tràng Lương, huyện Đông Triều.

 Cây sưa giống được bán ở nhà anh Giáp Hạnh, xã Tràng Lương, huyện Đông Triều.

Say sưa chuyện trồng sưa

Người lái xe ôm luôn miệng kể về sự quý báu của cây sưa suốt dọc đường chở tôi từ Hải Lạng (Tiên Yên) lên thị trấn Ba Chẽ (huyện Ba Chẽ). “Chị ạ, gỗ sưa giờ quý hơn cả vàng, giá trị đến mấy trăm ngàn đồng/kg gỗ lõi. Mà hay cái là người ta mua cả cây tất tật từ rễ tới ngọn, chả vứt đi cái gì. Cây sưa chỉ trồng 10 năm là bán được. Thế thì còn gì bằng…”. Độ 2 tháng nay, nhiều bà con miền núi ở Ba Chẽ, Hoành Bồ, Bình Liêu, thậm chí vùng quê lúa Đông Triều nóng lòng muốn trồng cây gỗ quý này. Theo nhiều người ở Hải Lạng kể, thỉnh thoảng lại thấy vài ô tô tải chở cây sưa giống lên Ba Chẽ bán cho nhân dân trồng, giá mới đầu chỉ 7.000đ/cây, giờ lên 15.000đ/cây. Xe lên chuyến nào hết veo chuyến ấy. Có bà con vay cả tiền ngân hàng để trồng. Lương Mông - xã cao và xa nhất huyện Ba Chẽ hiện là nơi trồng nhiều cây sưa nhất, diện tích khoảng 3 ha. Tiếp đến là Nam Sơn, Thanh Sơn, Thanh Lâm, mỗi nơi trồng một vài ha. Tại Hoành Bồ, cây sưa cũng vừa mới được bà con trồng rải rác ở các xã, nhiều nhất là ở xã vùng cao Tân Dân, có người trồng tới vài ngàn cây. Tại huyện Đông Triều, ở các xã An Sinh, Bình Khê, Tràng Lương bà con cũng đã trồng khá nhiều. Chúng tôi lên Tràng Lương, xã nghèo nhất huyện Đông Triều, nằm tận cuối con đường 18B qua huyện. Hôm ấy, do ảnh hưởng của cơn bão số 5, con đường từ huyện vào xã độ hơn 20 km nhưng chúng tôi phải mất hơn 2 giờ mới tới nơi. Nghe nói, hôm nay anh Giáp Hạnh, một người chuyên buôn cây giống của xã sẽ mang cây sưa từ Tam Đảo (Vĩnh Phúc) về bán cho bà con. Vượt qua một con đường ngoằn ngoèo toàn cát sỏi, tìm được đến nhà anh thì chỉ còn hơn 30 cây là của một người gửi mua do mưa bão chưa kịp đến lấy. Hôm nay thôn Trung Lương bầu trưởng thôn, nên ở nhà anh Hạnh có một số bà con ngồi tán chuyện. Thấy chúng tôi muốn hỏi về cây sưa, chị Hoàng Thị Ngân vợ anh Hạnh kể rất say sưa về giá trị của cây này, và cam đoan cây nhà mình bán là đúng giống sưa đỏ (giống quý nhất) vì “cành nó cong như cần câu”. Mấy người ngồi nghe chị kể cứ xuýt xoa, vì ông chủ bán cây sưa cho nhà chị vừa mới bán một cây sưa thân to bằng cái nồi cơm điện, mới trồng được 11 năm nhưng bán được tới 90 triệu đồng. Mỗi lần anh Giáp Hạnh đi lấy chừng 600-700 cây sưa giống, về là hết veo vì anh chỉ lấy theo đơn đặt hàng của bà con. Theo lời kể của vợ anh thì công việc làm ăn rất tốt. Nếu ai có điều kiện thì nên mua, trồng ngay kẻo sau này “dân khôn hết” không có giống mà mua.  Chị cho biết một nông trường ở tỉnh Bắc Giang mới đặt chồng chị mua cho vài ngàn cây về bán lại cho bà con. ở xã Bình Khê, cách đây nửa tháng, xã cũng đã thông báo, bà con nào trồng sưa thì đến xã cung cấp giống với giá 15.000đ/cây. Tuy nhiên, ông Sơn, một người dân của xã cho biết, nhiều người trong xã không mua vì chê đắt. Họ rủ nhau lên thị trấn Sao Đỏ (huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương) để mua, giá chỉ 7.000đ/cây.  

