Đô thị mở rộng, phương tiện gia tăng cùng sự phát triển của du lịch, dịch vụ đang tạo sức ép lên hệ thống bến, bãi đỗ xe tại các đô thị trên địa bàn thành phố. Thực tế này đang đặt ra bài toán lớn hơn về quy hoạch và sử dụng đất dành không gian cho giao thông tĩnh.
Áp lực chỗ đỗ xe
Ngày nào cũng vậy, anh Đoàn Duy Thanh, cư dân Chung cư Lideco, phường Hồng Gai, cũng loay hoay tìm chỗ đỗ xe mỗi khi trở về nhà.
Anh Thanh chia sẻ: “Tôi sinh sống ở đây cũng đã lâu rồi nhưng hầm đỗ xe của chung cư thì không đủ chỗ đỗ cho tất cả cư dân. Tôi và nhiều người ở chung cư luôn phải đi tìm chỗ đỗ xe, nhất là buổi tối khi mọi người về nhà đông”.
Câu chuyện của anh Thanh cũng là nỗi băn khoăn của nhiều người dân sống trong khu vực đô thị khi số lượng phương tiện ngày càng tăng. Toàn thành phố hiện quản lý trên 1,21 triệu phương tiện, trong đó có khoảng 183.000 ô tô, 968.000 mô tô, 55.000 xe máy điện và hơn 4.000 xe chuyên dùng. Cùng với lượng phương tiện tại chỗ, xe từ ngoài thành phố còn tăng mạnh vào mùa du lịch, các kỳ nghỉ cuối tuần và những dịp tổ chức lễ hội.
Hệ thống bãi đỗ xe đã được bố trí tại các bến xe, khu trung tâm, quảng trường, công viên, bãi tắm và nhiều khu chức năng đô thị. Tại một số nơi, một phần lòng đường, vỉa hè đủ điều kiện cũng được sử dụng tạm thời để phục vụ nhu cầu dừng, đỗ của người dân, du khách. Song, khi nhu cầu không ngừng gia tăng, hệ thống hiện có vẫn chưa bắt kịp thực tế.
Tại Bãi Cháy, hiện có 4 điểm, bãi đỗ xe đang được quản lý, khai thác. Trong đó, bãi đỗ xe Công viên Đại Dương Hạ Long có diện tích khoảng 12ha, được đầu tư tương đối đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật. 3 điểm đỗ do phường quản lý tại chợ Cái Dăm, khu vực bến phà Bãi Cháy cũ và trước chợ Cái Dăm có tổng diện tích khoảng 5.500m². Các khu chung cư, khách sạn, tòa nhà, cơ quan, doanh nghiệp và dự án cũng bố trí khu vực đỗ xe phục vụ nhu cầu của người dân, du khách.
Thế nhưng, ngoài hệ thống bãi đỗ thuộc Công viên Đại Dương Hạ Long, các điểm còn lại chủ yếu có quy mô nhỏ, tận dụng quỹ đất, không gian hiện có hoặc bố trí tại một số đoạn đường phù hợp. Hạ tầng kỹ thuật và tiện ích phụ trợ tại một số điểm còn hạn chế.
Ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Chủ tịch UBND phường Bãi Cháy, cho biết: “Phường đã và đang triển khai, phối hợp triển khai các dự án cải tạo, chỉnh trang và hoàn thiện hạ tầng giao thông trên địa bàn. Đối với các tuyến đường có mặt cắt, điều kiện hạ tầng và phương án tổ chức giao thông phù hợp, địa phương sẽ nghiên cứu bố trí các vị trí đỗ xe dưới lòng đường nhằm đáp ứng nhu cầu đỗ xe trước mắt”.
Tạo dư địa cho những khoảng dừng
Việc bổ sung các điểm đỗ có thể giải quyết một phần nhu cầu trước mắt, nhưng về lâu dài, giao thông tĩnh cần được phát triển trên cơ sở quy hoạch và có lộ trình đầu tư phù hợp. Quỹ đất dành cho bến, bãi phải được tính toán cùng với quy mô dân số, hoạt động thương mại, dịch vụ và khả năng kết nối với mạng lưới giao thông.
