Sau những đợt ra quân, nhiều vật dụng “xí phần” chỗ đỗ xe đã bị thu dọn, đường phố thông thoáng hơn. Song, tình trạng này vẫn tái diễn tại một số nơi, nhất là quanh các cơ sở kinh doanh, khiến việc tìm chỗ đỗ hợp pháp của người dân thêm khó khăn.
Chỗ đỗ xe chung, người giữ làm điểm đỗ riêng
Sau khi tình trạng tự ý giữ chỗ đỗ xe giữa đô thị được phản ánh, chính quyền các phường đã ra quân kiểm tra, chấn chỉnh. Riêng phường Hạ Long, qua hai tuần trong tháng 6/2026, lực lượng chức năng tiêu hủy 30 cọc nhựa, 60 xô chậu; thu giữ 35 ghế cùng nhiều biển hiệu, ô dù đặt sai quy định. Đồng thời, 150 trường hợp được tuyên truyền, nhắc nhở và ký cam kết không lấn chiếm lòng đường, vỉa hè.
Những chuyển biến ấy được người dân ghi nhận nhưng việc chiếm chỗ vẫn không chấm dứt và đang có hiện tượng tái diễn. Anh Nguyễn Quang Hà (khu Yết Kiêu 5, phường Hồng Gai) kể: Khi tìm chỗ đỗ xe trên đường Lê Thánh Tông, anh bị bảo vệ một ngân hàng ngăn cản vì vị trí này được giữ cho mục đích riêng. Từ tình huống ấy đặt ra câu hỏi: Người đứng trước cơ sở kinh doanh có quyền tự quyết định ai được đỗ trên phần đường công cộng?
Không riêng anh Hà, tài khoản Tùng Nguyễn trên Facebook cũng phản ánh việc dùng lốp xe giữ chỗ tại khu phố ẩm thực. Không cần biển cấm hay hàng rào, chiếc lốp đặt xuống lòng đường như một lời nhắn: Chỗ này đã có người giữ. Với người cần đỗ xe, lựa chọn thường là đi tiếp để tránh tranh cãi, dù chưa rõ vị trí ấy có thực sự bị hạn chế đỗ hay không.
Từ Lê Thánh Tông, đường 25/4 đến Khu phố ẩm thực, câu chuyện “xí phần” vẫn được người dân phản ánh. Tại một số địa điểm từng được chấn chỉnh, vật cản lại xuất hiện; hiện tượng giữ chỗ được ghi nhận vẫn còn ngõ xóm, trên các tuyến đường ở Kênh Liêm, ở các phường Hồng Gai, Hạ Long, Hà Lầm... Đáng chú ý, ở một số điểm kinh doanh, doanh nghiệp, việc giữ chỗ không chỉ bằng đồ vật: Người trông coi, thậm chí nhân viên bảo vệ, canh vị trí đỗ để ưu tiên xe khách hoặc phương tiện của cơ sở, mặc nhiên coi phần đường trước cửa là chỗ riêng.
Thực tế, trong khu dân cư, xe đỗ chắn cửa có thể gây bất tiện, thậm chí cản trở sinh hoạt; tại phố thương mại, chỗ đỗ thuận tiện còn ảnh hưởng tới việc đón khách, giao nhận hàng. Những nhu cầu ấy là có thật. Thế nhưng, việc giữ những điểm trống để phục vụ mục đích cá nhân, trong khi người cần thì lại không được sử dụng là nguy cơ tiềm ẩn gây mất trật tự an toàn xã hội.
Không chỉ dừng ở một bản cam kết
Từ thực tế ấy, có thể thấy việc dẹp những vật cản đặt dưới lề đường mới chỉ là bước đầu. Nhiều phường đã kiểm tra, yêu cầu thu dọn, ký cam kết và nếu tái phạm cũng chủ yếu là nhắc nhở thêm nên rất khó tạo chuyển biến ổn định. Vấn đề là phải xác định đúng người, đúng hành vi và áp dụng chế tài đủ sức răn đe.
Theo luật sư Lê Cao Long (Công ty Luật Tân Long), không ai có quyền tự chiếm lòng đường làm chỗ riêng. Với vi phạm tái diễn, cần xác minh người đặt vật cản, người chỉ đạo giữ chỗ và tính hợp pháp của vị trí đỗ. Theo Điều 12 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, cá nhân đặt chướng ngại vật trái phép trên đường bộ có thể bị phạt 6-8 triệu đồng. Việc xử lý phải đúng hành vi, đối tượng, căn cứ quy định hiện hành, gồm Nghị định 238/2026/NĐ-CP sửa đổi.