Anh Triệu Đức Cao, thôn Tân Lập, xã Tân Dân, huyện Hoành Bồ chăm sóc cây sưa 5 tháng tuổi.

Anh Triệu Đức Cao, thôn Tân Lập, xã Tân Dân, huyện Hoành Bồ chăm sóc cây sưa 5 tháng tuổi.

Hãy tỉnh táo trước những lời đồn

Sau khi đi tìm hiểu ở 4 huyện trong tỉnh, chúng tôi thấy bà con các xã rất tin theo những lời đồn thổi về giá trị như vàng của cây sưa. Nhiều người dân kháo nhau, một cây sưa trồng 10 năm có thể bán tới 50 triệu đồng. Rất nhiều nhà đã rủ nhau đi mua cây giống từ khắp các nguồn. Dân Ba Chẽ thì mua giống từ Bắc Giang. Dân Hoành Bồ thì mua tận gốc Vĩnh Phúc. Đông Triều thì mua ở Vĩnh Phúc, Hải Dương. Vì giá cây sưa giống rất cao nên không ít nhà vì muốn trồng nhiều đã bán lợn, bán gà để có tiền mua. Có nhà tính đi vay ngân hàng vài chục triệu đồng để trồng lấy khoảng 1 ha. Ông Đàm Minh Sơn, Trưởng Phòng Kinh tế huyện Ba Chẽ cho biết, ông đã tới Tam Đảo (Vĩnh Phúc) và vào tỉnh Quảng Trị, là hai nơi đang trồng nhiều cây sưa để tìm hiểu. Khi tới đó ông cũng được nghe người bán sưa kể, giá 1 cây gỗ sưa trồng 10 năm từ 35 - 60 triệu đồng. Tuy nhiên, theo ông Sơn, không loại trừ khả năng người bán thổi phồng giá để bán được nhiều cây giống. Đó là chưa nói tới giống cây mà bà con mua về có đúng là cây sưa không.

Theo các tài liệu tham khảo, cây sưa có nhiều tên khác nhau, nhiều loài khác nhau, có giá trị nhất là sưa đỏ. Thời gian sinh trưởng rất dài (60 năm cây mới trưởng thành, một năm đường kính chỉ lớn dưới 0,5cm), nên việc đầu tư trồng mong thu lãi trong thời gian ngắn là khó. Theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Khải, Trung tâm Tư vấn tiết kiệm năng lượng, thì trước đây gỗ sưa thuộc hàng rẻ tiền, nên người nghèo mua về làm quan tài, làm xà nhà. Rồi tự nhiên vài năm nay mới rộ lên như thế. Theo ông, vấn đề là phải làm rõ được “ai là người mua cây sưa và mua để làm gì” mà giá đắt thế. Ông Đàm Minh Sơn thì khuyến cáo, gỗ sưa không có trong danh mục cây rừng trồng ở Quảng Ninh. Nếu bà con có điều kiện chỉ nên trồng từ 50-100 cây xung quanh vườn nhà, không nên đầu tư lớn, vì cho đến nay chưa có cơ sở khoa học để biết rõ giá trị cây sưa có lớn như đồn thổi.

Ở Quảng Ninh hiện nay, bà con, nhất là khu vực miền núi thuộc diện nghèo, thiếu vốn đang mong muốn trồng sưa để đổi đời, nhưng quá thiếu thông tin. Bà con chỉ có thông tin về loại cây sưa quý như vàng, nhưng không biết cây mình mua có đúng là cây sưa không, chất đất, khí hậu có thích hợp với trồng loại cây này, kỹ thuật, biện pháp trồng và chăm bón thế nào? Các cơ quan chức năng, các địa phương trong tỉnh cần nhanh chóng tham khảo, nghiên cứu, thông tin chính xác, định hướng cho bà con trước khi phong trào trồng cây sưa đang ào tới từng thôn, bản.

Cùng chuyên mục