Tại Bãi Cháy, các đồ án quy hoạch đã dành quỹ đất để phát triển hạ tầng giao thông tĩnh. Theo quy hoạch phân khu 6, diện tích đất quy hoạch bãi đỗ xe trên địa bàn khoảng 11,7ha; tại phân khu 5, khoảng 6,8ha. Theo ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Chủ tịch UBND phường Bãi Cháy, đây là cơ sở để từng bước đầu tư hệ thống bãi đỗ tập trung. Địa phương sẽ tiếp tục rà soát các khu đất xen kẹp, những vị trí phù hợp để đề xuất phát triển điểm, bãi đỗ theo quy hoạch và nhu cầu thực tế; đồng thời khai thác hiệu quả các bãi hiện có, nâng cao chất lượng quản lý, vận hành.
Việc bố trí không gian đỗ xe cũng đang được đặc khu Vân Đồn quan tâm trong cả đầu tư khu đô thị mới và chỉnh trang khu dân cư hiện hữu.
Ông Trần A Hùng, Trưởng Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị, đặc khu Vân Đồn, cho biết: “Các dự án khu đô thị đang triển khai đều bố trí không gian đỗ xe để đáp ứng nhu cầu của người dân và du khách. Đối với các khu đô thị, khu dân cư hiện hữu, khi lập dự án đầu tư chỉnh trang, địa phương ưu tiên bố trí điểm, bãi đỗ phù hợp”.
Ở phạm vi toàn thành phố, các quy hoạch chung đô thị, quy hoạch phân khu đã tính toán diện tích bãi đỗ xe công cộng từ 2,5 đến 4m²/người; tỷ lệ đất giao thông, bao gồm cả bãi đỗ xe, khoảng 16-25% đất đô thị. Các bãi đỗ trong từng đơn vị ở, khu ở được bố trí theo quy mô dân số thường trú và quy đổi, bảo đảm khoảng cách tiếp cận hợp lý.
Ông Trương Hoàng Quang, Phó Giám đốc Sở Xây dựng, cho biết: “Đầu tư các bãi đỗ xe lớn tại các đầu mối giao thông công cộng, ga đường sắt, bến xe liên tỉnh, cửa ngõ các khu đô thị, khách du lịch có thể gửi xe cá nhân tại đây trước khi chuyển sang các phương tiện giao thông công cộng để di chuyển vào lõi đô thị. Đối với các xã, phường, đặc khu cần sớm triển khai đầu tư xây dựng các bãi đỗ xe theo quy hoạch, ưu tiên triển khai trước tại các địa bàn có nhu cầu cao về dừng, đỗ xe”.
Tại khu vực trung tâm có mật độ xây dựng cao, Sở Xây dựng đề xuất nghiên cứu bãi đỗ ngầm ở khu vực công cộng, công viên, quảng trường và bãi đỗ cao tầng thông minh sử dụng giàn nâng cơ khí để tiết kiệm đất bề mặt. Cùng với đó là ứng dụng công nghệ tra cứu thông tin, đặt chỗ, thanh toán trực tuyến để nâng cao hiệu quả sử dụng bãi đỗ, giảm thời gian tìm kiếm; phát triển vận tải công cộng, ưu tiên phương tiện điện, năng lượng xanh, kết nối thuận tiện nơi đỗ xe với các điểm đến.
Giao thông tĩnh cần được tính toán như một phần thiết yếu trong cấu trúc đô thị, gắn với cách phân bổ đất đai, tổ chức giao thông và định hướng phát triển lâu dài. Chủ động dành không gian và nguồn lực cho hệ thống này từ hôm nay sẽ góp phần nâng cao chất lượng sống, sức hấp dẫn của điểm đến và khả năng vận hành của đô thị trong tương lai.
