Năm học này, Nịnh Thị Viền, Nịnh Thị Hồng và Mễ Thị Liên đã lên đến lớp 11. Nhưng cả 3 em học sinh dân tộc Sán Chỉ, Cao Lan ở xã miền núi Thanh Sơn (huyện Ba Chẽ) vẫn nhớ như in ngày các anh chị sinh viên tình nguyện về xã, đã làm đổi thay tương lai của các em.
Các anh chị Sinh viên trường CĐKT Mỏ đến thăm Viền, Liên, Hồng tại phòng ở KTX.
“Chúng em đều sinh năm 1990. Nhà Hồng ở cùng thôn Khe Loọng Trong với em, còn nhà Liên thì ở thôn Khe Lò”. Nịnh Thị Viền giới thiệu khi tôi gặp 3 em ở phòng B3-20, Kí túc xá Trường Cao đẳng Kĩ thuật Mỏ (Đông Triều). Qua trò chuyện với các em và tìm hiểu thêm ở Hội Sinh viên Trường CĐKT mỏ, tôi thấy hoàn cảnh của các em quá khó khăn và sự học của các em người dân tộc thiểu số vùng cao này còn khó khăn gấp bội. Mễ Thị Liên là con út trong gia đình có 5 anh chị em, nhưng có đến 3 người chị bị tàn tật không có khả năng lao động. Bố Liên mất từ khi em mới 7 tháng tuổi, mọi nỗi vất vả dồn lên đôi vai gầy của mẹ. Vì thế, vừa đi học, Liên phải vừa cùng anh trai phụ giúp mẹ làm ruộng, đi rừng kiếm củi. “Mỗi ngày đi rừng kiếm dóc, mỗi đứa cũng kiếm được hai, ba chục ngàn đấy anh ạ” Liên -khoe. Nhưng tôi hiểu đối với trẻ em mà vác được bó dóc từ rừng ra thì cực nhọc biết nhường nào. Nịnh Thị Viền cũng có hoàn cảnh giống Liên. Đến năm học lớp 2, bố Viền mất để lại gánh nặng cho mẹ một nách nuôi 8 đứa con thơ dại. Viền cũng là con út, hàng ngày phải cùng các anh, chị phụ giúp mẹ làm ruộng và đi rừng kiếm củi.Hồng có lẽ may mắn hơn so với Liên và Viền vì bố mẹ vẫn khỏe. Nhưng nhà chỉ làm mấy sào ruộng lại đông miệng ăn nên nhà Hồng cũng nghèo lắm. Tuy vất vả nhưng may thay cả 3 em đều được chính quyền địa phương và các thầy cô giáo quan tâm vận động đến trường. Vừa học, vừa phụ giúp bố mẹ kiếm tiền nuôi sống gia đình nên sức học của các em hơi đuối, có năm còn bị lưu ban. Đường từ nhà đến trường khá xa, khoảng hơn 10 cây số đường rừng, nên bố mẹ các em mong và cũng chỉ có thể cho các em học hết THCS. Năm 2005, Hồng học xong lớp 9 và ở nhà làm ruộng, đi rừng; Liên và Viền học xong lớp 8, dự định học tiếp 1 năm nữa rồi ở nhà làm ruộng, lấy chồng...
Trăn trở sau đợt tình nguyện
Trong những ngày Liên, Viền đang theo học lớp bổ túc hè để chuẩn bị thi tốt nghiệp THCS thì có đội sinh viên tình nguyện của Trường CĐKT Mỏ về Thanh Sơn. Các anh chị sinh viên, ngày thì vào các thôn, bản để giúp dân cấy lúa, sửa nhà, làm cầu, đường dân sinh… tối về tổ chức cho các em ôn tập kiến thức và học tin học, ngoại ngữ. Liên và Viền không bỏ buổi học, buổi sinh hoạt nào do các anh chị sinh viên tổ chức. Còn Hồng, tuy đã học xong lớp 9, nhưng thấy các anh chị sinh viên tình nguyện dạy tin học, ngoại ngữ và tổ chức các buổi sinh hoạt hè hấp dẫn nên cũng đến tham gia. “Ba cùng” với người dân và các em học sinh, nên đội sinh viên tình nguyện hiểu được hoàn cảnh của từng em. Thấy hoàn cảnh của Liên, Viền, Hồng quá khó khăn, nhưng các em vẫn ước mong được tiếp tục học tập, nên Vũ Đức Chí, Chủ tịch Hội Sinh viên Trường CĐKT Mỏ và các bạn trong đội tình nguyện đã nảy ra ý định giúp các em được theo học tiếp. “Lúc đó cũng mới chỉ là ý định và mong được như vậy thôi, chứ chúng em cũng hình dung là làm được như vậy thì nhiều khó khăn lắm” - Vũ Đức Chí bộc bạch. Chiến dịch tình nguyện kết thúc, đội sinh viên tình nguyện về trường, nhưng hình ảnh những em học sinh dân tộc có hoàn cảnh khó khăn ở Thanh Sơn và ước mong được đi học của các em cứ ám ảnh trong suy nghĩ của mỗi tình nguyện viên. Ban Thư kí Hội Sinh viên của trường họp, lên phương án và báo cáo Đảng ủy, Ban Giám hiệu nhà trường. Cũng may là nhà trường có Trung tâm Đào tạo bồi dưỡng thường xuyên dạy các lớp theo chương trình bổ túc THPT gắn với dạy nghề, nên Hội Sinh viên tính đưa các em về đó học là hợp lý nhất. Vấn đề chỗ ở thì không đáng lo lắm, vì có thể bố trí cho các em ở luôn trong kí túc xá của trường. Còn kinh phí cho các em ăn, mặc và sinh hoạt hằng ngày thì ai cũng đồng tình với giải pháp trích quỹ của Hội Sinh viên và vận động các bạn đóng góp, ủng hộ thêm. Khi bàn phương án đưa các em về xuôi học, nhiều bạn trong Ban Thư kí Hội Sinh viên đã xung phong đứng ra kèm cặp các em học tập hằng ngày ở cùng các em để dạy dỗ. “Chúng em hiểu là sẽ có nhiều khó khăn vì Ban Thư kí Hội thường xuyên thay đổi theo nhiệm kỳ. Nếu đón các em về mà không chăm lo tốt sẽ ảnh hưởng đến uy tín của tổ chức Hội, của nhà trường với địa phương nơi các em ở và sẽ làm khổ các em. Nhưng thấy các bạn trong Hội quyết tâm, Đảng ủy, BGH nhà trường đã đồng ý và hết mực ủng hộ”- Vũ Đức Chí kể lại. Sau đó, BGH nhà trường cử đại diện cùng Hội Sinh viên trở lại Thanh Sơn đặt vấn đề với chính quyền địa phương và gia đình các em. Vũ Đức Chí cho biết, các anh lãnh đạo xã rất ủng hộ và gửi gắm tất cả niềm tin vào các thầy cô và sinh viên nhà trường. Còn về phía gia đình các em thì khỏi phải nói, các bậc phụ huynh mừng khôn xiết và đồng ý ngay.
