Đạt giải ba trong Hội thi sáng tạo kĩ thuật Quảng Ninh năm 2011, giải pháp chế tạo đầu tàu điện ắc quy TDD8-900AT của nhóm tác giả Nguyễn Trọng Quảng, Nguyễn Minh Tâm và Nguyễn Văn Tới thuộc Công ty CP Cơ điện Uông Bí (do kỹ sư Nguyễn Trọng Quảng làm chủ nhiệm) chế tạo đã trở thành một thiết bị chuyên dùng, sử dụng phổ biến trong quá trình vận tải phục vụ sản xuất than trên địa bàn tỉnh.
Trước đây, hầu hết các đơn vị sản xuất than đều phải nhập khẩu sản phẩm đầu tàu điện có xuất xứ chủ yếu từ Liên Xô (cũ) hoặc Trung Quốc. Thế nhưng, quá trình nhập khẩu thiết bị này cũng gặp không ít khó khăn, phức tạp như: Mất nhiều thời gian làm thủ tục nhập khẩu; chế độ bảo hành và các dịch vụ sau bán hàng bị hạn chế; đặc biệt, phụ tùng phục vụ cho sửa chữa gặp nhiều khó khăn do chính sách giá của Trung Quốc bán thiết bị đồng bộ thì thấp nhưng bán phụ tùng riêng thì giá rất cao. Thêm nữa, việc nhập khẩu phải dùng đến ngoại tệ mạnh… Vì thế mà các doanh nghiệp không chủ động và không đảm bảo được tiến độ phục vụ sản xuất.
Trước thực tế đó, trên cơ sở trang thiết bị máy móc có sẵn của công ty, nhóm tác giả đã xây dựng phương án chế tạo đầu tàu điện ắc quy với mức chi phí tiết kiệm nhất theo quy trình công nghệ phù hợp để đạt chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật hợp lý nhất. Tại thời điểm đầu khi triển khai phương án chế tạo thiết bị, Công ty CP Cơ điện Uông Bí - Vinacomin chưa có chức năng thiết kế. Mặt khác, thiết bị này thuộc nhóm các thiết bị nghiêm ngặt về kỹ thuật nên việc quản lý thiết kế, quản lý sản phẩm rất chặt chẽ. Do đó, nhóm tác giả đã cùng nhau thống nhất phân thành các bước để thực hiện. Giai đoạn đầu (từ năm 2006-2007) trên cơ sở khai thác hết công nghệ hiện có của công ty, nhóm đã chế tạo được khoảng 50% thiết bị, phụ tùng cho sản phẩm; còn lại nhập từ Trung Quốc. Đến giai đoạn 2 (từ năm 2008-2009) số thiết bị, phụ tùng nhóm chế tạo được chiếm 70% sản phẩm; còn lại sử dụng 10% các thiết bị liên doanh trong nước chế tạo và 20% thiết bị, phụ tùng nhập khẩu. Sang giai đoạn 3 (năm 2010), các thiết bị, phụ tùng lắp ráp cho tàu điện ắc quy do nhóm chế tạo đã đạt tới 80% sản phẩm; còn lại chỉ phải sử dụng 10% các thiết bị, phụ tùng do các đơn vị trong nước chế tạo và 10% nhập khẩu. Hiện tại, tỷ lệ thiết bị, phụ tùng nội địa hoá đã được nâng lên khoảng 90%.
Được chế tạo hàng loạt từ tháng 2-2006, đến nay, công ty đã sản xuất được trên dưới 100 chiếc đầu tàu điện TDD8-900AT. Giá thành của mỗi chiếc đầu tàu điện này lên tới 1,260 tỷ đồng (trọn bộ bao gồm tàu điện, tổ đựng ắc quy, bộ tự nạp ắc quy, giá nạp ắc quy). Nguyên lý làm việc của thiết bị này được sử dụng trên đường ray có kích cỡ 900mm trên cơ sở 2 bộ di chuyển độc lập đặt nối tiếp nhau trong khung thông qua giá đỡ động cơ. Điều khiển đầu tàu từ cabin bằng bộ điều tốc nối trực tiếp vào mạch lực của động cơ kéo. Sở dĩ giải pháp này được đánh giá cao bởi đảm bảo tính vận hành an toàn trong môi trường hầm lò có khí bụi nổ. Tất cả các phụ tùng, thiết bị điện phòng nổ đều được kiểm tra theo TCVN6134-2000 và TCVN7079-2002... được Trung tâm an toàn nổ thuộc Viện Khoa học công nghệ mỏ - Vinacomin cấp giấy chứng nhận đạt các tiêu chuẩn phòng nổ trước khi lắp ráp. Mặt khác, tất cả các chi tiết đơn lẻ, cụm chi tiết đều được áp dụng với phương pháp gia công tiên tiến nhất để đạt chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật tốt nhất. Đặc biệt, nhóm tác giả đã biết khai thác và sử dụng những vật tư, vật liệu có sẵn trong nước. Đáng nói là từ năm 2007-2010, sau khi đầu tàu điện TDD8-900AT tham gia vào danh mục sản phẩm tiêu thụ chính của công ty đã góp phần tăng doanh thu của công ty lên từ 13-15% so với trước...
Có thể thấy rằng, với giải pháp này, các đơn vị sản xuất than trong và ngoài tỉnh có cơ hội để nâng cao năng lực sản xuất, vận chuyển than bằng việc sử dụng những thiết bị nội địa. Hy vọng, sẽ có thêm nhiều giải pháp như trên để các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh có cơ hội phát triển kinh tế, tháo gỡ những khó khăn trước mắt và lâu dài.
Quỳnh Hương