Không chỉ vậy, theo điểm i khoản 1 Điều 10 Luật Xử lý vi phạm hành chính, tiếp tục thực hiện hành vi vi phạm dù người có thẩm quyền đã yêu cầu chấm dứt có thể bị xem xét là tình tiết tăng nặng. Dẫu vậy, ký cam kết rồi vi phạm trở lại không đương nhiên được xác định là “tái phạm”; cần căn cứ điều kiện pháp lý và hồ sơ xử phạt. Bởi thế, xử lý không thể chỉ dừng ở một bản cam kết mà phải tiếp tục kiểm tra, lập hồ sơ và hậu kiểm.
Từ phía chính quyền cũng đã có nhiều biện pháp giải quyết. Ông Lê Hoàng Hiệp, Phó Chủ tịch UBND phường Hồng Gai cho biết: Ngoài dẹp các điểm vi phạm, chúng tôi cũng tuyên truyền, yêu cầu ký cam kết tránh tái phạm.
Tuy nhiên, ông Hiệp cũng nhìn nhận kết quả chấn chỉnh chưa bền vững, cần có sự giám sát kiểm tra thường xuyên. Đại diện các phường đều cho biết đã ra quân chấn chỉnh xong xác định đây là việc làm thường xuyên, lâu dài, khó giải quyết triệt để ngay.
Thực tế cho thấy, sau đợt ra quân cao điểm, một số nơi lại tái diễn tình trạng lấn chiếm lề đường, cản trở giao thông. Bên cạnh đó, chủ các phương tiện cũng cần đề cao việc đỗ xe văn minh, hạn chế việc đỗ xe chắn trực tiếp cửa nhà, lối ra vào, gây cản trở sinh hoạt, kinh doanh.
Để chỗ đỗ không còn bị “xí phần”
Cũng từ những bất cập ấy, trên mạng xã hội, nhiều ý kiến bức xúc khi có người coi lòng đường như phần đất thuộc nhà mình, là đặc quyền của người có nhà mặt phố và không cho người khác đỗ xe trước cửa nhà mình.
Theo luật sư Lê Cao Long, kiểm tra, xử lý kết hợp tuyên truyền, ký cam kết là cần thiết, nhưng cần tăng cường giám sát, xử lý nghiêm vi phạm tái diễn để duy trì trật tự đô thị. Đồng thời, cần bảo đảm quyền sử dụng không gian công cộng và quyền lợi chính đáng của người dân, cơ sở kinh doanh khi bị phương tiện đỗ chắn lối ra vào.
Từ những bất cập trên, nhiều người mong muốn có giải pháp thiết thực, thuận tiện hơn. Tài khoản Facebook Hoang Phu Thuyet đề xuất thiết lập kênh tiếp nhận hình ảnh, vị trí vi phạm và phản hồi kết quả xử lý, giúp người dân phản ánh nhanh chóng, thay vì phải tranh cãi ngay trên phố.
Từ gợi ý tăng cường giám sát, một cách làm đáng tham khảo của Công an TP Hải Phòng tiếp nhận phản ánh qua ứng dụng Zalo MiniApp, mã QR, chuyển thông tin đến cơ quan chức năng xác minh, xử lý. Chỉ sau hai ngày triển khai từ 1/7/2026, lực lượng công an cấp thành phố và cơ sở đã nhận hơn 350 tin. Tại Hà Nội, ứng dụng “Cảnh sát Hà Nội thông minh” được giới thiệu với tính năng định vị, tự động chuyển phản ánh đến công an phường và theo dõi tiến độ giải quyết, gợi mở hướng nâng cao hiệu quả tiếp nhận, xử lý vi phạm.
Đây cũng là hướng đi đáng tham khảo khi một số phường đã triển khai tiếp nhận, xử lý phản ánh của người dân qua mạng xã hội nhanh, gọn. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, cần phân công rõ đầu mối xác minh, phản hồi và hậu kiểm. Kết hợp với xử lý nghiêm vi phạm, cách làm này sẽ góp phần xây dựng văn hóa đỗ xe văn minh, duy trì trật tự đô thị bền vững.