Sinh viên Nguyễn Thị Oanh, hướng dẫn các em ôn bài.
Trang mới cho 3 em học sinh nghèo
Đầu tháng 9-2006, Viền, Liên và Hồng được các anh chị sinh viên dẫn đến trường khai giảng năm học mới. Trong kí ức của 3 em học sinh dân tộc thiểu số, chưa lần nào đi khai giảng lại có nhiều niềm vui như lần này. Các anh chị sinh viên đã chăm lo, sắm sửa cho các em đầy đủ quần áo mới, sách vở mới. BGH Trường CĐKT Mỏ bố trí cho các em riêng một phòng ở rất thuận lợi trong KTX, đồng thời miễn học phí hoàn toàn cho các em trong 3 năm học bổ túc THPT và 1 năm học nghề. Hội Sinh viên mỗi năm trích quỹ khoảng 7 triệu đồng chi ăn uống, quần áo, sách vở và sinh hoạt phí cho các em. Hằng ngày, buổi sáng các em đến trường học kiến thức, buổi chiều và buổi tối ở nhà ôn bài hoặc lên thư viện đọc tài liệu tham khảo dưới sự kèm cặp của các anh chị sinh viên được Hội phân công giúp đỡ. Nguyễn Thị Oanh, sinh viên lớp CĐ 16B, Khoa Cơ điện, tình nguyện đến ở cùng các em để kèm các em học tập. Oanh cho biết, các em rất chịu khó học tập và biết nghe lời: “Ngoài kèm học kiến thức, em còn phụ đạo cho các em học nghề điện. Bây giờ, các em đã biết cơ bản về điện dân dụng. Hôm trước, Liên đã sang giúp được mấy chị phòng bên cạnh sửa chữa điện...”. Vũ Đức Chí cho biết thêm: vừa rồi, thay mặt Hội Sinh viên nhà trường đi họp phụ huynh cho 3 em, các thầy cô đánh giá sức học của các em trung bình. Cả 3 em đều đạt trung bình 6,0 điểm trong năm học 2006-2007. Các em hơi đuối môn tiếng Anh do lên lớp 10 mới bắt đầu học. Năm học này, các em và các bạn sinh viên được phân công giúp đỡ đều hứa quyết tâm nâng học lực của cả 3 em lên mức tiên tiến. Liên thì dự định học xong ở đây sẽ đi học sư phạm để về quê làm cô giáo, Hồng và Viền thì chỉ mong có công việc ổn định để có thu nhập phụ giúp gia đình. Vũ Đức Chí cho biết: Hội Sinh viên, Đoàn Thanh niên nhà trường sẽ tôn trọng sự lựa chọn của các em, nhưng nếu các em đồng ý thì khi học xong, Hội sẽ đề nghị Đoàn Than hỗ trợ tìm việc làm cho các em. Nguyễn Trung Thành, Phó Chủ tịch Hội sinh viên của trường kể: “Hồi Tết Nguyên đán năm vừa rồi, chúng tôi dẫn các em về quê ăn tết, đồng thời tặng quà chúc tết gia đình các em. Phụ huynh cả 3 em mừng lắm, cảm động lắm”.
Đến giờ, tôi vẫn rất nhớ lời tâm sự của Vũ Đức Chí trước lúc chia tay hôm đó. Chí cho biết là đã tốt nghiệp và chỉ chờ tháng 11 này tổ chức Đại hội Hội Sinh viên xong thì sẽ đi làm. Việc chăm lo cho 3 học sinh, Chí đã tính rất kỹ để bàn giao lại. Chí tự đặt ra chỉ tiêu cho mình trong thời gian tới, mỗi tháng sẽ trích 300.000 ngàn tiền lương để gửi về trường hỗ trợ Liên, Viền và Hồng. Chí mong rằng các tổ chức, cá nhân hãy ủng hộ Hội Sinh viên nhà trường để nhân rộng mô hình này, chắp cánh mơ ước cho thêm nhiều học sinh dân tộc thiểu số có hoàn cảnh khó khăn được tiếp tục học tập.
